Bệnh cúm mùa có nguy hiểm không và hướng dẫn phòng ngừa, chăm sóc

Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.

Bệnh cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do các chủng virus cúm gây ra, phổ biến nhất là virus cúm A và virus cúm B. Bệnh dễ bùng phát vào các thời điểm giao mùa và lây lan nhanh chóng qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện.

Mặc dù nhiều trường hợp bệnh cúm mùa có thể tự khỏi sau 7 đến 10 ngày chăm sóc nhẹ nhàng, bệnh vẫn có khả năng tiến triển nặng và gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm đối với những người có hệ miễn dịch yếu. Việc nhận biết mức độ nguy hiểm của cúm mùa và nắm vững các biện pháp phòng ngừa, chăm sóc là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình.

Bài viết này tổng hợp những thông tin y khoa cơ bản giúp người đọc hiểu rõ bản chất của bệnh cúm mùa, nhận diện các biến chứng tiềm ẩn và áp dụng các phương pháp phòng bệnh khoa học.

Bệnh cúm mùa là gì?

Bệnh cúm mùa xảy ra khi virus cúm xâm nhập vào niêm mạc mũi, họng và phổi. Khác với cảm lạnh thông thường, bệnh cúm mùa thường khởi phát đột ngột với các biểu hiện toàn thân như sốt cao, ớn lạnh, đau mỏi cơ khớp, mệt mỏi kéo dài, đau đầu, kèm theo ho khô, đau họng và nghẹt mũi. Đường lây truyền chính của virus là qua các giọt bắn nhỏ trong không khí khi người bệnh ho hoặc hắt hơi, hoặc qua tiếp xúc với bề mặt bị nhiễm virus rồi chạm vào mắt, mũi, miệng. Mọi lứa tuổi đều có thể mắc bệnh cúm mùa, nhưng mức độ ảnh hưởng và nguy cơ biến chứng thay đổi tùy thuộc vào thể trạng và độ tuổi của từng người.

Những biến chứng nguy hiểm có thể gặp phải khi mắc bệnh cúm mùa

Bệnh cúm mùa không chỉ gây ra những triệu chứng khó chịu tại đường hô hấp trên mà còn có thể dẫn đến các biến chứng toàn thân nghiêm trọng nếu không được theo dõi kỹ lưỡng. Biến chứng phổ biến và lo ngại nhất là viêm phổi do virus cúm hoặc do bội nhiễm vi khuẩn, khiến người bệnh bị khó thở, đau tức ngực và suy hô hấp. Bên cạnh đó, virus cúm có thể làm trầm trọng thêm các bệnh lý mãn tính sẵn có như bệnh tim mạch, hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính hay đái tháo đường. Ở trẻ em và người lớn tuổi, bệnh cúm mùa còn có nguy cơ gây viêm tai giữa, viêm xoang cấp, viêm cơ tim, viêm não hoặc nhiễm trùng huyết. Do đó, không nên chủ quan coi cúm mùa chỉ là một đợt cảm sốt thông thường.

Các nhóm đối tượng có nguy cơ cao bị biến chứng do cúm mùa

Bất kỳ ai cũng có thể nhiễm virus cúm, tuy nhiên một số nhóm đối tượng dễ gặp biến chứng nặng và cần được chú ý đặc biệt. Trẻ em dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi, có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nên dễ tiến triển thành viêm đường hô hấp dưới. Người cao tuổi từ 65 tuổi trở lên, phụ nữ đang mang thai và phụ nữ sau sinh cũng là những nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề khi mắc bệnh cúm mùa. Ngoài ra, những người đang sống chung với các bệnh mãn tính như suy tim, suy thận, xơ gan, hoặc người suy giảm miễn dịch do điều trị hóa trị, dùng thuốc corticoid kéo dài có tỷ lệ nhập viện và tử vong do biến chứng cúm cao hơn rõ rệt so với người khỏe mạnh.

Hướng dẫn chăm sóc và theo dõi người bệnh cúm mùa tại nhà

Đối với các trường hợp mắc bệnh cúm mùa thể nhẹ hoặc trung bình, việc chăm sóc tại nhà đóng vai trò quyết định giúp cơ thể nhanh chóng phục hồi. Người bệnh cần dành nhiều thời gian nghỉ ngơi ở nơi thoáng khí, hạn chế tiếp xúc gần với các thành viên khác trong gia đình để tránh lây nhiễm. Uống đủ nước là vô cùng quan trọng, có thể dùng nước lọc, nước trái cây hoặc dung dịch điện giải để bù lại lượng nước mất đi do sốt. Dinh dưỡng nên ưu tiên các món ăn mềm, lỏng, dễ tiêu hóa và giàu vitamin. Nếu sốt cao hoặc đau mỏi nhiều, người bệnh có thể sử dụng các thuốc hạ sốt giảm đau thông thường theo chỉ dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ. Việc theo dõi thân nhiệt, nhịp thở và tinh thần của người bệnh cần được thực hiện thường xuyên.

Biện pháp phòng ngừa bệnh cúm mùa chủ động và hiệu quả

Tiêm vacxin cúm mùa hàng năm được đánh giá là biện pháp phòng bệnh chủ động và hiệu quả nhất hiện nay, giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh cũng như tỷ lệ biến chứng nặng. Do các chủng virus cúm liên tục biến đổi, việc tiêm nhắc lại mỗi năm là cần thiết. Bên cạnh tiêm phòng, việc duy trì thói quen vệ sinh cá nhân đóng vai trò rất lớn. Mọi người nên rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, vệ sinh sạch sẽ các bề mặt hay chạm vào. Trong mùa dịch cúm, nên hạn chế đến nơi đông người, đeo khẩu trang y tế khi ra ngoài và duy trì lối sống lành mạnh với chế độ ăn cân bằng, tập thể dục đều đặn để tăng cường sức đề kháng.

Lưu ý an toàn

Người bệnh cúm mùa tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng sinh vì kháng sinh không có tác dụng diệt virus. Các thuốc kháng virus chỉ được sử dụng khi có chỉ định trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa hô hấp hoặc truyền nhiễm. Trong quá trình theo dõi tại nhà, nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như khó thở, thở gấp, đau tức ngực liên tục, sốt cao không hạ, nôn trớ nhiều hoặc lơ mơ, gia đình cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức.

Tóm tắt

Bệnh cúm mùa là bệnh truyền nhiễm phổ biến nhưng có thể phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả nếu mỗi người chủ động nâng cao nhận thức. Tiêm vacxin đúng lịch, duy trì thói quen vệ sinh sạch sẽ và biết cách chăm sóc hợp lý sẽ giúp bảo vệ bản thân và cộng đồng an toàn trước các đợt dịch cúm mùa hàng năm.