Bệnh bướu cổ cường giáp có nguy hiểm không và những biến chứng cần lưu ý
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiều người bệnh thường băn khoăn bệnh bướu cổ cường giáp có nguy hiểm không khi nhận kết quả chẩn đoán phì đại tuyến giáp kèm tình trạng thừa hormone. Thực tế, bướu cổ cường giáp là bệnh lý nội tiết có mức độ nguy hiểm đáng kể nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời, bởi lượng hormone tuyến giáp tăng cao kéo dài sẽ tác động tiêu cực lên hầu hết các cơ quan trong cơ thể.
Mức độ rủi ro của bệnh trải dài từ suy nhược thể trạng, teo cơ, rối loạn tâm thần cho đến các biến chứng đe dọa trực tiếp tính mạng như suy tim sung huyết và cơn bão giáp. Tuy nhiên, nếu người bệnh được thăm khám sớm tại cơ sở y tế chuyên khoa và điều trị đúng phác đồ, các nguy cơ này hoàn toàn có thể được ngăn chặn hiệu quả.
Bệnh bướu cổ cường giáp có nguy hiểm không là gì?
Bướu cổ cường giáp là thuật ngữ mô tả tình trạng tuyến giáp phì đại bất thường đi kèm hội chứng cường giáp, nghĩa là tuyến giáp sản xuất và giải phóng quá mức các hormone triiodothyronine và thyroxine vào tuần hoàn máu. Nguyên nhân phổ biến nhất gây ra tình trạng này là bệnh Basedow hay còn gọi là bệnh Graves, bên cạnh bướu nhân độc tuyến giáp hoặc bướu đa nhân nhiễm độc. Tuyến giáp vốn là cơ quan giữ vai trò then chốt trong việc điều hòa nhịp tim, huyết áp, thân nhiệt và tốc độ chuyển hóa các chất. Khi tuyến giáp hoạt động quá mức, toàn bộ chu trình trao đổi chất của cơ thể bị đẩy nhanh bất thường, khiến các hệ cơ quan quan trọng như tim mạch, thần kinh, cơ xương khớp và tiêu hóa đều phải chịu áp lực nặng nề. Do đó, bướu cổ cường giáp không đơn thuần là sự biến đổi về mặt thẩm mỹ ở vùng cổ mà là một bệnh lý toàn thân cần được theo dõi y tế chặt chẽ.
Nguy cơ biến chứng tim mạch và rối loạn nhịp tim
Bướu cổ cường giáp tác động rõ rệt nhất lên hệ tuần hoàn do lượng hormone giáp tăng cao kích thích trực tiếp cơ tim và hệ thần kinh giao cảm. Tình trạng này khiến tim phải đập nhanh liên tục kể cả trong lúc nghỉ ngơi, dẫn đến các rối loạn nhịp tim phổ biến như ngoại tâm thu hoặc rung nhĩ. Nếu nồng độ hormone không được kiểm soát trong thời gian dài, buồng tim sẽ giãn rộng, cơ tim dần suy yếu và chuyển biến thành suy tim sung huyết. Người bệnh thường xuyên cảm thấy hồi hộp, đau thắt ngực, khó thở khi gắng sức nhẹ và giảm sút nghiêm trọng khả năng lao động thường ngày. Do đó, việc theo dõi điện tâm đồ và siêu âm tim định kỳ tại chuyên khoa tim mạch hoặc nội tiết là điều vô cùng cấp thiết nhằm ngăn chặn tổn thương tim không thể hồi phục.
Hiểm họa từ cơn bão giáp trạng đe dọa tính mạng
Biến chứng cấp tính đáng sợ nhất của bệnh lý này là cơn bão giáp trạng, một tình trạng cấp cứu nội khoa đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Cơn bão giáp thường bùng phát khi người bệnh tự ý ngưng thuốc kháng giáp, gặp chấn thương, nhiễm trùng nặng, phẫu thuật hoặc trải qua căng thẳng thể chất nghiêm trọng. Khi đó, nồng độ hormone tuyến giáp phóng thích ồ ạt vào máu làm nhiệt độ cơ thể tăng vọt kèm sốt cao trên ba mươi chín độ, nhịp tim đập rất nhanh trên một trăm bốn mươi lần mỗi phút, vã mồ hôi đầm đìa, tiêu chảy nặng, mê sảng, co giật và nhanh chóng dẫn đến trụy tim mạch hoặc hôn mê. Nếu không được đưa đến phòng cấp cứu của bệnh viện đa khoa để hồi sức tích cực kịp thời, tỷ lệ tử vong do cơn bão giáp là rất cao.
Tổn thương thị giác và chèn ép cơ học vùng cổ
Ở những trường hợp bướu cổ cường giáp tự miễn điển hình như bệnh Basedow, tự kháng thể có thể tấn công vào các mô mềm và cơ vận nhãn phía sau hốc mắt. Quá trình viêm mạn tính này làm thể tích mô sau nhãn cầu tăng lên, đẩy hai mắt lồi rõ ra ngoài, gây tình trạng mắt nhắm không kín, khô rác giác mạc, chảy nước mắt sống và sợ ánh sáng. Người bệnh có thể nhìn một thành hai hình còn gọi là song thị, giảm thị lực và nghiêm trọng hơn là viêm loét giác mạc hoặc teo gai thị dẫn đến mù lòa. Bên cạnh đó, bướu tuyến giáp phát triển với kích thước quá lớn ngay trước cổ sẽ chèn ép vào khí quản gây khó thở, chèn ép thực quản làm nuốt nghẹn và chèn dây thần kinh thanh quản quặt ngược dẫn tới khàn giọng kéo dài.
Suy kiệt thể trạng loãng xương và xáo trộn chuyển hóa
Hormone tuyến giáp giữ vai trò điều hòa chuyển hóa cơ bản của toàn cơ thể, nên khi bị cường giáp, tốc độ phân giải năng lượng diễn ra dồn dập vượt mức kiểm soát. Người bệnh ăn rất nhiều nhưng cân nặng vẫn sụt giảm nhanh chóng, cơ bắp teo nhẽo và luôn trong trạng thái kiệt sức. Cường giáp còn kích thích quá trình tiêu xương diễn ra nhanh hơn quá trình tạo xương, làm thất thoát lượng lớn canxi và khoáng chất, dẫn đến loãng xương sớm, xương giòn xốp và dễ gãy dù chỉ va chạm nhẹ. Ngoài ra, bệnh nhân còn gặp tình trạng rối loạn kinh nguyệt, vô sinh hiếm muộn ở nữ giới, suy giảm sinh lý ở nam giới, cùng các biến đổi tâm thần như bồn chồn, lo âu, mất ngủ kinh niên hoặc trầm cảm.
Khả năng kiểm soát bệnh khi can thiệp y tế đúng cách
Mức độ nguy hiểm của bướu cổ cường giáp phụ thuộc phần lớn vào thời điểm phát hiện và tính chuẩn xác của quá trình can thiệp y khoa. Hiện nay, y học có ba phương pháp điều trị chính gồm dùng thuốc kháng giáp tổng hợp như methimazole hoặc propylthiouracil, liệu pháp uống iod phóng xạ I-131 để phá hủy tế bào tuyến giáp hoạt động quá mức, và phẫu thuật cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ tuyến giáp. Bác sĩ chuyên khoa nội tiết sẽ dựa trên độ tuổi, kích thước bướu, nồng độ hormone fT3, fT4, TSH, cũng như thể trạng của từng bệnh nhân để lựa chọn phác đồ thích hợp. Nếu tuân thủ nghiêm ngặt theo chỉ dẫn y khoa, phần lớn biến chứng đều có thể phòng ngừa hoặc thuyên giảm đáng kể.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa nội tiết. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng giáp, không tự tăng giảm liều dùng và không áp dụng các bài thuốc truyền miệng chưa được kiểm chứng để tránh gây tổn thương gan hoặc làm bùng phát cơn bão giáp nguy hiểm.
Tóm tắt
Bệnh bướu cổ cường giáp là bệnh lý nội tiết có mức độ nguy hiểm đáng kể nếu bị xem nhẹ, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát ổn định khi phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ. Người bệnh cần chủ động đi khám tại chuyên khoa nội tiết, tuyệt đối tuân thủ chỉ định dùng thuốc, duy trì lối sống lành mạnh và tái khám đúng hẹn để bảo vệ tim mạch cũng như chất lượng cuộc sống lâu dài.
Nguồn tham khảo
- Medical Management of Thyroid Disease, Second Edition: Hyperthyroidism Due to Graves’ Disease, Toxic Nodules and Toxic Multinodular Goiter
- Medical Management of Thyroid Disease: The diagnostic evaluation and management of hyperthyroidism due to Graves’ disease, toxic nodules, and toxic multinodular goiter
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bệnh bướu cổ cường giáp có chữa khỏi dứt điểm được không?
Bướu cổ cường giáp nếu được bác sĩ chuyên khoa nội tiết chẩn đoán sớm và kiểm soát đúng phác đồ thì hoàn toàn có thể lui bệnh hoặc đưa nồng độ hormone tuyến giáp về mức an toàn ổn định lâu dài.
Người mắc bướu cổ cường giáp cần kiêng ăn những gì?
Người bị bướu cổ cường giáp nên hạn chế thực phẩm chứa nhiều iod như rong biển, hải sản đậm đặc hoặc muối bổ sung iod dư thừa, đồng thời tránh dùng cà phê, rượu bia và các chất kích thích tim mạch.
Bướu cổ cường giáp có nguy hiểm cho phụ nữ mang thai không?
Phụ nữ mang thai mắc bướu cổ cường giáp nếu không kiểm soát hormone tốt có thể đối mặt với nguy cơ sảy thai, sinh non, tiền sản giật và ảnh hưởng tới sự phát triển tuyến giáp của thai nhi.
Mắc bướu cổ cường giáp có bắt buộc phải phẫu thuật không?
Không phải mọi trường hợp đều phải mổ. Phẫu thuật cắt tuyến giáp chỉ được bác sĩ cân nhắc khi bướu quá to gây chèn ép khí quản, nghi ngờ ác tính hoặc việc dùng thuốc kháng giáp không đạt hiệu quả.
Người bị bướu cổ cường giáp có nên tập thể dục gắng sức không?
Bệnh nhân cường giáp có nguy cơ gặp biến chứng rung nhĩ hoặc suy tim, do đó chỉ nên vận động nhẹ nhàng như đi bộ chậm và cần hỏi ý kiến bác sĩ điều trị trước khi tập luyện thể thao.
