Bệnh ghẻ nước và những lưu ý khi chăm sóc, điều trị tại nhà

Bệnh ghẻ nước là gì?

Ghẻ nước là tên gọi dân gian của bệnh ghẻ có xuất hiện nhiều mụn nước nhỏ chứa dịch trong suốt, thường khu trú ở những vùng da mỏng và có nếp gấp như kẽ ngón tay, ngấn cổ tay, lòng bàn tay, vùng nách, quanh rốn và bộ phận sinh dục. Tác nhân trực tiếp gây ra bệnh là ký sinh trùng có tên khoa học Sarcoptes scabiei hominis. Loại ký sinh trùng này đào các luống ghẻ dưới biểu bì da để sinh sản, gây ra phản ứng dị ứng nghiêm trọng của cơ thể dẫn đến ngứa dữ dội. Bệnh có khả năng lây lan rất nhanh qua tiếp xúc da trực tiếp hoặc gián tiếp qua quần áo, chăn màn, khăn tắm nhiễm mầm bệnh. Ghẻ nước không tự khỏi nếu không có biện pháp diệt sạch cái ghẻ và ấu trùng. Do đó, việc hiểu rõ bản chất của bệnh giúp người mắc có hướng can thiệp đúng đắn và phòng ngừa lây nhiễm cho cộng đồng.

Nguyên nhân và con đường lây truyền bệnh ghẻ nước

Căn nguyên chính của bệnh ghẻ nước là sự xâm nhập và ký sinh của con cái ghẻ trên bề mặt da. Sau khi giao phối trên bề mặt thượng bì, con cái ghẻ đào đường hầm trong lớp sừng để đẻ trứng hằng ngày. Quá trình di chuyển và chất thải của ký sinh trùng kích hoạt phản ứng miễn dịch dị ứng, tạo nên các nốt mụn nước và cảm giác ngứa rát đặc trưng.

Bệnh lây truyền chủ yếu qua hai con đường chính. Thứ nhất là tiếp xúc trực tiếp da kề da kéo dài, thường gặp giữa những người sống chung một nhà, ngủ cùng giường hoặc quan hệ tình dục. Thứ hai là lây truyền gián tiếp qua việc dùng chung đồ dùng cá nhân như quần áo, khăn mặt, gối và chăn màn chứa ký sinh trùng hoặc trứng của chúng. Môi trường sống đông đúc, điều kiện vệ sinh kém hoặc nguồn nước sinh hoạt không đảm bảo là những yếu tố thuận lợi khiến ghẻ nước bùng phát thành ổ dịch nhỏ trong gia đình hoặc tập thể.

Các biểu hiện điển hình nhận diện bệnh ghẻ nước

Triệu chứng nổi bật nhất của bệnh ghẻ nước là tình trạng ngứa ngáy dữ dội, tăng lên rõ rệt vào ban đêm hoặc sau khi tắm nước ấm, bởi đây là thời điểm cái ghẻ hoạt động đào hầm mạnh nhất. Cơn ngứa thường khiến người bệnh mất ngủ, bứt rứt và vô thức cào gãi dẫn đến trầy xước da.

Tại các vị trí da mỏng như kẽ ngón tay, cổ tay, nếp gấp khuỷu tay, quanh thắt lưng hoặc vùng sinh dục, người bệnh sẽ quan sát thấy những mụn nước nhỏ đơn độc hoặc mọc thành từng chùm. Bên cạnh đó, các đường hầm ghẻ màu xám ngoằn ngoèo dài vài milimét cũng có thể xuất hiện, đầu rãnh thường có mụn nước nhỏ chứa con cái ghẻ. Nếu không được kiểm soát sớm, những tổn thương này dễ bị trợt loét, đóng vảy tiết hoặc bội nhiễm vi khuẩn tạo thành mụn mủ, dẫn đến nguy cơ viêm mô tế bào hoặc chốc lở.

Nguyên tắc điều trị y khoa và chăm sóc bệnh ghẻ nước tại nhà

Để điều trị ghẻ nước hiệu quả tại nhà, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt chỉ dẫn của bác sĩ chuyên khoa da liễu thay vì tự ý áp dụng các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng. Bác sĩ thường chỉ định các loại thuốc bôi diệt ký sinh trùng như permethrin, benzyl benzoate hoặc dung dịch lưu huỳnh. Khi bôi thuốc, người bệnh cần tắm sạch bằng nước ấm, lau khô rồi thoa một lớp thuốc mỏng khắp toàn thân từ cổ xuống đến ngón chân, chú ý kỹ các kẽ ngón, móng tay và nếp gấp da.

Thời gian lưu thuốc trên da phải đủ theo hướng dẫn của từng hoạt chất trước khi tắm rửa lại. Bên cạnh thuốc bôi, người bệnh có thể được hướng dẫn dùng thêm thuốc kháng histamin đường uống để làm dịu cơn ngứa hoặc thuốc làm mềm da. Một nguyên tắc cốt lõi là cần điều trị đồng thời cho tất cả những người sống chung hoặc có tiếp xúc gần, ngay cả khi họ chưa có biểu hiện ngứa, nhằm cắt đứt hoàn toàn chuỗi lây truyền.

Vệ sinh môi trường sống để ngăn ngừa ghẻ nước tái phát

Khử khuẩn đồ dùng và môi trường sống là khâu quyết định sự thành công của quá trình điều trị ghẻ nước tại nhà. Sau khi bắt đầu đợt bôi thuốc, toàn bộ quần áo, ga trải giường, vỏ gối, chăn màn và khăn tắm đã sử dụng trong ba ngày gần nhất cần được thu gom và giặt sạch bằng nước nóng, sau đó sấy khô ở nhiệt độ cao hoặc phơi dưới ánh nắng mặt trời gắt.

Đối với những vật dụng bằng vải không thể giặt bằng nước nóng như thú nhồi bông, áo khoác dày hay gối ôm, người bệnh có thể niêm phong kín trong túi nylon từ ba đến bảy ngày. Do ký sinh trùng ghẻ không thể sống sót quá vài ngày khi rời khỏi cơ thể người, biện pháp này sẽ khiến chúng tự chết. Đồng thời, cần hút bụi kỹ sàn nhà, thảm trải và ghế nệm để loại bỏ vảy da rơi rụng, giữ phòng ốc luôn thông thoáng, khô ráo.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không tự ý dùng các loại lá cây, xà phòng tự chế có tính kiềm mạnh hoặc hóa chất không rõ nguồn gốc để đắp lên vùng da tổn thương vì rất dễ gây kích ứng, bỏng da và nhiễm trùng thứ phát. Các loại thuốc bôi diệt ghẻ phải được dùng theo đúng hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa da liễu, đặc biệt thận trọng với phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như vết thương sưng đỏ, chảy mủ, sốt hoặc cơn ngứa không thuyên giảm sau đợt điều trị, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Bệnh ghẻ nước tuy gây nhiều phiền toái và ngứa ngáy khó chịu nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu được can thiệp sớm và đúng cách. Việc kết hợp điều trị y tế chuyên khoa cùng thói quen giữ gìn vệ sinh thân thể, giặt sạch đồ dùng sinh hoạt và phòng ngừa cho cả gia đình sẽ giúp người bệnh nhanh chóng phục hồi làn da khỏe mạnh.