Bệnh glôcôm kiêng ăn gì để kiểm soát nhãn áp và bảo vệ thị lực tốt hơn?

Bệnh glôcôm kiêng ăn gì là gì?

Glôcôm là thuật ngữ y khoa dùng để chỉ một nhóm bệnh lý của mắt có đặc điểm chung là tổn thương tiến triển của dây thần kinh thị giác, thường đi kèm với tình trạng tăng áp lực nội nhãn. Thủy dịch trong mắt không được thoát lưu bình thường sẽ ứ đọng lại, gây áp lực chèn ép lên các mạch máu nhỏ nuôi dưỡng đĩa thị và làm chết dần các tế bào cảm thụ ánh sáng.

Chế độ dinh dưỡng không thể chữa khỏi dứt điểm bệnh glôcôm nhưng lại có mối liên hệ mật thiết với huyết áp, tuần hoàn dịch thể và mức độ căng thẳng oxy hóa trong cơ thể. Một số chất kích thích và thành phần thực phẩm có thể kích hoạt tình trạng tăng nhãn áp đột ngột hoặc thúc đẩy viêm mạn tính, làm đẩy nhanh quá trình thoái hóa tế bào thần kinh. Do đó, việc hiểu rõ các thực phẩm cần kiêng cữ là bước hỗ trợ điều trị không thể bỏ qua đối với mỗi bệnh nhân.

Thực phẩm và đồ uống chứa nhiều caffeine

Caffeine là một chất kích thích hệ thần kinh trung ương và có khả năng làm tăng nhãn áp tạm thời sau khi dung nạp. Tác động này thường xuất hiện rõ rệt sau khi uống cà phê đậm đặc, nước tăng lực hoặc một số loại trà đặc. Sự gia tăng áp lực nội nhãn dù chỉ diễn ra trong thời gian ngắn cũng có thể tạo thêm áp lực lên các sợi thần kinh thị giác vốn đã bị tổn thương do bệnh glôcôm.

Người bệnh không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn caffeine nếu bác sĩ điều trị không yêu cầu nghiêm ngặt, nhưng cần hạn chế tối đa số lượng. Bạn nên tránh uống cà phê vào lúc sáng sớm khi dạ dày còn rỗng hoặc uống dồn dập nhiều cữ trong ngày. Thay vào đó, việc chuyển sang các loại trà thảo mộc dịu nhẹ hoặc nước lọc ấm sẽ là giải pháp an toàn hơn cho nhãn áp.

Thực phẩm chứa nhiều muối mặn và đường tinh luyện

Thực phẩm chứa lượng muối cao gây giữ nước trong cơ thể, dẫn đến tăng thể tích tuần hoàn và gián tiếp ảnh hưởng xấu đến áp lực mạch máu cũng như nhãn áp. Việc thường xuyên tiêu thụ đồ ăn mặn như cá khô, thịt muối, dưa cà muối chua, các loại mắm truyền thống và thực phẩm chế biến sẵn có thể khiến quá trình kiểm soát bệnh glôcôm gặp nhiều trở ngại.

Bên cạnh muối, các loại thực phẩm chứa nhiều đường tinh luyện như bánh kẹo ngọt, nước ngọt có ga và siro bắp cũng nằm trong nhóm cần hạn chế. Đường đơn làm gia tăng chỉ số đường huyết nhanh chóng, thúc đẩy phản ứng viêm mạn tính và làm tăng nguy cơ kháng insulin. Tình trạng này có thể cản trở lưu thông dịch tiền phòng trong mắt và làm trầm trọng thêm các tổn thương mạch máu võng mạc. Người bệnh nên duy trì khẩu vị thanh nhạt và ưu tiên vị ngọt tự nhiên từ trái cây tươi ít đường.

Thực phẩm nhiều chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa

Chất béo chuyển hóa và chất béo bão hòa thường có nhiều trong thức ăn nhanh, đồ chiên rán ngập dầu, bơ thực vật dạng rắn và các loại bánh nướng công nghiệp. Khi nạp quá nhiều nhóm chất béo có hại này vào cơ thể, nồng độ cholesterol xấu trong máu sẽ tăng cao, dẫn đến xơ vữa động mạch và làm suy giảm lượng máu lưu thông đến nuôi dưỡng đầu dây thần kinh thị giác.

Dây thần kinh thị giác trong bệnh glôcôm rất nhạy cảm với tình trạng thiếu máu cục bộ. Khi các mạch máu nhỏ ở đáy mắt bị co hẹp hoặc tắc nghẽn, các tế bào hạch võng mạc sẽ nhanh chóng bị thoái hóa, khiến tầm nhìn của người bệnh suy giảm nhanh hơn. Để bảo vệ đôi mắt, bạn nên thay thế đồ chiên rán bằng các món hấp, luộc và lựa chọn nguồn chất béo lành mạnh từ dầu ô liu, quả bơ hoặc các loại hạt nguyên vị.

Rượu bia và các loại đồ uống có cồn

Rượu bia và đồ uống có cồn gây ra những biến động phức tạp đối với cơ thể. Ban đầu, cồn có thể làm hạ nhãn áp tạm thời do hiện tượng lợi tiểu và giảm thể tích máu, nhưng ngay sau đó nhãn áp có xu hướng bật tăng trở lại khi cơ thể bắt đầu bù nước. Sự trồi sụt thất thường của áp lực nội nhãn đặc biệt nguy hiểm đối với người đang điều trị cườm nước.

Ngoài ra, việc lạm dụng rượu bia trong thời gian dài còn gây độc trực tiếp cho các tế bào thần kinh, làm giảm khả năng hấp thu các vitamin nhóm B cần thiết cho hoạt động dẫn truyền thị giác và làm suy giảm chức năng gan thận. Điều này cản trở quá trình đào thải độc tố tự nhiên và làm giảm hiệu quả của các loại thuốc điều trị mắt. Người bệnh glôcôm nên kiêng bia rượu tối đa hoặc chỉ sử dụng lượng rất nhỏ trong những dịp đặc biệt sau khi tham khảo ý kiến bác sĩ.

Thói quen ăn quá no và uống dồn dập một lượng nước lớn

Bên cạnh việc chọn lọc thành phần dinh dưỡng, cách thức ăn uống hàng ngày cũng tác động trực tiếp đến sự dao động của nhãn áp. Một sai lầm phổ biến là uống một lượng nước quá lớn, chẳng hạn như uống cạn nửa lít đến một lít nước chỉ trong vài phút. Hành động này khiến thể tích chất lỏng trong cơ thể tăng đột ngột, dẫn đến tăng tốc độ sản xuất thủy dịch trong mắt và làm nhãn áp vọt lên nhanh chóng.

Người mắc glôcôm nên rèn luyện thói quen uống từng ngụm nhỏ và chia đều lượng nước cần thiết trong suốt cả ngày. Ngoài ra, việc ăn quá no trong một bữa cũng tạo áp lực lên hệ tiêu hóa và hệ tuần hoàn. Bạn nên chia các bữa ăn thành nhiều bữa nhỏ với khẩu phần vừa phải, đồng thời giữ thời gian ăn uống điều độ để duy trì huyết áp và nhãn áp luôn ở trạng thái ổn định nhất có thể.

Lưu ý an toàn

Những thông tin về chế độ ăn uống cho người bệnh glôcôm chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức chăm sóc sức khỏe thường thức và không thể thay thế cho phác đồ điều trị y khoa. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý ngưng thuốc nhỏ mắt, thay đổi liều lượng hoặc trì hoãn các chỉ định phẫu thuật của bác sĩ chuyên khoa nhãn khoa. Nếu xuất hiện các dấu hiệu cấp tính như đau nhức mắt dữ dội, đau lan lên nửa đầu, nhìn mờ đột ngột, thấy quầng sáng nhiều màu quanh bóng đèn kèm buồn nôn, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được cấp cứu kịp thời.

Tóm tắt

Chế độ dinh dưỡng khoa học đóng vai trò hỗ trợ kiểm soát áp lực nội nhãn và nâng cao sức đề kháng cho mắt, nhưng không thể thay thế phác đồ y khoa. Người bệnh glôcôm cần chủ động điều chỉnh thói quen ăn uống, hạn chế các chất kích thích và tuân thủ lịch tái khám định kỳ cùng bác sĩ chuyên khoa mắt để bảo vệ thị lực lâu dài.