Bé bị viêm họng: Cách nhận diện sớm và hướng dẫn chăm sóc tại nhà

Bé bị viêm họng là gì?

Viêm họng ở trẻ em là tình trạng sưng viêm niêm mạc vùng hầu và họng, nơi tiếp giáp giữa đường thở và đường tiêu hóa trên. Do hệ thống miễn dịch của trẻ nhỏ chưa hoàn thiện và khẩu kính đường thở còn hẹp, niêm mạc hầu họng rất nhạy cảm trước sự tấn công của các tác nhân gây bệnh từ môi trường bên ngoài. Bệnh có thể xuất hiện đơn độc hoặc là một phần trong bệnh cảnh nhiễm trùng đường hô hấp trên kèm viêm mũi, viêm amidan. Trẻ ở mọi lứa tuổi đều có thể mắc, đặc biệt là giai đoạn trẻ bắt đầu đi nhà trẻ hoặc khi thời tiết chuyển mùa hanh khô lạnh. Việc phát hiện sớm giúp giảm bớt khó chịu cho bé và ngăn ngừa các diễn tiến nặng hơn sang đường hô hấp dưới.

Biểu hiện thường gặp khi trẻ nhỏ bị viêm họng

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ chưa biết nói, đau rát họng thường biểu hiện gián tiếp qua việc bé đột ngột lười bú, bỏ ăn, hay quấy khóc khi nuốt hoặc chảy nhiều nước bọt hơn bình thường. Khi quan sát vùng họng, cha mẹ có thể thấy niêm mạc họng sưng đỏ, amidan to nhẹ hoặc có đốm trắng bất thường. Trẻ lớn hơn có thể tự than phiền bị đau cổ họng, rát buốt khi ăn uống hoặc nói chuyện.

Bên cạnh biểu hiện tại đường thở trên, trẻ thường kèm theo sốt nhẹ từ 38 độ C hoặc sốt cao từng cơn, nghẹt mũi, sổ mũi nước trong hoặc hơi đặc. Một số bé có phản xạ ho húng hắng do dịch nhầy từ mũi chảy xuống thành sau họng, đôi khi gây kích thích dẫn đến nôn trớ sau khi bú hoặc ăn. Trẻ cũng dễ mệt mỏi, ngủ không sâu giấc và giảm hoạt động chơi đùa hàng ngày.

Nguyên nhân phổ biến gây tổn thương vùng họng ở trẻ

Hơn 70 đến 80 phần trăm các trường hợp viêm đường hô hấp trên ở trẻ em bắt nguồn từ các chủng virus thông thường như Rhinovirus, Adenovirus, virus cúm hoặc virus hợp bào hô hấp RSV. Trong trường hợp nhiễm virus, bệnh thường mang tính chất cấp tính, tự giới hạn sau vài ngày và chỉ cần tập trung nâng đỡ thể trạng cũng như chăm sóc triệu chứng mà không cần dùng thuốc diệt mầm bệnh đặc hiệu.

Ngược lại, viêm họng do vi khuẩn, phổ biến nhất là liên cầu khuẩn nhóm A Streptococcus pyogenes, đòi hỏi sự can thiệp y tế thận trọng. Vi khuẩn này nếu không được kiểm soát có thể gây ra các biến chứng tại chỗ như áp xe quanh amidan, hoặc biến chứng xa nguy hiểm như viêm vi cầu thận cấp và sốt thấp khớp ảnh hưởng van tim. Môi trường sống khói bụi, thời tiết thay đổi đột ngột hoặc tiếp xúc với nguồn lây trong gia đình cũng là yếu tố thúc đẩy bệnh bùng phát.

Phương pháp chăm sóc và hỗ trợ hồi phục tại nhà

Biện pháp quan trọng hàng đầu trong chăm sóc bé bị viêm họng tại nhà là duy trì đủ lượng dịch cho cơ thể. Cha mẹ nên tăng cường cữ bú cho trẻ nhỏ hoặc cho trẻ lớn uống từng ngụm nước ấm nhỏ, nước súp loãng, nước trái cây tươi để giữ ẩm niêm mạc và làm loãng đờm nhớt. Thức ăn cho trẻ trong giai đoạn này cần mềm, nhuyễn, ấm nhẹ để giảm bớt ma sát gây đau rát khi nuốt.

Vệ sinh khoang mũi họng đóng vai trò then chốt giúp thông thoáng đường thở. Phụ huynh có thể nhỏ nước muối sinh lý đẳng trương làm mềm dịch mũi rồi dùng dụng cụ hút nhẹ nhàng trước bữa ăn hoặc trước khi ngủ. Với trẻ lớn hơn đã biết hợp tác, súc họng bằng nước muối ấm loãng hàng ngày sẽ hỗ trợ sát khuẩn và xoa dịu niêm mạc. Phòng ngủ của trẻ cần thông thoáng, tránh gió lùa trực tiếp và duy trì độ ẩm không khí phù hợp nếu sử dụng điều hòa.

Thời điểm phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện thăm khám

Phụ huynh cần theo dõi sát các diễn biến bất thường để đưa trẻ đến cơ sở y tế có khoa nhi thăm khám kịp thời. Những dấu hiệu báo động bao gồm trẻ sốt cao liên tục không hạ dù đã dùng thuốc hạ sốt, trẻ thở nhanh, thở rít, co lõm lồng ngực hoặc cánh mũi phập phồng theo từng nhịp thở. Đây có thể là tín hiệu cảnh báo tình trạng viêm thanh quản hoặc nhiễm trùng lan xuống phổi.

Ngoài ra, nếu bé xuất hiện tình trạng li bì, khó đánh thức, bỏ bú hoàn toàn, nôn liên tục mọi thứ ăn vào hoặc có biểu hiện mất nước như môi khô nứt, mắt trũng, khóc không có nước mắt thì cần đưa đi cấp cứu ngay. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu chuyển biến xấu giúp bác sĩ xử trí chính xác, phòng ngừa suy hô hấp và các biến chứng nhiễm trùng lan tỏa.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức chăm sóc thường thức, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý mua kháng sinh, thuốc kháng viêm chứa corticoid hoặc dùng lại đơn thuốc cũ cho trẻ mà không có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Không áp dụng các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc để nhỏ hoặc bôi vào họng bé vì có thể gây bỏng rát và bội nhiễm nghiêm trọng.

Tóm tắt

Viêm họng ở trẻ nhỏ phần lớn có tiên lượng lành tính nếu được phụ huynh chăm sóc đúng phương pháp và can thiệp kịp thời. Việc chú trọng bù nước, giữ ấm vùng cổ ngực và theo dõi sát sao nhiệt độ là chìa khóa giúp bé mau hồi phục. Khi trẻ xuất hiện biểu hiện mệt lả hoặc khó thở, hãy đưa bé đến bệnh viện chuyên khoa nhi ngay để được điều trị kịp thời.