Bé bị sốt nên uống thuốc gì và hướng dẫn dùng thuốc hạ sốt an toàn cho trẻ

Bé bị sốt nên uống thuốc gì là gì?

Sốt ở trẻ em là một phản ứng sinh lý tự nhiên của hệ thống miễn dịch nhằm chống lại sự xâm nhập của các tác nhân gây bệnh như virus, vi khuẩn hoặc phản ứng sau tiêm chủng. Thân nhiệt bình thường của trẻ dao động trong khoảng 36,5 đến 37,5 độ C; khi nhiệt độ đo được tại nách từ 38 độ C trở lên hoặc đo tại trực tràng từ 38,5 độ C trở lên thì được xác định là trẻ đang sốt.

Bản thân sốt không phải là một bệnh lý riêng biệt mà là triệu chứng chỉ điểm của một vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Mục đích chính của việc sử dụng thuốc hạ sốt trong y khoa là giúp trẻ giảm bớt sự khó chịu, giảm đau nhức mình mẩy, giúp trẻ ăn uống và nghỉ ngơi tốt hơn chứ không nhằm mục tiêu triệt tiêu hoàn toàn cơn sốt bằng mọi giá. Hiểu đúng bản chất của sốt sẽ giúp phụ huynh bình tĩnh hơn trong quá trình xử trí.

Các loại thuốc hạ sốt thường dùng cho trẻ nhỏ

Khi trẻ bị sốt, hai hoạt chất hạ sốt giảm đau thường được ngành y tế khuyến cáo sử dụng là paracetamol và ibuprofen. Trong đó, paracetamol là lựa chọn đầu tay phổ biến và an toàn nhất cho trẻ nhỏ nhờ ít gây kích ứng đường tiêu hóa. Thuốc được bào chế dưới nhiều dạng tiện dụng như gói bột sủi bọt, siro thơm ngọt hoặc viên đạn đặt hậu môn khi trẻ bị nôn trớ không thể uống.

Hoạt chất ibuprofen chỉ nên được cân nhắc khi paracetamol không mang lại hiệu quả hoặc theo hướng dẫn cụ thể từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Ibuprofen không được sử dụng cho trẻ dưới 6 tháng tuổi nếu không có chỉ định y khoa, đồng thời chống chỉ định tuyệt đối khi nghi ngờ trẻ bị sốt xuất huyết Dengue, thủy đậu hoặc có bệnh lý dạ dày, suy giảm chức năng thận. Phụ huynh cần đọc kỹ nhãn sản phẩm để biết chính xác nồng độ hoạt chất trong mỗi đơn vị thuốc trước khi dùng.

Nguyên tắc tính liều và khoảng cách dùng thuốc an toàn

Nguyên tắc quan trọng nhất khi dùng thuốc hạ sốt cho trẻ là phải tính lượng thuốc dựa trên cân nặng thực tế hiện tại của bé chứ không tính theo độ tuổi. Việc ước lượng theo tuổi rất dễ dẫn đến tình trạng dùng thiếu liều khiến cơn sốt không hạ, hoặc dùng quá liều gây độc tính nguy hiểm cho cơ thể non nớt của trẻ.

Khoảng cách giữa các lần dùng thuốc cần được tuân thủ nghiêm ngặt theo khuyến cáo của bác sĩ hoặc hướng dẫn sử dụng từ nhà sản xuất. Tuyệt đối không vì thấy bé chưa hạ sốt hoàn toàn mà cho uống lặp lại quá sớm. Cha mẹ nên sử dụng các dụng cụ đo lường chuyên dụng đi kèm chai thuốc như xilanh chia vạch hoặc cốc đo có vạch mililit chuẩn xác, tránh dùng thìa ăn cơm hay muỗng cà phê gia đình vì độ sai lệch dung tích rất lớn.

Những sai lầm và loại thuốc tuyệt đối tránh dùng khi trẻ sốt

Một sai lầm rất nguy hiểm là tự ý cho trẻ uống aspirin hoặc các thuốc chứa acid acetylsalicylic. Hoạt chất này khi dùng cho trẻ em đang nhiễm virus cúm hoặc thủy đậu có thể kích hoạt hội chứng Reye, một bệnh lý hiếm gặp nhưng gây tổn thương não và gan cấp tính, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Bên cạnh đó, phụ huynh không nên tự ý phối hợp cùng lúc nhiều nhãn hiệu thuốc hạ sốt khác nhau mà không kiểm tra kỹ thành phần. Nhiều loại siro trị cảm cúm, sổ mũi trên thị trường đã có sẵn thành phần paracetamol; nếu dùng chung với thuốc hạ sốt đơn thuần sẽ gây ngộ độc paracetamol dẫn đến tổn thương tế bào gan nặng nề. Ngoài ra, việc dùng cồn y tế để lau mát hay chườm đá lạnh trực tiếp lên da trẻ cũng là sai lầm cần tránh vì gây co mạch ngoại vi, hạ thân nhiệt đột ngột hoặc ngộ độc cồn qua da.

Chăm sóc hỗ trợ và bù nước cho trẻ khi bị sốt

Bên cạnh việc dùng thuốc, chăm sóc đúng cách đóng vai trò rất lớn giúp trẻ bớt khó chịu và hồi phục nhanh chóng. Cha mẹ cần cho trẻ mặc quần áo mỏng nhẹ, chất liệu cotton thấm hút mồ hôi, phòng ngủ cần thoáng mát nhưng tránh gió lùa trực tiếp.

Sốt cao thường khiến cơ thể trẻ mất nước và rối loạn điện giải. Do đó, cần tăng cường cữ bú đối với trẻ nhũ nhi, hoặc khuyến khích trẻ lớn uống nhiều nước lọc, dung dịch bù nước oresol pha đúng tỷ lệ, nước canh rau thanh đạm. Nếu trẻ cảm thấy bứt rứt, có thể dùng khăn mềm nhúng nước ấm có nhiệt độ thấp hơn thân nhiệt trẻ khoảng 1 đến 2 độ C để lau nhẹ nhàng vùng trán, nách và hai bên bẹn, giúp nhiệt lượng thoát ra ngoài dễ dàng hơn.

Dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay

Thuốc hạ sốt chỉ có tác dụng làm giảm thân nhiệt tạm thời để trẻ bớt mệt mỏi, không có khả năng điều trị tận gốc nguyên nhân gây sốt. Phụ huynh cần theo dõi sát sao toàn trạng của trẻ và đưa bé đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm.

Những dấu hiệu cần khám khẩn cấp bao gồm: trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38 độ C trở lên, trẻ co giật, li bì, ngủ gà, khó đánh thức, thở nhanh nông, co rút lồng ngực, tím tái quanh môi hoặc đầu chi. Cần đưa trẻ đi khám ngay nếu sốt cao liên tục không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường, sốt kéo dài trên 48 đến 72 giờ, hoặc kèm theo nôn ói nhiều lần, tiêu chảy phân lỏng mất nước, xuất hiện chấm xuất huyết li ti dưới da hay phát ban đỏ lan rộng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý phối hợp nhiều loại thuốc, không tự tăng liều dùng và không áp dụng các bài thuốc truyền miệng chưa được kiểm chứng. Trước khi cho trẻ dùng bất kỳ loại thuốc nào, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn.

Tóm tắt

Sốt là phản ứng có lợi giúp cơ thể trẻ chống lại tác nhân gây bệnh, do đó phụ huynh không nên quá lo lắng hoặc vội vã dùng thuốc khi chưa thực sự cần thiết. Việc sử dụng thuốc hạ sốt cho trẻ cần tuân thủ hướng dẫn y khoa, tính đúng theo cân nặng và ưu tiên hoạt chất an toàn. Khi trẻ có biểu hiện bất thường hoặc sốt kéo dài, đưa trẻ đi khám là quyết định quan trọng nhất.