Bệnh đau mắt đỏ có lây qua đường hô hấp không?

Đau mắt đỏ lây qua đường hô hấp là gì?

Đau mắt đỏ là tình trạng viêm nhiễm ở kết mạc nhãn cầu và kết mạc mi, biểu hiện bằng các triệu chứng như đỏ mắt, cộm rát như có hạt bụi, chảy nước mắt, tăng tiết dịch ghèn và sưng nề mi mắt. Bệnh có thể khởi phát do vi khuẩn, các tác nhân gây dị ứng hoặc phổ biến nhất là do virus. Viêm kết mạc do virus chiếm phần lớn các trường hợp bùng phát thành đợt dịch trong cộng đồng.

Nhóm tác nhân virus thường gặp nhất là Adenovirus, ngoài ra còn có Enterovirus hoặc Coxsackievirus. Điểm đặc trưng của các chủng virus này là chúng có khả năng tồn tại và nhân lên đồng thời ở cả kết mạc mắt lẫn niêm mạc đường hô hấp trên như vùng mũi họng. Do đó, người mắc đau mắt đỏ do virus thường có thêm các biểu hiện hô hấp đi kèm như sốt nhẹ, đau rát họng, ho hoặc chảy nước mũi. Sự hiện diện của virus tại đường thở chính là lý do khiến bệnh có thể phát tán qua các giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc trò chuyện.

Cơ chế lây truyền đau mắt đỏ qua đường hô hấp

Viêm kết mạc cấp tính do các chủng virus như Adenovirus có khả năng phát tán thông qua các giọt bắn li ti khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc trò chuyện ở cự ly gần. Khi người bệnh phát tán dịch tiết hô hấp vào không khí, những giọt bắn chứa virus có thể rơi trực tiếp vào bề mặt kết mạc mắt hoặc niêm mạc mũi họng của người đối diện, dẫn đến nguy cơ lây nhiễm.

Bên cạnh con đường phát tán trực tiếp qua không khí, giọt bắn mang mầm bệnh còn lắng đọng trên các bề mặt xung quanh như bàn làm việc, nắm đấm cửa, điện thoại hoặc đồ chơi. Khi người lành vô tình chạm tay vào các bề mặt này rồi đưa tay lên dụi mắt, virus sẽ dễ dàng xâm nhập vào niêm mạc mắt. Do đó, con đường lây qua đường hô hấp thường phối hợp chặt chẽ với thói quen tiếp xúc tay – mắt, khiến tốc độ lây lan trong không gian kín như trường học, công sở hay hộ gia đình diễn ra rất nhanh chóng.

Những con đường lây nhiễm đau mắt đỏ phổ biến khác

Mặc dù giọt bắn hô hấp là đường truyền bệnh đáng lưu ý, việc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mắt vẫn là con đường lây lan phổ biến hàng đầu của bệnh đau mắt đỏ. Nước mắt và dịch ghèn của người bệnh chứa lượng lớn virus hoặc vi khuẩn gây bệnh. Hành động chạm tay trực tiếp vào dịch mắt hoặc chăm sóc mắt người bệnh mà không rửa tay sạch sẽ là nguồn lây nhiễm thường gặp.

Thêm vào đó, việc dùng chung các vật dụng sinh hoạt cá nhân như khăn mặt, vỏ gối, kính mắt, chậu rửa mặt hoặc lọ thuốc nhỏ mắt cũng tạo điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh phát tán chéo giữa các thành viên. Ngoài ra, việc bơi lội tại các hồ bơi công cộng có nguồn nước chưa được khử trùng đạt chuẩn cũng có thể trở thành trung gian truyền bệnh, khi mầm bệnh từ dịch tiết của người mắc bệnh hòa vào nước và tiếp xúc với mắt người khác.

Biện pháp phòng ngừa lây nhiễm qua giọt bắn và tiếp xúc

Để hạn chế nguy cơ lây nhiễm đau mắt đỏ qua cả đường hô hấp lẫn đường tiếp xúc, việc thực hiện các nguyên tắc vệ sinh cá nhân là yếu tố quyết định. Cả người bệnh và người chăm sóc nên đeo khẩu trang y tế khi tiếp xúc gần; khi ho hoặc hắt hơi cần che miệng bằng khăn giấy dùng một lần rồi bỏ vào thùng rác kín. Biện pháp này giúp ngăn chặn tối đa sự phát tán giọt bắn mang virus ra môi trường xung quanh.

Bên cạnh đó, cần hình thành thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong ít nhất ba mươi giây, hoặc dùng cồn sát khuẩn tay nhanh, đặc biệt là sau khi vệ sinh mắt hoặc chạm vào các bề mặt dùng chung. Tuyệt đối không đưa tay lên sờ, day hoặc dụi mắt. Mỗi cá nhân cần dùng riêng khăn mặt, gối ngủ, kính mắt và chai dung dịch nhỏ mắt. Các bề mặt thường xuyên chạm vào như tay nắm cửa, bàn phím và điện thoại cũng cần được lau khử khuẩn định kỳ.

Chăm sóc và cách ly đúng cách khi mắc bệnh đau mắt đỏ

Khi trong gia đình hoặc môi trường làm việc có người mắc bệnh đau mắt đỏ, việc cách ly tương đối sẽ giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ bùng phát thành ổ dịch. Người bệnh nên chủ động nghỉ ngơi tại nhà, hạn chế đến những nơi tập trung đông người cho đến khi các triệu chứng viêm thuyên giảm rõ rệt. Không gian phòng ở cần được giữ thoáng mát, mở cửa để đón gió tự nhiên thay vì đóng kín cửa bật điều hòa nhiệt độ thấp liên tục.

Về chế độ chăm sóc mắt, người bệnh có thể sử dụng nước muối sinh lý đẳng trương để rửa trôi dịch ghèn mắt hàng ngày theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Khi lau mắt, cần dùng bông gòn hoặc gạc sạch dùng một lần, lau nhẹ nhàng từ đầu mắt ra đuôi mắt và dùng riêng miếng gạc cho từng bên mắt để tránh lây chéo. Rác thải y tế sau khi chăm sóc mắt cần được thu gom vào túi kín. Đồng thời, chế độ ăn uống giàu vitamin, uống đủ nước và ngủ đủ giấc sẽ hỗ trợ nâng cao thể trạng, giúp cơ thể nhanh hồi phục.

Lưu ý an toàn

Thông tin về con đường lây truyền và cách chăm sóc đau mắt đỏ chỉ nhằm mục đích phổ biến kiến thức sức khỏe, không thay thế cho việc chẩn đoán và chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa mắt. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt có chứa hoạt chất kháng sinh hoặc corticosteroid khi chưa có thăm khám y khoa, bởi việc dùng thuốc không đúng nguyên nhân có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như loét giác mạc hay tăng nhãn áp. Đồng thời, không tự ý áp dụng các phương pháp dân gian như xông mắt hay đắp lá vào mắt vì dễ gây bỏng niêm mạc và bội nhiễm vi khuẩn. Khi mắt có triệu chứng đau nhức dữ dội, suy giảm thị lực hoặc sợ ánh sáng, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để được xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Tóm lại, bệnh đau mắt đỏ hoàn toàn có thể lây truyền qua đường hô hấp thông qua các giọt bắn chứa virus khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc trò chuyện ở khoảng cách gần. Việc chủ động đeo khẩu trang, duy trì thói quen rửa tay thường xuyên, không dùng chung vật dụng cá nhân và cách ly hợp lý là giải pháp thiết thực nhất để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng.