Bé bị lông quặm bẩm sinh phải làm sao để tránh tổn thương mắt

Lông quặm bẩm sinh ở trẻ là gì?

Lông quặm bẩm sinh là một dạng bất thường bẩm sinh ở cấu trúc mi mắt của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Tình trạng này xảy ra khi bờ mi cùng hàng lông mi bị lộn ngược vào trong nhãn cầu, khiến các sợi mi chà xát liên tục vào kết mạc và giác mạc mỗi lần trẻ chớp mắt hoặc nhắm mở mắt.

Phần lớn các trường hợp xuất hiện ở mi dưới do nếp da thừa mí mắt hoặc do sự phát triển quá mức của cơ vòng mi đè đẩy bờ mi vào trong. Dù không phải là bệnh lý nhiễm trùng cấp tính ngay từ đầu, sự cọ quẹt cơ học kéo dài của lông mi có thể bào mòn lớp biểu mô bảo vệ của lòng đen. Nếu không được phát hiện sớm và có biện pháp bảo vệ phù hợp, tổn thương giác mạc có thể dẫn đến viêm nhiễm thứ phát và để lại di chứng thị giác lâu dài cho đôi mắt của trẻ nhỏ.

Nguyên nhân khiến trẻ bị lông quặm bẩm sinh

Hiện tượng lông quặm bẩm sinh ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ thường xuất phát từ sự bất thường trong cấu trúc mí mắt ngay từ khi chào đời. Nguyên nhân phổ biến nhất là tình trạng nếp da mi thừa hoặc phì đại cơ vòng mi, khiến bờ mi dưới bị cuộn ngược vào trong về phía nhãn cầu.

Ngoài ra, sự phát triển chưa hoàn thiện của khung sụn mi hoặc sống mũi thấp tẹt cũng góp phần làm cho hàng lông mi dễ bị ép sát vào bề mặt giác mạc. Khi trẻ chớp mắt, các sợi lông mi liên tục cọ xát vào kết mạc và giác mạc, tạo nên cảm giác cộm ngứa, xót rát và kích ứng kéo dài cho trẻ.

Các dấu hiệu nhận biết lông quặm ở trẻ nhỏ

Phụ huynh có thể nhận biết trẻ bị lông quặm qua những phản xạ bất thường ở vùng mắt. Dấu hiệu điển hình nhất là trẻ thường xuyên chảy nước mắt sống, hay dụi mắt, nháy mắt liên tục hoặc có xu hướng sợ ánh sáng mạnh.

Mắt của trẻ có thể xuất hiện tình trạng ửng đỏ, đổ nhiều ghèn trắng hoặc vàng quanh khóe mi, nhất là sau khi ngủ dậy. Khi quan sát kỹ ở khoảng cách gần dưới ánh sáng tự nhiên, cha mẹ có thể thấy rõ hàng lông mi, đặc biệt là mi dưới, nằm áp sát hoặc cuộn thẳng vào bề mặt lòng đen của mắt.

Tác động của lông quặm đến thị lực nếu không can thiệp kịp thời

Nếu không được theo dõi và xử trí đúng cách, sự cọ xát liên tục của sợi lông mi lên bề mặt mắt sẽ làm xước lớp biểu mô giác mạc mỏng manh của trẻ. Tình trạng trầy xước lặp đi lặp lại tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn và nấm xâm nhập, dẫn đến viêm kết mạc mạn tính hoặc viêm loét giác mạc.

Nguy hiểm hơn, viêm loét giác mạc kéo dài có nguy cơ để lại sẹo đục trên lòng đen mắt. Sẹo giác mạc không chỉ làm giảm thị lực không hồi phục mà còn có thể gây ra loạn thị thứ phát, nhược thị hoặc suy giảm khả năng nhìn vĩnh viễn, ảnh hưởng lớn đến quá trình học tập và sinh hoạt sau này của trẻ.

Hướng xử trí và chăm sóc ban đầu cho trẻ tại nhà

Khi nghi ngờ bé bị lông quặm, bước đầu tiên và quan trọng nhất là đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được bác sĩ đánh giá mức độ tổn thương giác mạc. Tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh mạnh hoặc hoạt chất chống viêm có corticosteroid khi chưa có chỉ định.

Trong sinh hoạt hằng ngày, phụ huynh có thể dùng nước muối sinh lý đẳng trương không chất bảo quản để rửa nhẹ dử mắt cho trẻ bằng gạc vô trùng mềm. Bác sĩ nhãn khoa có thể hướng dẫn cha mẹ cách massage nhẹ nhàng vuốt bờ mi hướng xuống dưới đối với mi dưới để hạn chế mi cuộn vào trong, đồng thời chỉ định nước mắt nhân tạo dạng gel hoặc dung dịch giúp bôi trơn và bảo vệ bề mặt nhãn cầu.

Các phương pháp điều trị y khoa cho chứng lông quặm bẩm sinh

Tùy thuộc vào độ tuổi của trẻ và mức độ cọ xát của lông mi vào giác mạc, bác sĩ chuyên khoa mắt sẽ đưa ra phác đồ điều trị phù hợp cho từng giai đoạn. Đối với trường hợp nhẹ chưa gây tổn hại giác mạc, trẻ thường được theo dõi định kỳ vì một số nếp mi thừa có thể tự cải thiện khi cấu trúc xương mặt và sống mũi của bé phát triển hơn.

Trong trường hợp lông quặm gây viêm giác mạc tái diễn, trầy xước bề mặt nhãn cầu nghiêm trọng hoặc tình trạng quặm không thuyên giảm khi trẻ lớn dần, phẫu thuật chỉnh hình bờ mi sẽ là biện pháp giải quyết triệt để. Đây là tiểu phẫu tạo hình bờ mi nhằm đưa hàng lông mi quay về vị trí tự nhiên, giúp chấm dứt hoàn toàn sự cọ xát và bảo tồn thị lực cho trẻ.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý nhổ lông mi, không cắt tỉa mi mắt hay tự ý nhỏ các loại thuốc có chứa hoạt chất kháng viêm mạnh cho trẻ. Khi trẻ có biểu hiện đỏ mắt kéo dài hoặc quấy khóc vì đau xót mắt, cần đưa trẻ đến bệnh viện chuyên khoa mắt để được thăm khám an toàn.

Tóm tắt

Lông quặm bẩm sinh là vấn đề nhãn khoa thường gặp ở trẻ nhỏ và có thể cải thiện tích cực nếu phát hiện đúng lúc. Phụ huynh nên đồng hành cùng bác sĩ nhãn khoa trong việc theo dõi, vệ sinh mắt hằng ngày và tuân thủ các mốc tái khám để bảo vệ thị lực trọn vẹn cho con.