Bệnh đau mắt hột ở trẻ em và những điều phụ huynh cần chú ý

Bệnh đau mắt hột ở trẻ em là gì?

Bệnh đau mắt hột là bệnh nhiễm trùng mạn tính ở mắt, đặc trưng bởi sự xuất hiện của các nốt sần nhỏ hay còn gọi là hột ở mặt trong kết mạc mi mắt. Căn nguyên gây bệnh là vi khuẩn Chlamydia trachomatis, một loại vi sinh vật có khả năng lây truyền mạnh mẽ qua đường tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp.

Ở trẻ em, bệnh đau mắt hột thường phổ biến hơn ở những nơi có điều kiện vệ sinh môi trường chưa đảm bảo hoặc nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm. Khác với các đợt đau mắt đỏ cấp tính rầm rộ, đau mắt hột tiến triển dai dẳng qua nhiều tuần hoặc nhiều tháng. Nếu trẻ bị nhiễm trùng lặp đi lặp lại mà không được can thiệp y tế đúng hướng, các nang hột có thể xơ hóa tạo thành dải sẹo, làm thay đổi cấu trúc bờ mi và đe dọa trực tiếp đến độ trong suốt của giác mạc.

Con đường lây truyền và yếu tố khiến trẻ dễ mắc bệnh

Bệnh đau mắt hột ở trẻ em do vi khuẩn Chlamydia trachomatis gây ra, lây lan chủ yếu thông qua tiếp xúc dịch tiết từ mắt hoặc mũi họng của người nhiễm bệnh. Trẻ em trong độ tuổi mẫu giáo và tiểu học rất dễ mắc phải do thói quen sinh hoạt tập thể, chưa có ý thức tự giác rửa tay và thường xuyên dụi mắt khi ngứa.

Môi trường sinh hoạt đóng vai trò rất lớn trong việc phát tán mầm bệnh. Những khu vực thiếu nước sạch, điều kiện vệ sinh kém hoặc gia đình có thói quen dùng chung khăn mặt, gối đầu và chậu giặt là điều kiện thuận lợi để vi khuẩn phát triển. Ngoài ra, ruồi nhặng cũng là vật trung gian truyền bệnh nguy hiểm khi bám vào chất tiết của mắt người bệnh rồi bay sang đậu vào mắt của trẻ lành.

Dấu hiệu nhận biết bệnh đau mắt hột ở trẻ nhỏ

Ở giai đoạn đầu, các triệu chứng đau mắt hột ở trẻ nhỏ thường diễn tiến âm thầm và dễ nhầm lẫn với các dạng viêm kết mạc thông thường. Phụ huynh có thể thấy mắt trẻ thường xuyên đỏ nhẹ, ra nhiều dử mắt vào buổi sáng, chảy nước mắt sống và trẻ có biểu hiện sợ ánh sáng, chớp mắt liên tục.

Khi lật mặt trong mí mắt trên của trẻ, bác sĩ chuyên khoa có thể quan sát thấy nhiều nốt sần nhỏ màu vàng xám nhô lên, được gọi là hột kết mạc. Trẻ nhỏ thường cảm thấy cộm xốn, ngứa ngáy như có hạt cát nằm trong mắt nên hay đưa tay lên gãi hoặc dụi mạnh. Nếu quan sát thấy mí mắt trẻ sưng nề kèm theo các hạt li ti bất thường này, cha mẹ cần đưa trẻ đi kiểm tra y tế ngay.

Hướng dẫn chăm sóc và vệ sinh mắt cho trẻ đúng cách

Khi trẻ mắc bệnh, việc chăm sóc tại nhà cần đặc biệt chú trọng đến yếu tố vô trùng và cách ly đồ dùng cá nhân. Cha mẹ nên chuẩn bị cho trẻ khăn mặt, chậu rửa, gối và chăn màn riêng biệt; giặt sạch khăn mỗi ngày bằng xà phòng, phơi dưới ánh nắng trực tiếp hoặc luộc qua nước sôi để tiêu diệt mầm bệnh.

Hằng ngày, phụ huynh có thể vệ sinh mắt cho trẻ bằng dung dịch nước muối sinh lý natri clorid 0,9% kết hợp bông gòn vô trùng. Khi lau mắt, dùng một miếng gạc riêng cho từng bên mắt, lau nhẹ từ góc mắt trong ra góc mắt ngoài rồi bỏ ngay vào thùng rác kín. Hướng dẫn trẻ từ bỏ thói quen dụi mắt và rèn luyện cho trẻ thói quen rửa tay sạch bằng xà phòng trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh cũng như sau khi vui chơi ngoài trời.

Phòng ngừa tái nhiễm và nguy cơ biến chứng thị lực

Đau mắt hột không tạo ra miễn dịch bền vững suốt đời, nghĩa là trẻ vẫn có thể bị tái nhiễm nhiều lần nếu tiếp tục tiếp xúc với nguồn lây. Nhiễm trùng tái diễn liên tục là nguyên nhân chính dẫn đến biến chứng sẹo kết mạc mi mắt, làm bờ mi quặp vào trong khiến lông mi cọ xát trực tiếp vào giác mạc, gây tổn thương biểu mô và có thể dẫn đến mờ mắt vĩnh viễn.

Để phòng ngừa bệnh hiệu quả, phụ huynh cần chủ động cải thiện môi trường sống xung quanh, giữ nhà cửa thông thoáng và diệt trừ ruồi nhặng. Định kỳ kiểm tra mắt cho cả gia đình nếu trong nhà có người đang mắc bệnh để điều trị đồng thời, tránh tình trạng lây nhiễm chéo qua lại. Trong các trường học, giáo viên cần hướng dẫn học sinh dùng khăn giấy dùng một lần hoặc khăn riêng để hạn chế tối đa nguy cơ bùng phát dịch bệnh.

Lưu ý an toàn

Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc kháng sinh, thuốc mỡ tra mắt hoặc thuốc nhỏ chứa corticoid để tự điều trị đau mắt hột cho trẻ tại nhà. Việc dùng sai thuốc có thể che lấp dấu hiệu bệnh, làm tăng nguy cơ kháng thuốc và gây biến chứng nghiêm trọng như loét thủng giác mạc. Không áp dụng các biện pháp truyền miệng dân gian như đắp lá cây, xông hơi mắt bằng thảo dược vì dễ dẫn đến nhiễm trùng thứ phát. Mọi chỉ định dùng thuốc cần có sự thăm khám trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa mắt.

Tóm tắt

Bệnh đau mắt hột ở trẻ em hoàn toàn có thể kiểm soát và phòng ngừa hiệu quả nếu phát hiện sớm và giữ vệ sinh đúng cách. Cha mẹ cần chủ động theo dõi các biểu hiện bất thường ở mắt trẻ, duy trì môi trường sống sạch sẽ và đưa trẻ đi khám chuyên khoa mắt kịp thời để bảo vệ thị lực lâu dài cho con.