Bệnh chốc lở dùng thuốc gì và những lưu ý an toàn khi điều trị

Bệnh chốc lở dùng thuốc gì?

Chốc lở là bệnh lý nhiễm trùng nông ở lớp biểu bì của da, gây ra chủ yếu bởi vi khuẩn tụ cầu vàng Staphylococcus aureus, liên cầu khuẩn Streptococcus pyogenes hoặc sự phối hợp của cả hai tác nhân này. Bệnh rất phổ biến ở trẻ em trong độ tuổi mẫu giáo và tiểu học, nhưng người lớn có hàng rào bảo vệ da suy yếu hoặc sống trong môi trường nóng ẩm cũng có nguy cơ mắc bệnh.

Biểu hiện đặc trưng của bệnh là các bọng nước mỏng manh nhanh chóng vỡ ra, để lại vết trợt nông tiết dịch và đóng vảy dày có màu vàng nâu như mật ong. Mục tiêu cốt lõi của điều trị chốc lở là tiêu diệt triệt để vi khuẩn gây bệnh, giảm nhẹ triệu chứng khó chịu, thúc đẩy vết thương mau lành và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm như viêm mô tế bào hoặc viêm cầu thận sau nhiễm liên cầu khuẩn. Do đó, việc xác định đúng mức độ bệnh để dùng thuốc trúng đích là yếu tố tiên quyết.

Dung dịch sát khuẩn và vệ sinh vùng da tổn thương chốc lở

Trong giai đoạn đầu của bệnh chốc lở, việc làm sạch bề mặt da và loại bỏ lớp vảy tiết đóng vai trò rất quan trọng để thuốc phát huy tác dụng. Nhân viên y tế thường hướng dẫn người bệnh ngâm rửa nhẹ nhàng vùng da tổn thương bằng dung dịch nước muối sinh lý hoặc các dung dịch sát trùng nhẹ như povidone iodine pha loãng hay chlorhexidine.

Quá trình làm sạch cần thực hiện hết sức nhẹ nhàng để lớp vảy mật ong tự mềm và bong ra, tuyệt đối không dùng móng tay cạy vảy hoặc chà xát thô bạo. Thao tác thô bạo có thể làm trợt loét sâu hơn, gây chảy máu và tạo đường vào cho vi khuẩn lây lan sang các vùng da lành kế cận. Sau khi sát trùng, vùng da cần được thấm khô bằng gạc vô khuẩn trước khi tiến hành bước bôi thuốc đặc hiệu.

Các loại thuốc bôi kháng sinh tại chỗ điều trị chốc lở

Đối với các tổn thương chốc lở khu trú ở phạm vi hẹp và chưa lan rộng, thuốc kháng sinh bôi ngoài da là lựa chọn ưu tiên hàng đầu. Bác sĩ thường chỉ định các loại mỡ hoặc kem bôi chứa hoạt chất kháng khuẩn tại chỗ như mupirocin, acid fusidic hoặc retapamulin. Những hoạt chất này có khả năng ức chế mạnh mẽ các vi khuẩn gây bệnh phổ biến như tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus) và liên cầu khuẩn (Streptococcus pyogenes).

Người chăm sóc cần rửa sạch tay bằng xà phòng trước và sau khi thoa thuốc, lấy một lượng kem vừa đủ phủ kín bề mặt tổn thương theo tần suất hướng dẫn trong đơn thuốc. Việc bôi thuốc cần được duy trì đủ số ngày theo chỉ định y khoa ngay cả khi tổn thương đã bắt đầu khô mày, nhằm tiêu diệt triệt để vi khuẩn và phòng ngừa hiện tượng vi khuẩn kháng thuốc tại chỗ.

Trường hợp cần sử dụng thuốc kháng sinh đường uống toàn thân

Khi bệnh chốc lở có dấu hiệu lan rộng trên nhiều vùng cơ thể, tổn thương sâu dạng chốc loét, xuất hiện nhiều bọng nước lớn hoặc không đáp ứng với thuốc bôi tại chỗ, bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định kháng sinh đường toàn thân. Các nhóm kháng sinh uống thường được cân nhắc bao gồm cephalosporin thế hệ một như cephalexin, nhóm penicillin kháng men penicillinase như cloxacillin, hoặc amoxicillin kết hợp acid clavulanic.

Trong trường hợp người bệnh có tiền sử dị ứng với nhóm beta-lactam hoặc nghi ngờ vi khuẩn tụ cầu kháng methicillin, các bác sĩ chuyên khoa da liễu có thể lựa chọn kháng sinh thay thế như clindamycin hoặc erythromycin sau khi thăm khám cẩn thận. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua kháng sinh uống khi chưa có đơn, vì việc dùng sai loại thuốc hoặc sai thời gian điều trị có thể dẫn đến thất bại điều trị và gây kháng kháng sinh nguy hiểm.

Thuốc hỗ trợ giảm triệu chứng và biện pháp chăm sóc phối hợp

Bên cạnh việc sử dụng thuốc kháng sinh theo đơn, các biện pháp chăm sóc hỗ trợ đóng vai trò then chốt giúp tổn thương da mau hồi phục và ngăn ngừa biến chứng. Vùng da chốc lở thường gây ngứa ngáy dữ dội, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Để giảm bớt cảm giác khó chịu này và hạn chế phản xạ gãi làm trầy xước, bác sĩ có thể hướng dẫn dùng thêm thuốc kháng histamin dạng siro hoặc viên uống.

Đồng thời, người bệnh cần được cắt ngắn móng tay, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng diệt khuẩn. Giặt riêng quần áo, khăn mặt, ga trải giường bằng nước ấm và phơi dưới ánh nắng mặt trời giúp hạn chế tái nhiễm. Người bệnh nên mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát làm từ sợi bông tự nhiên để tránh cọ xát cơ học vào các vết thương hở.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không được tự ý nặn mủ, bóc vảy non hoặc đắp các loại lá cây, thuốc bột tự chế lên tổn thương chốc lở vì rất dễ gây bội nhiễm vi khuẩn nguy hiểm. Không tự ý sử dụng các chế phẩm bôi chứa corticoid khi chưa có chỉ định từ bác sĩ da liễu. Luôn hoàn thành đúng liệu trình kháng sinh được kê đơn, không tự ngắt thuốc khi triệu chứng vừa thuyên giảm để phòng tránh hiện tượng vi khuẩn kháng thuốc.

Tóm tắt

Chốc lở là bệnh nhiễm trùng ngoài da phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả nếu dùng đúng loại thuốc và chăm sóc tổn thương sạch sẽ. Việc thăm khám bác sĩ chuyên khoa da liễu giúp người bệnh xác định chính xác mức độ tổn thương, lựa chọn thuốc bôi hoặc thuốc uống phù hợp, đồng thời ngăn ngừa nguy cơ kháng thuốc cũng như biến chứng sẹo lâu dài.