Bệnh herpes có chữa khỏi được không và cách kiểm soát

Bệnh herpes có chữa khỏi được không?

Bệnh herpes là tình trạng nhiễm trùng do virus herpes simplex (HSV) gây ra, bao gồm hai chủng chính là HSV-1 thường gây tổn thương ở vùng miệng, môi, mặt và HSV-2 chủ yếu gây tổn thương ở cơ quan sinh dục. Bệnh biểu hiện đặc trưng qua các đám mụn nước nhỏ li ti mọc thành chùm trên nền da đỏ, kèm theo cảm giác nóng rát, châm chích, ngứa ngáy và đau đớn.

Sau khi xâm nhập vào cơ thể, virus herpes simplex có đặc tính sinh học đặc biệt là di chuyển vào cư trú tiềm ẩn suốt đời tại các hạch thần kinh cảm giác. Tại đây, chúng không hoạt động liên tục mà luân phiên giữa các giai đoạn yên lặng không triệu chứng và các đợt tái hoạt động gây tổn thương trên bề mặt da. Bệnh lây truyền chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp với vết loét, dịch tiết sinh học, niêm mạc hoặc vùng da bị nhiễm virus của người mang mầm bệnh. Mặc dù là một bệnh mạn tính, hiểu đúng bản chất của bệnh giúp người bệnh chủ động kiểm soát và duy trì chất lượng cuộc sống bình thường.

Khả năng chữa khỏi hoàn toàn của bệnh herpes

Hiện nay y học vẫn chưa có thuốc hoặc liệu pháp nào loại bỏ hoàn toàn virus herpes simplex ra khỏi cơ thể người bệnh. Khi xâm nhập qua da hoặc niêm mạc, virus sẽ di chuyển dọc theo các sợi thần kinh cảm giác và cư trú lâu dài tại các hạch thần kinh ở trạng thái ngủ yên hay bất hoạt.

Hệ thống miễn dịch tự nhiên của cơ thể chỉ có thể khống chế virus ở mức độ nhất định chứ không tiêu diệt triệt để được mầm bệnh ẩn sâu trong tế bào thần kinh. Do đó, khi cơ thể gặp các yếu tố kích hoạt như suy giảm miễn dịch, căng thẳng thần kinh, sốt cao, ốm mệt hoặc tiếp xúc nhiều với ánh nắng mặt trời, virus có thể thức giấc, nhân lên và gây ra các đợt phát ban, mụn nước tái phát. Mặc dù không thể chữa khỏi hoàn toàn, mục tiêu điều trị hiện đại tập trung vào việc ức chế sự nhân lên của virus, rút ngắn thời gian phát bệnh, làm dịu triệu chứng đau rát và giảm nguy cơ lây truyền cho người khác.

Các phương pháp dùng thuốc kiểm soát virus herpes

Mục tiêu trọng tâm của việc điều trị herpes là sử dụng các nhóm thuốc kháng virus đường uống được bác sĩ chỉ định cụ thể. Các hoạt chất phổ biến thường bao gồm acyclovir, valacyclovir và famciclovir. Những loại thuốc này hoạt động bằng cách can thiệp vào quá trình nhân bản DNA của virus herpes simplex, giúp ngăn chặn sự sinh sôi của chúng.

Hiệu quả điều trị đạt mức tối ưu khi người bệnh bắt đầu dùng thuốc kháng virus trong vòng 72 giờ đầu kể từ lúc xuất hiện dấu hiệu ban đầu như cảm giác châm chích, nóng rát hoặc vừa mới nổi mụn nước. Tùy theo tình trạng bệnh mới nhiễm lần đầu hay tái phát từng đợt, bác sĩ chuyên khoa da liễu sẽ đưa ra phác đồ theo đợt ngắn ngày. Đối với những trường hợp bệnh tái phát quá thường xuyên gây ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt, liệu pháp điều trị ức chế liên tục dài hạn có thể được xem xét để hạn chế tối đa số lần bùng phát.

Chăm sóc tổn thương tại chỗ và thói quen sinh hoạt hỗ trợ

Bên cạnh việc dùng thuốc theo đơn, biện pháp chăm sóc tại chỗ và chế độ sinh hoạt đóng vai trò rất quan trọng trong việc hỗ trợ hồi phục da và rút ngắn đợt bùng phát. Người bệnh cần giữ cho vùng da tổn thương luôn khô ráo, sạch sẽ bằng cách rửa nhẹ nhàng với nước muối sinh lý hoặc dung dịch sát khuẩn dịu nhẹ, sau đó thấm khô bằng khăn mềm sạch dùng một lần.

Tuyệt đối không dùng tay cào gãi, chà xát hoặc tự ý chọc vỡ các bọng nước vì việc này làm dịch tiết chứa lượng lớn virus lây lan sang các vùng da lành khác, đồng thời gia tăng nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn khiến vết loét sưng mủ, lâu lành và để lại sẹo. Người bệnh có thể chườm mát bằng gạc sạch thấm nước mát để xoa dịu cảm giác đau rát khó chịu. Việc mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát, làm từ chất liệu cotton mềm cũng giúp giảm ma sát lên bề mặt da tổn thương.

Biện pháp phòng ngừa tái phát và lây truyền cho cộng đồng

Để ngăn ngừa tình trạng bùng phát tái diễn của bệnh herpes, việc nâng cao sức đề kháng tự nhiên của cơ thể là nguyên tắc cốt lõi. Người bệnh cần duy trì chế độ dinh dưỡng cân bằng, bổ sung đầy đủ vitamin và khoáng chất, hạn chế tối đa rượu bia và các chất kích thích. Giấc ngủ đủ từ 7 đến 8 tiếng mỗi ngày cùng việc kiểm soát căng thẳng tâm lý sẽ giúp giảm rõ rệt tần suất virus tái hoạt động. Khi ra ngoài trời nắng gắt, thoa kem chống nắng hoặc son dưỡng có chỉ số chống nắng giúp bảo vệ vùng môi khỏi tác động kích hoạt của tia cực tím.

Để tránh lây truyền virus cho người xung quanh, người bệnh cần tránh tiếp xúc trực tiếp da với da hoặc quan hệ tình dục trong thời gian đang có tổn thương bọng nước, vết loét. Không dùng chung các vật dụng cá nhân như khăn mặt, son môi hay cốc uống nước, đồng thời rửa tay sạch bằng xà phòng sau mỗi lần chăm sóc vùng da bị bệnh.

Lưu ý an toàn

Thông tin về bệnh herpes mang tính chất tham khảo y khoa phổ thông, không thay thế cho việc thăm khám và chẩn đoán trực tiếp của bác sĩ chuyên khoa da liễu hoặc bệnh truyền nhiễm. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc kháng virus đường uống, không dùng chung đơn thuốc của người khác và không bôi các loại thuốc mỡ chứa corticoid lên vùng da đang nổi bọng nước nghi do herpes. Khi vết loét xuất hiện gần mắt, có dấu hiệu nhiễm trùng mưng mủ hoặc lan rộng, cần đến ngay cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Nhiễm virus herpes simplex là tình trạng mạn tính chưa thể loại bỏ tận gốc, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu người bệnh hiểu rõ đặc tính bệnh. Việc phát hiện sớm triệu chứng bùng phát, dùng thuốc kháng virus kịp thời theo chỉ dẫn của bác sĩ và duy trì lối sống lành mạnh sẽ giúp giảm thiểu khó chịu, hạn chế tái phát cũng như bảo vệ sức khỏe cho những người xung quanh.