Bệnh hẹp van tim sống được bao lâu và các cách điều trị

Hẹp van tim sống được bao lâu?

Hẹp van tim là tình trạng một hoặc nhiều lá van tim bị dày dính, xơ cứng, vôi hóa hoặc biến dạng bẩm sinh, làm giảm diện tích mở của lỗ van trong chu chuyển tim. Trở ngại cơ học này khiến lưu lượng máu lưu thông qua buồng tim hoặc đi nuôi cơ thể bị cản trở, buộc buồng tim phía trước phải gia tăng áp lực co bóp để bù trừ. Theo thời gian, tình trạng tăng gánh mạn tính dẫn tới phì đại thành tim, giãn buồng tim và tiến triển dần thành suy tim ứ huyết.

Trong thực hành lâm sàng tim mạch, hai dạng hẹp van thường gặp nhất là hẹp van hai lá và hẹp van động mạch chủ, ngoài ra còn có hẹp van ba lá và van động mạch phổi. Nguyên nhân phổ biến tại các nước đang phát triển từng là di chứng sốt thấp khớp, trong khi hiện nay tỷ lệ thoái hóa vôi hóa theo tuổi thọ ngày càng gia tăng.

Các yếu tố quyết định người bệnh hẹp van tim sống được bao lâu

Tiên lượng sống của người bị hẹp van tim phụ thuộc trực tiếp vào nhiều yếu tố lâm sàng cụ thể chứ không thể dự đoán chung chung cho mọi trường hợp. Vị trí van thương tổn đóng vai trò quan trọng, trong đó hẹp van động mạch chủ mức độ nặng khi đã xuất hiện các dấu hiệu ngất, đau thắt ngực hoặc suy tim thường có diễn tiến nhanh nếu không giải phóng tắc nghẽn cơ học. Ngược lại, hẹp van hai lá thường diễn tiến mạn tính âm thầm hơn qua nhiều năm trước khi gây tăng áp lực động mạch phổi.

Bên cạnh vị trí và mức độ hẹp cơ học, thời điểm phát hiện và can thiệp là biến số mang tính quyết định. Bệnh nhân được chẩn đoán sớm qua siêu âm tim định kỳ, bảo tồn tốt chức năng thất trái và chưa xuất hiện rung nhĩ hay suy tim tiến triển sẽ có tuổi thọ kéo dài hơn rất nhiều so với những ca chỉ nhập viện khi buồng tim đã giãn lớn mất bù. Thể trạng nền, tuổi tác và các bệnh đồng mắc như đái tháo đường, tăng huyết áp cũng ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả phục hồi.

Điều trị nội khoa và kiểm soát triệu chứng hẹp van tim

Hẹp van tim là một khiếm khuyết cơ học tại lá van, do đó các loại thuốc điều trị nội khoa không thể làm van tim mở rộng trở lại hay đảo ngược hoàn toàn cấu trúc xơ vôi. Tuy nhiên, việc điều trị bằng thuốc đóng vai trò nền tảng trong giai đoạn hẹp nhẹ đến trung bình, cũng như chuẩn bị trước can thiệp ngoại khoa nhằm giảm tải áp lực cho quả tim và ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.

Bác sĩ chuyên khoa tim mạch thường chỉ định các nhóm thuốc để cải thiện huyết động và phòng ngừa rủi ro. Thuốc lợi tiểu giúp đào thải muối nước dư thừa, làm giảm áp lực ứ trệ tại tuần hoàn phổi và giảm nhẹ triệu chứng khó thở hay phù chân. Thuốc kiểm soát tần số tim như chẹn beta giao cảm giúp kéo dài thời gian đổ đầy thất, rất có lợi đối với hẹp van hai lá. Ngoài ra, những người bệnh có kèm loạn nhịp rung nhĩ hoặc có nguy cơ hình thành cục máu đông trong buồng tim sẽ cần dùng thuốc chống đông máu theo dõi nghiêm ngặt để phòng ngừa đột quỵ tắc mạch.

Can thiệp qua da và phẫu thuật sửa hoặc thay van tim

Khi lỗ van bị hẹp nghiêm trọng hoặc bắt đầu gây suy giảm chức năng tim và xuất hiện triệu chứng ảnh hưởng sinh hoạt, giải pháp triệt để là tái lập khẩu kính lưu thông máu qua các kỹ thuật can thiệp tim mạch hoặc phẫu thuật tim mạch. Việc chỉ định phương pháp nào phụ thuộc vào hình thái giải phẫu của van, độ vôi hóa, tuổi tác và nguy cơ phẫu thuật của từng người bệnh.

Với trường hợp hẹp van hai lá đơn thuần có giải phẫu phù hợp, kỹ thuật nong van bằng bóng qua da là phương pháp ít xâm lấn giúp mở rộng mép van mà không cần mở lồng ngực. Đối với hẹp van động mạch chủ nặng ở người cao tuổi hoặc người có nguy cơ mổ hở cao, thủ thuật thay van động mạch chủ qua ống thông mang lại hiệu quả phục hồi đáng kể. Khi van tổn thương xơ vôi nặng, phẫu thuật tim hở để sửa van hoặc thay thế bằng van cơ học hay van sinh học vẫn là phương pháp kinh điển giúp phục hồi chức năng huyết động và kéo dài tuổi thọ rõ rệt cho bệnh nhân.

Chế độ theo dõi và lối sống giúp duy trì tuổi thọ cho người bệnh

Bên cạnh can thiệp kỹ thuật cao, việc duy trì lối sống khoa học và tuân thủ lịch tái khám định kỳ là chìa khóa giúp bảo vệ tim mạch lâu dài. Người bệnh hẹp van tim cần kiểm tra siêu âm tim định kỳ theo hẹn của bác sĩ chuyên khoa tim mạch để đánh giá chính xác độ chênh áp qua van và kích thước các buồng tim, từ đó nắm bắt thời điểm vàng nếu cần chuyển hướng điều trị.

Chế độ sinh hoạt cần điều chỉnh phù hợp với khả năng gắng sức của từng giai đoạn bệnh. Bệnh nhân nên duy trì các hoạt động thể lực nhẹ nhàng như đi bộ vừa sức, tránh vận động nặng đột ngột hoặc các môn thể thao đối kháng làm tăng nhịp tim quá mức. Về dinh dưỡng, việc giảm muối trong khẩu phần ăn hàng ngày giúp giảm gánh nặng tuần hoàn, đồng thời cần hạn chế rượu bia và tuyệt đối không hút thuốc lá. Vệ sinh răng miệng sạch sẽ cũng rất cần thiết để ngăn ngừa nhiễm trùng vi khuẩn gây viêm nội tâm mạc nhiễm trùng trên nền van tim tổn thương.

Lưu ý an toàn

Người bệnh hẹp van tim không bao giờ được tự ý mua thuốc, dừng thuốc hoặc thay đổi liều lượng các loại thuốc hỗ trợ tim mạch và thuốc chống đông máu, vì điều này có thể dẫn đến suy tim cấp hoặc biến chứng thuyên tắc mạch nguy hiểm. Mọi chỉ định về thời điểm nong van hay thay van đều cần dựa trên kết quả siêu âm tim Doppler và hội chẩn chuyên sâu của bác sĩ chuyên khoa tim mạch. Khi xuất hiện dấu hiệu khó thở kịch phát, đau tức ngực tăng dần hoặc choáng ngất, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để được xử trí cấp cứu.

Tóm tắt

Bệnh hẹp van tim hoàn toàn có thể được kiểm soát hiệu quả nếu phát hiện sớm và can thiệp đúng thời điểm. Người bệnh không nên quá bi quan về tiên lượng sống, thay vào đó hãy chủ động thăm khám tim mạch định kỳ, tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ và duy trì lối sống lành mạnh để bảo tồn tối đa chức năng tim.