Bệnh áp xe gan có lây không và những điều cần biết

Áp xe gan có lây không là gì?

Áp xe gan là tình trạng tổn thương khu trú trong nhu mô gan dẫn đến hoại tử mô và tích tụ ổ mủ do sự xâm nhập của các tác nhân vi sinh vật. Trong lâm sàng, bệnh thường được phân chia thành hai nhóm chủ yếu gồm áp xe gan do amip và áp xe gan do vi khuẩn sinh mủ, ngoài ra có thể gặp do nấm hoặc một số ký sinh trùng khác. Khối mủ hình thành có thể là một ổ đơn độc hoặc nhiều ổ rải rác, gây ra tình trạng đau tức vùng hạ sườn phải, sốt cao kèm rét run và làm giảm sút chức năng gan. Đây là bệnh lý nhiễm trùng ngoại khoa hoặc nội khoa nghiêm trọng, cần được phát hiện sớm và can thiệp kịp thời tại các cơ sở y tế để tránh các biến chứng vỡ mủ vào ổ bụng hay lồng ngực.

Khả năng lây truyền trực tiếp từ người sang người của áp xe gan

Về mặt sinh lý bệnh, áp xe gan là tổn thương tạo mủ nằm sâu bên trong nhu mô của gan, được bao bọc bởi hệ thống mô đệm và mạch máu. Mủ cùng các tác nhân gây viêm không xuất hiện tại đường hô hấp, nước bọt, mồ hôi hay biểu mô da của người bệnh. Vì vậy, các tiếp xúc thông thường trong đời sống thường nhật như nói chuyện, hít thở chung phòng, bắt tay, ôm hay cùng ngồi ăn uống hoàn toàn không có khả năng làm phát tán bệnh sang người lành.

Người thân và đồng nghiệp không cần phải tạo khoảng cách xã hội hay cách ly người bệnh một cách thái quá. Mối đe dọa thực sự của áp xe gan tập trung vào sức khỏe nội tại của người mắc, chẳng hạn như nguy cơ vỡ ổ mủ hoặc nhiễm khuẩn huyết, chứ không tạo thành các đợt bùng phát lây nhiễm trực tiếp trong cộng đồng như các bệnh truyền nhiễm qua giọt bắn.

Con đường phát tán gián tiếp của các tác nhân gây áp xe gan

Dù bản thân ổ mủ không lây trực tiếp, các vi sinh vật gây bệnh lại có thể phát tán gián tiếp ra cộng đồng thông qua con đường phân – miệng. Đối với thể áp xe gan do amip Entamoeba histolytica, ký sinh trùng này ban đầu sinh sống ở ruột già và được bài tiết ra ngoài theo phân dưới dạng kén bào nang bền vững ngoài môi trường.

Nếu nguồn nước sinh hoạt không đảm bảo, rau sống chưa được rửa kỹ hoặc người bệnh không rửa tay sạch bằng xà phòng sau khi đi vệ sinh, bào nang amip dễ dàng nhiễm vào thức ăn. Khi người khác nuốt phải thực phẩm nhiễm bẩn, amip sẽ phát triển trong ruột già, xâm lấn niêm mạc rồi theo tĩnh mạch cửa đi lên gan tạo ổ mủ. Tương tự, một số vi khuẩn đường ruột như Escherichia coli hay Klebsiella pneumoniae cũng có thể phát tán qua đường tiêu hóa nếu vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm bị xem nhẹ.

Các nguyên nhân và cơ chế hình thành ổ mủ trong gan

Ổ áp xe xuất hiện khi vi sinh vật xâm nhập sâu vào nhu mô gan qua nhiều con đường giải phẫu khác nhau. Với thể vi khuẩn sinh mủ, con đường thường gặp nhất là nhiễm khuẩn ngược dòng từ hệ thống đường mật, hay xảy ra ở những người có sỏi mật, chít hẹp đường mật hoặc có tiền sử giun chui ống mật. Tình trạng ứ trệ dòng chảy của mật tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn nhân lên và lan tỏa vào gan.

Ngoài ra, vi khuẩn từ các ổ viêm nhiễm khác trong ổ bụng như viêm ruột thừa, viêm túi thừa đại tràng cũng có thể theo dòng máu tĩnh mạch cửa đến gan. Trong một số tình huống, vi sinh vật lan truyền qua động mạch gan từ các ổ nhiễm trùng toàn thân hoặc xâm nhập trực tiếp do chấn thương hở vùng bụng. Những người mắc bệnh đái tháo đường, suy giảm miễn dịch hoặc người lớn tuổi thường có nguy cơ hình thành ổ mủ gan cao hơn.

Phương pháp phòng ngừa và bảo vệ lá gan khỏi nhiễm khuẩn

Phòng ngừa áp xe gan tập trung chủ yếu vào việc ngăn chặn mầm bệnh xâm nhập qua đường tiêu hóa và điều trị triệt để các ổ nhiễm trùng nội tại. Biện pháp then chốt là thực hiện nghiêm ngặt nguyên tắc ăn chín uống sôi, không sử dụng nguồn nước chưa qua xử lý và hạn chế tiêu thụ các món ăn sống hoặc tái như rau sống, gỏi cá không đảm bảo nguồn gốc.

Mỗi người cần duy trì thói quen rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn, trước lúc chế biến món ăn và sau khi đi vệ sinh. Đồng thời, việc chủ động thăm khám để phát hiện và điều trị kịp thời các bệnh lý sỏi đường mật, nhiễm ký sinh trùng đường ruột hay viêm nhiễm ống tiêu hóa có ý nghĩa rất lớn trong việc bảo vệ gan. Khám sức khỏe định kỳ cũng giúp kiểm soát tốt các bệnh chuyển hóa như đái tháo đường, từ đó củng cố hệ thống miễn dịch của cơ thể.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc kháng sinh hoặc thuốc diệt ký sinh trùng để tự điều trị tại nhà. Khi có biểu hiện sốt kéo dài kèm đau hạ sườn phải, mệt mỏi hoặc rối loạn tiêu hóa, cần đến ngay các bệnh viện có chuyên khoa gan mật để được siêu âm và xét nghiệm chẩn đoán kịp thời.

Tóm tắt

Áp xe gan không lây truyền qua các tiếp xúc hằng ngày nhưng mầm bệnh lại có thể xâm nhập gián tiếp qua nguồn thức ăn và nước uống bị ô nhiễm. Thực hiện lối sống ăn chín uống sôi, giữ gìn vệ sinh đôi bàn tay và điều trị dứt điểm các bệnh lý đường tiêu hóa là biện pháp thiết thực giúp bảo vệ lá gan khỏe mạnh.