Cúm mùa và các biện pháp chăm sóc, điều trị

Điều trị cúm mùa là gì?

Bệnh cúm mùa là tình trạng nhiễm virus cấp tính ở đường hô hấp, phổ biến nhất là các chủng virus cúm A và cúm B lưu hành hàng năm. Khác với cảm lạnh thông thường vốn chỉ gây hắt hơi và nghẹt mũi nhẹ, cúm mùa thường khởi phát rất đột ngột với các triệu chứng toàn thân rầm rộ như sốt cao, ớn lạnh, đau nhức cơ bắp dữ dội, mệt mỏi kiệt sức, đau đầu kèm theo rát họng và ho khan. Virus cúm xâm nhập vào niêm mạc mũi họng và đường thở, sau đó lây truyền mạnh mẽ qua không khí khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc qua bề mặt tiếp xúc bám dính dịch tiết hô hấp. Mặc dù bệnh có tính chất tự giới hạn ở người khỏe mạnh, cúm mùa vẫn có thể gây biến chứng nặng nề như viêm phế quản, viêm phổi hoặc làm bùng phát các đợt cấp của bệnh mạn tính ở những người có hệ miễn dịch suy giảm.

Chăm sóc và nâng đỡ thể trạng cho người bệnh cúm mùa tại nhà

Biện pháp quan trọng hàng đầu trong việc điều trị và phục hồi sau cúm mùa là dành nhiều thời gian để nghỉ ngơi tuyệt đối trong môi trường thoáng khí, sạch sẽ. Người bệnh cần tránh làm việc quá sức để cơ thể tập trung năng lượng cho hệ thống miễn dịch chống lại virus.

Bên cạnh việc nghỉ ngơi, cung cấp đủ nước là yếu tố then chốt giúp làm loãng dịch nhầy đường hô hấp và bù đắp lượng dịch hao hụt do sốt cao. Người bệnh nên uống nhiều nước lọc ấm, nước ép trái cây giàu vitamin, nước súp hoặc dung dịch bù điện giải oresol pha đúng tỷ lệ. Chế độ ăn uống nên ưu tiên các món mềm, ấm, dễ tiêu hóa như cháo gà hoặc súp rau củ để cơ thể dễ hấp thu dinh dưỡng. Ngoài ra, việc súc họng bằng nước muối sinh lý và rửa mũi hàng ngày sẽ hỗ trợ sát khuẩn, làm dịu niêm mạc họng và giảm đáng kể tình trạng nghẹt mũi.

Sử dụng các loại thuốc giảm nhẹ triệu chứng cúm mùa an toàn

Hiện nay, việc dùng thuốc cho các ca cúm mùa thể nhẹ chủ yếu nhằm mục đích xoa dịu triệu chứng chứ không rút ngắn đáng kể thời gian nhiễm bệnh. Khi bị sốt cao trên 38,5 độ C hoặc đau nhức người nhiều, hoạt chất paracetamol là lựa chọn ưu tiên nhờ tính hiệu quả và độ an toàn tương đối khi dùng đúng liều lượng và khoảng cách khuyến nghị. Tuyệt đối không sử dụng aspirin để hạ sốt cho trẻ em và thanh thiếu niên do nguy cơ gây ra hội chứng Reye làm tổn thương não và gan.

Đối với các triệu chứng hô hấp, người bệnh có thể dùng thêm thuốc xịt thông mũi hoặc siro ho thảo dược theo tư vấn của dược sĩ để dễ thở và giảm ngứa rát họng. Khi sử dụng các chế phẩm trị cảm cúm phối hợp không kê đơn, cần đọc kỹ nhãn thành phần để tránh nguy cơ uống quá liều một hoạt chất. Đặc biệt, thuốc kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng đối với virus cúm mùa và chỉ được bác sĩ chỉ định nếu có bằng chứng nhiễm khuẩn thứ phát.

Chỉ định thuốc kháng virus điều trị cúm mùa cho đối tượng nguy cơ cao

Thuốc kháng virus đường uống như oseltamivir có tác dụng ức chế enzym của virus cúm, làm giảm sự nhân lên của mầm bệnh trong cơ thể và hạn chế nguy cơ tiến triển thành bệnh cảnh nặng. Tuy nhiên, nhóm thuốc này không được áp dụng đại trà cho mọi trường hợp mắc cúm thông thường. Để đạt được hiệu quả tối ưu, thuốc cần được bắt đầu sử dụng càng sớm càng tốt, lý tưởng nhất là trong vòng 48 giờ đầu tiên kể từ khi xuất hiện các triệu chứng khởi phát.

Bác sĩ thường chỉ định thuốc kháng virus cho những bệnh nhân có diễn tiến nặng cần nhập viện hoặc thuộc nhóm đối tượng có nguy cơ cao gặp biến chứng nguy hiểm. Nhóm này bao gồm người cao tuổi từ 65 tuổi trở lên, trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, phụ nữ có thai và những người đang mắc các bệnh mạn tính như hen suyễn, bệnh tim mạch hoặc suy giảm miễn dịch. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng virus tại nhà khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Nhận biết các dấu hiệu biến chứng cúm mùa cần đến cơ sở y tế

Mặc dù đa số các trường hợp cúm mùa sẽ tự khỏi sau khoảng một tuần, người chăm sóc và bệnh nhân vẫn cần theo dõi sát sao sức khỏe hàng ngày để phát hiện kịp thời các biến chứng nguy hiểm như viêm phổi hay viêm phế quản cấp. Việc can thiệp y tế đúng lúc có ý nghĩa quyết định đối với sự an toàn của người bệnh.

Người mắc cúm cần được đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu xuất hiện các triệu chứng cảnh báo nguy hiểm như cảm giác khó thở, thở dốc, đau tức ngực liên tục, sốt cao kéo dài trên ba ngày không đáp ứng với thuốc hạ sốt hoặc triệu chứng sốt tái phát đột ngột sau khi đã thuyên giảm. Đối với trẻ nhỏ, cần đi khám cấp cứu khi trẻ có biểu hiện thở rút lõm lồng ngực, li bì khó đánh thức, bỏ bú, nôn trớ mọi thứ hoặc có cơn co giật.

Lưu ý an toàn

Các thông tin hướng dẫn điều trị cúm mùa trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe đại chúng và không thay thế cho lời khuyên hay chẩn đoán chuyên môn từ nhân viên y tế. Người bệnh tuyệt đối không tự ý sử dụng kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc kết hợp nhiều loại thuốc hạ sốt khi chưa có sự tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ. Cần đặc biệt cẩn trọng đối với trẻ sơ sinh, phụ nữ mang thai và người cao tuổi có bệnh nền. Khi xuất hiện các dấu hiệu trở nặng như khó thở, đau ngực hoặc sốt cao li bì, người bệnh cần đến ngay bệnh viện để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Bệnh cúm mùa là bệnh lý truyền nhiễm quen thuộc nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát và hồi phục an toàn nếu được chăm sóc đúng phương pháp ngay từ đầu. Việc nghỉ ngơi đầy đủ, bù nước kịp thời, dùng thuốc hạ sốt cẩn trọng và theo dõi sát các dấu hiệu bất thường là chìa khóa giúp cơ thể nhanh chóng lấy lại sức khỏe. Để chủ động bảo vệ bản thân và cộng đồng, tiêm vắc xin cúm mùa hàng năm vẫn là giải pháp phòng ngừa hiệu quả và bền vững nhất.