Bệnh hắc lào có lây nhiễm không và những điều cần biết để phòng ngừa
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Bệnh hắc lào có lây nhiễm không là mối quan tâm phổ biến của nhiều người khi phát hiện trên cơ thể xuất hiện những đốm đỏ hình tròn kèm theo cảm giác ngứa ngáy khó chịu. Câu trả lời từ góc độ y khoa là bệnh hắc lào hoàn toàn có khả năng lây nhiễm rất nhanh và mạnh mẽ.
Tình trạng này lây truyền chủ yếu qua việc tiếp xúc trực tiếp giữa các vùng da, dùng chung đồ dùng sinh hoạt cá nhân hoặc lây nhiễm chéo từ thú cưng nuôi trong nhà. Nắm vững cơ chế lây truyền và các biện pháp giữ gìn vệ sinh là cách hiệu quả nhất để kiểm soát sự lan rộng của vi nấm.
Bệnh hắc lào có lây nhiễm không?
Bệnh hắc lào, trong y học thường gọi là bệnh nấm da hoặc lác đồng tiền, là một dạng nhiễm trùng nông ở lớp thượng bì của da do các chủng vi nấm sợi cạn gây ra, phổ biến nhất là Trichophyton, Microsporum và Epidermophyton. Đặc trưng điển hình của bệnh là những tổn thương da dạng hình tròn hoặc hình bầu dục, có ranh giới rõ ràng với vùng da lành xung quanh. Bờ viền của tổn thương thường gồ cao màu đỏ, tập trung nhiều mụn nước li ti, trong khi vùng trung tâm có xu hướng lành dần và bong vảy nhẹ. Căn bệnh này có thể khởi phát ở nhiều vị trí khác nhau trên cơ thể như thân mình, tay chân, bẹn và nếp gấp kẽ mông, gây ra cảm giác ngứa ngáy dai dẳng, nhất là khi thời tiết oi bức hoặc cơ thể tiết nhiều mồ hôi. Hắc lào không chỉ gây mất thẩm mỹ mà còn tiềm ẩn nguy cơ phát tán bào tử nấm ra môi trường sống xung quanh.
Khả năng lây truyền trực tiếp từ người sang người của bệnh hắc lào
Bệnh hắc lào hay còn gọi là lác đồng tiền là bệnh da liễu do các vi nấm cạn thuộc nhóm Dermatophytes gây ra. Câu trả lời cho thắc mắc bệnh hắc lào có lây nhiễm không là có và khả năng lây truyền của bệnh rất cao. Phương thức lây lan phổ biến nhất là tiếp xúc trực tiếp da chạm da với người đang mang mầm bệnh. Khi một người chạm vào mảng da tổn thương có vi nấm của người bệnh, các tế bào biểu mô mang bào tử nấm sẽ bám dính vào lớp sừng của da mới. Nếu gặp điều kiện thuận lợi như bề mặt da tiết nhiều mồ hôi hoặc có vết trầy xước nhỏ, sợi nấm sẽ nhanh chóng sinh sôi nảy nở và hình thành tổn thương tương tự. Bên cạnh đó, việc quan hệ tình dục hoặc các hoạt động thể thao có va chạm cọ xát cơ thể thường xuyên cũng là nguồn lây trực tiếp đáng kể trong đời sống hằng ngày.
Nguy cơ lây nhiễm gián tiếp qua vật dụng và môi trường ẩm ướt
Bên cạnh tiếp xúc trực tiếp, bệnh hắc lào còn có thể lây lan gián tiếp qua các vật dụng sinh hoạt trung gian chứa bào tử vi nấm. Nấm sợi có khả năng tồn tại tương đối lâu trong môi trường tự nhiên, đặc biệt là trên các bề mặt vải, lược chải đầu, quần áo, mũ bảo hiểm, chăn gối và khăn tắm. Khi dùng chung các đồ dùng cá nhân này với người đang mắc bệnh, người lành rất dễ bị nhiễm nấm. Ngoài ra, những môi trường công cộng ẩm ướt và ấm áp như sàn phòng thay đồ, bể bơi, nhà tắm công cộng hay thảm tập thể dục cũng là những nơi tích tụ nhiều mầm bệnh. Người có thói quen đi chân trần hoặc ngồi trực tiếp lên các bề mặt ẩm ướt chưa qua khử khuẩn sẽ có nguy cơ cao tiếp xúc với bào tử nấm và phát triển bệnh ở các vùng da nếp gấp.
Đường lây truyền bệnh hắc lào từ động vật sang người
Một nguồn lây nhiễm hắc lào quan trọng khác mà nhiều người thường bỏ qua là từ động vật nuôi trong nhà như chó, mèo, thỏ hoặc gia súc. Các loại thú cưng nhiễm nấm da thường có biểu hiện rụng lông từng mảng, da sần sùi hoặc ngứa ngáy liên tục. Bào tử nấm từ lông và da của vật nuôi rất dễ phát tán vào không khí, bám trên ghế sô pha, thảm trải sàn hoặc bám trực tiếp lên da chủ nuôi khi ôm ấp, vuốt ve. Khi người nuôi tiếp xúc gần gũi với thú cưng bị nấm mà không rửa tay sạch sẽ, vi nấm sẽ xâm nhập vào cơ thể người và gây ra các mảng tổn thương hình tròn viền đỏ điển hình. Việc đưa thú cưng đi khám thú y định kỳ là biện pháp cần thiết để cắt đứt chuỗi lây truyền chéo này.
Các biện pháp phòng tránh lây lan bệnh hắc lào trong sinh hoạt hằng ngày
Để ngăn ngừa bệnh hắc lào lây lan sang các vùng da khác trên cơ thể hoặc truyền cho các thành viên trong gia đình, người bệnh cần thực hiện nghiêm túc các nguyên tắc vệ sinh cá nhân. Tuyệt đối không dùng chung khăn mặt, quần áo lót, bàn chải, lược hoặc chăn ga gối đệm với người khác. Giữ cho bề mặt da luôn khô thoáng, tránh mặc quần áo chật chội hoặc chất liệu bí mồ hôi. Đồ dùng cá nhân của người bệnh nên được giặt riêng bằng nước nóng và phơi dưới ánh nắng mặt trời để tiêu diệt triệt để bào tử vi nấm. Ngoài ra, người bệnh không nên tự ý cào gãi vùng da bị ngứa vì hành động này không chỉ làm tổn thương da nặng thêm mà còn đưa bào tử nấm dính vào kẽ móng tay, từ đó gieo rắc mầm bệnh đến các vị trí lành lặn khác.
Hướng xử trí y tế an toàn khi phát hiện tổn thương nghi ngờ hắc lào
Khi nhận thấy trên da xuất hiện các nốt ban đỏ hình tròn hoặc bầu dục có bờ viền nổi gờ với nhiều mụn nước nhỏ kèm theo cảm giác ngứa ngáy nhiều, người bệnh nên chủ động đến các cơ sở y tế có chuyên khoa da liễu để được thăm khám. Bác sĩ chuyên khoa sẽ tiến hành soi tươi tìm sợi nấm để xác định chính xác chủng vi nấm gây bệnh và đưa ra hướng dẫn sử dụng các hoạt chất chống nấm bôi ngoài da phù hợp. Người bệnh cần tránh tuyệt đối việc tự ý mua các loại thuốc bôi chứa hoạt chất corticoid hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc. Việc dùng sai hoạt chất có thể làm lu mờ triệu chứng lâm sàng, khiến tổn thương lan rộng hơn và làm tăng nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn nguy hiểm.
Lưu ý an toàn
Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng và không thể thay thế cho quá trình thăm khám trực tiếp của bác sĩ chuyên khoa da liễu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc bôi ngoài da chứa thành phần corticoid liều cao hoặc đắp các loại lá cây, hóa chất lạ lên vùng da bị tổn thương vì có thể gây kích ứng, loét da và nhiễm trùng thứ phát. Khi tổn thương có dấu hiệu sưng đau, chảy mủ hoặc lan rộng nhanh chóng, cần đến ngay cơ sở y tế để được kiểm tra.
Tóm tắt
Bệnh hắc lào là tình trạng nhiễm vi nấm ngoài da có khả năng lây lan rất nhanh nếu không có biện pháp phòng ngừa và xử trí thích hợp. Việc hiểu rõ cơ chế lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp và gián tiếp giúp mỗi người chủ động ngăn chặn nguồn lây cho gia đình và cộng đồng. Khi phát hiện các nốt đỏ ngứa nghi ngờ, người bệnh nên chủ động tham khảo ý kiến chuyên môn của bác sĩ da liễu để được hướng dẫn chăm sóc chuẩn xác.
Nguồn tham khảo
- Asian Journal of Research in Biology: Antifungal Activities of Unripe Plantain (Musa paradisiaca) Peels Extract in the Treatment of Skin Fungal Infection- Ringworm (Tinea corporis)
- Cureus: Tinea Corporis Masquerading as a Diffuse Gyrate Erythema: Case Report and a Review of Annular Lesions Mimicking a Dermatophyte Skin Infection
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bị hắc lào có được tắm xà phòng bình thường không?
Người bị hắc lào hoàn toàn có thể tắm rửa nhẹ nhàng hằng ngày bằng nước sạch để giữ vệ sinh da. Tránh chà xát mạnh, không dùng xà phòng có tính tẩy rửa cao và cần thấm khô người bằng khăn riêng ngay sau khi tắm.
Bệnh hắc lào có lây truyền từ vật nuôi sang người không?
Bệnh hắc lào hoàn toàn có thể lây từ chó mèo hoặc vật nuôi nhiễm nấm sang người qua tiếp xúc vuốt ve hoặc nằm chung giường nệm. Người nuôi thú cưng cần kiểm tra da lông vật nuôi định kỳ khi thấy dấu hiệu rụng lông bất thường.
Tổn thương da do hắc lào thường kéo dài bao lâu?
Thời gian hồi phục phụ thuộc vào diện tích tổn thương và việc tuân thủ phác đồ của bác sĩ chuyên khoa da liễu. Thông thường tổn thương cải thiện sau vài tuần nhưng cần kiên trì theo dõi để tránh vi nấm tái phát trở lại.
Cào gãi vùng da hắc lào có làm bệnh lan rộng không?
Người bệnh tuyệt đối không nên cào gãi vì móng tay có thể làm trầy xước bề mặt da, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây bội nhiễm và khiến bào tử nấm phân tán sang các vùng da lành khác trên cơ thể.
Hắc lào sau khi chữa khỏi có khả năng tái phát không?
Bệnh hắc lào không để lại miễn dịch vĩnh viễn nên một người hoàn toàn có thể bị tái nhiễm nhiều lần nếu tiếp tục tiếp xúc với nguồn nấm hoặc duy trì thói quen mặc đồ ẩm ướt, dùng chung đồ dùng cá nhân.
