Bệnh chàm là gì và bệnh chàm có lây không?

Bệnh chàm có lây không là gì?

Bệnh chàm, hay còn gọi là eczema, là thuật ngữ y khoa dùng để mô tả một nhóm tình trạng viêm da không lây nhiễm, biểu hiện qua làn da sưng đỏ, khô nứt và ngứa ngáy nhiều đợt. Đây là một trong những bệnh lý da liễu phổ biến nhất trên toàn thế giới, có thể xuất hiện ở bất kỳ vùng da nào trên cơ thể như mặt, cổ, khuỷu tay, khoeo chân hay bàn tay. Cơ chế bệnh sinh của bệnh chàm gắn liền với sự rối loạn chức năng của hàng rào bảo vệ thượng bì, khiến da mất nước nhanh chóng và dễ bị các dị nguyên từ môi trường xâm nhập. Mặc dù là bệnh mạn tính kéo dài và có xu hướng tái phát từng đợt, người mắc bệnh chàm hoàn toàn có thể kiểm soát tốt các triệu chứng thông qua thói quen dưỡng ẩm thường xuyên, tránh xa các yếu tố khởi phát và nhận sự tư vấn phù hợp từ bác sĩ chuyên khoa da liễu.

Khái niệm bệnh chàm và cơ chế tổn thương biểu bì

Bệnh chàm là thuật ngữ chung chỉ tình trạng viêm da nông mạn tính với nhiều dạng lâm sàng, trong đó viêm da cơ địa là thể thường gặp nhất. Căn nguyên chính sinh ra bệnh chàm liên quan chặt chẽ đến sự suy yếu của hàng rào biểu bì da kết hợp với rối loạn phản ứng miễn dịch bẩm sinh. Khi lớp màng lipid bảo vệ bên ngoài bị khiếm khuyết, da sẽ mất nước nghiêm trọng và trở nên cực kỳ nhạy cảm trước các yếu tố từ môi trường bên ngoài.

Người mắc bệnh chàm thường trải qua các giai đoạn tổn thương xen kẽ nhau giữa các đợt bùng phát cấp tính và thời kỳ lui bệnh. Ở giai đoạn cấp, bề mặt da xuất hiện các nốt ban đỏ, phù nề nhẹ, kèm theo các mụn nước li ti gây ngứa ngáy dữ dội. Khi chuyển sang giai đoạn mạn tính, thói quen cào gãi liên tục làm da dày sừng, thô ráp, nứt nẻ và xuất hiện các mảng thâm nhiễm sẫm màu. Bệnh có thể khởi phát ở mọi lứa tuổi, từ trẻ sơ sinh cho đến người cao tuổi.

Bệnh chàm có lây truyền từ người sang người không

Rất nhiều người băn khoăn liệu bệnh chàm có lây không khi nhìn thấy các tổn thương đỏ rát, bong tróc hoặc rỉ nước trên da người bệnh. Câu trả lời y khoa khẳng định rõ ràng rằng bệnh chàm hoàn toàn không phải là bệnh truyền nhiễm và không thể lây lan từ người này sang người khác qua bất kỳ hình thức tiếp xúc nào.

Người xung quanh không thể bị nhiễm bệnh chàm khi chạm vào da, bắt tay, ôm hôn, dùng chung đồ dùng cá nhân, quần áo hay sinh hoạt chung một không gian sống với người bệnh. Căn nguyên của bệnh chàm xuất phát từ yếu tố cơ địa, đột biến gen liên quan đến protein cấu trúc biểu bì da và hoạt động quá mức của hệ thống miễn dịch nội tại. Do đó, việc hiểu đúng bản chất không lây nhiễm của bệnh chàm sẽ giúp xóa bỏ tâm lý e ngại, kỳ thị và giúp người bệnh tự tin hơn trong giao tiếp xã hội hằng ngày.

Những yếu tố kích hoạt cơn bùng phát bệnh chàm thường gặp

Mặc dù không có tính lây truyền, bệnh chàm lại rất dễ tái phát khi gặp các yếu tố kích thích nội sinh hoặc ngoại sinh. Môi trường sống hanh khô, độ ẩm không khí thấp hoặc sự thay đổi nhiệt độ đột ngột giữa các mùa là nguyên nhân hàng đầu khiến da mất nước và bùng phát ngứa ngáy dữ dội.

Bên cạnh yếu tố thời tiết, việc tiếp xúc thường xuyên với các chất tẩy rửa mạnh, xà phòng có độ kiềm cao, nước hoa, dung môi hóa chất công nghiệp hoặc sợi vải thô ráp như len sợi tổng hợp cũng làm hàng rào da tổn thương sâu sắc hơn. Căng thẳng tâm lý kéo dài, áp lực công việc, thiếu ngủ cùng chế độ ăn uống nhiều thực phẩm dễ gây dị ứng cũng góp phần làm gia tăng phản ứng viêm toàn thân, thúc đẩy các cơn bùng phát chàm xuất hiện dày đặc và khó kiểm soát hơn.

Nguyên tắc chăm sóc và bảo vệ làn da bị chàm

Mục tiêu cốt lõi trong chăm sóc bệnh chàm là phục hồi hàng rào lipid bảo vệ tự nhiên, giảm ngứa và ngăn ngừa tình trạng bội nhiễm thứ phát. Thói quen quan trọng nhất mà người bệnh cần duy trì đều đặn mỗi ngày là thoa kem dưỡng ẩm dịu nhẹ, đặc biệt là ngay sau khi tắm khi da vẫn còn độ ẩm tự nhiên để khóa ẩm hiệu quả.

Khi tắm rửa, người bệnh nên sử dụng nước ấm vừa phải, tránh ngâm mình trong nước nóng quá lâu vì nhiệt độ cao sẽ rửa trôi lớp dầu tự nhiên trên bề mặt da. Nên ưu tiên dùng các sản phẩm tắm gội dịu nhẹ, không mùi hương và không chứa chất tẩy rửa mạnh. Đồng thời, cần mặc trang phục mềm mại từ sợi cotton thoáng mát, cắt ngắn móng tay để giảm thiểu tổn thương da do cào gãi khi ngứa. Việc dùng thuốc bôi chống viêm hoặc thuốc ức chế miễn dịch phải tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định chuyên môn từ bác sĩ chuyên khoa da liễu.

Lưu ý an toàn

Các thông tin chăm sóc da trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe tổng quát và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng kéo dài các loại thuốc bôi chứa hoạt chất chống viêm mạnh hoặc tự ý đắp các loại lá cây, thuốc dân gian chưa được kiểm chứng lên vùng da tổn thương. Khi có dấu hiệu da sưng tấy lan rộng, nứt nẻ sâu hoặc chảy mủ, hãy đến các cơ sở y tế có chuyên khoa da liễu để được bác sĩ thăm khám và hướng dẫn điều trị thích hợp.

Tóm tắt

Bệnh chàm là tình trạng viêm da mạn tính không lây nhiễm, có thể kiểm soát tốt nếu người bệnh hiểu rõ làn da và chăm sóc đúng cách. Việc duy trì dưỡng ẩm thường xuyên kết hợp thăm khám định kỳ với bác sĩ chuyên khoa da liễu sẽ giúp bạn duy trì làn da khỏe mạnh, hạn chế tái phát và nâng cao chất lượng cuộc sống.