Bé bị ho trào ngược dạ dày có nguy hiểm không và cách xử trí

Bé bị ho trào ngược dạ dày là gì?

Ho do trào ngược dạ dày thực quản ở trẻ em là tình trạng luồng dịch thức ăn cùng axit từ dạ dày đảo ngược lên thực quản, tiếp xúc với niêm mạc thanh quản, khí quản và gây ra phản xạ ho. Ở trẻ nhỏ, cơ thắt thực quản dưới chưa phát triển hoàn thiện và thể tích dạ dày còn nằm ngang, khiến van ngăn cách giữa dạ dày và thực quản dễ bị mở ra khi dạ dày đầy.

Khi axit dạ dày tràn lên vùng hầu họng, cơ thể trẻ phản ứng tự nhiên bằng các cơn ho nhằm tống xuất chất kích ứng ra ngoài, ngăn không cho dịch lạ đi sâu vào phổi. Tuy nhiên, phản xạ ho liên tục này có thể khiến niêm mạc đường thở bị phù nề, viêm đỏ mạn tính, dẫn đến tình trạng thở khò khè, khàn tiếng hoặc viêm tai giữa tái phát. Việc phân biệt chính xác nguyên nhân ho do trào ngược hay do nhiễm trùng đường hô hấp đóng vai trò quyết định trong việc bảo vệ sức khỏe tổng thể của trẻ.

Bé bị ho trào ngược dạ dày có nguy hiểm không và những biến chứng tiềm ẩn

Mức độ nguy hiểm của tình trạng này phụ thuộc vào tần suất và lượng dịch vị trào ngược lên đường hô hấp. Nếu chỉ là hiện tượng trào ngược sinh lý thoáng qua ở trẻ nhỏ dưới một tuổi, cơn ho thường nhẹ, không làm trẻ sụt cân và có xu hướng giảm dần khi hệ tiêu hóa hoàn thiện. Trẻ vẫn ăn ngủ, vui chơi và tăng trưởng thể chất bình thường theo chuẩn lứa tuổi.

Ngược lại, nếu trào ngược dạ dày diễn ra liên tục mà không được can thiệp y khoa, dịch axit có thể xâm nhập sâu vào thanh quản, khí quản và phế quản. Tình trạng kích ứng kéo dài này dễ dẫn đến những biến chứng hô hấp nguy hiểm như viêm phế quản tái phát, viêm phổi hít tái diễn, viêm thanh quản co thắt hoặc làm khởi phát cơn hen phế quản tiềm ẩn. Dịch axit làm tổn thương niêm mạc hô hấp non nớt, khiến trẻ dễ nhạy cảm với các tác nhân gây viêm nhiễm từ môi trường bên ngoài.

Bên cạnh ảnh hưởng đến đường thở, axit dạ dày trào ngược còn gây tổn thương trực tiếp lên niêm mạc thực quản, dẫn đến viêm loét thực quản, hẹp thực quản hoặc khó nuốt. Trẻ thường xuyên quấy khóc, biếng ăn, sợ ăn do đau rát sau xương ức, lâu dần dẫn đến suy dinh dưỡng và chậm phát triển thể chất. Do đó, hiện tượng này tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe nếu bị phụ huynh xem nhẹ.

Biện pháp chăm sóc và điều chỉnh lối sống giúp giảm ho trào ngược ở trẻ

Để cải thiện cơn ho và hạn chế trào ngược, điều chỉnh thói quen sinh hoạt và dinh dưỡng là bước hỗ trợ quan trọng hàng đầu tại nhà. Cha mẹ nên chia nhỏ các cữ bú hoặc bữa ăn trong ngày của trẻ thành nhiều bữa nhỏ, tránh cho trẻ ăn quá no trong một lần. Việc giảm thể tích thức ăn mỗi bữa giúp dạ dày không bị căng giãn quá mức, từ đó hạn chế áp lực đẩy dịch lên van tâm vị.

Sau khi trẻ ăn hoặc bú xong, người chăm sóc cần bế thẳng trẻ và vỗ ợ hơi nhẹ nhàng trong khoảng 15 đến 20 phút, không nên đặt trẻ nằm ngay lập tức. Đối với trẻ nhỏ, phụ huynh cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa nhi trước khi điều chỉnh độ dốc nệm hoặc tư thế nằm, đồng thời luôn đảm bảo nguyên tắc nằm ngủ an toàn cho trẻ sơ sinh trên mặt phẳng theo khuyến cáo y khoa. Tránh cho trẻ mặc quần áo quá chật hoặc quấn tã bó sát vùng bụng gây tăng áp lực ổ bụng.

Đối với trẻ lớn đã ăn dặm hoặc ăn cơm, gia đình cần chú ý không cho trẻ ăn bữa phụ hoặc uống sữa sát giờ đi ngủ ban đêm, tốt nhất là cách giờ ngủ tối thiểu 2 giờ. Thực đơn của trẻ nên ưu tiên các món thanh đạm, dễ tiêu, giảm bớt đồ ăn chiên rán nhiều chất béo, đồ ngọt, nước ngọt có ga và các loại trái cây có tính axit cao vào buổi tối.

Dấu hiệu cảnh báo phụ huynh cần đưa trẻ đi khám bác sĩ ngay

Cha mẹ cần theo dõi sát sao các biểu hiện toàn thân của trẻ để kịp thời đưa con đến bệnh viện có chuyên khoa nhi hoặc chuyên khoa tiêu hóa nhi. Cần đi khám ngay nếu trẻ có dấu hiệu ho dai dẳng kéo dài trên hai tuần không rõ nguyên nhân, cơn ho xuất hiện dày đặc kèm theo thở rít, khò khè, khó thở hoặc thở nhanh nông.

Các biểu hiện báo động khác bao gồm trẻ nôn trớ liên tục, nôn ra dịch xanh rêu, dịch vàng hoặc chất nôn có lẫn máu đỏ tươi, bã cà phê. Trẻ có biểu hiện bỏ bú, từ chối ăn hoàn toàn, khóc thét khi nuốt thức ăn, chậm tăng cân trong nhiều tháng liên tiếp hoặc sụt cân không rõ lý do cũng cần được đánh giá y khoa toàn diện.

Đặc biệt, nếu trẻ xuất hiện tình trạng tím tái quanh môi, đầu ngón tay trong lúc ho hoặc có cơn ngưng thở ngắn sau khi sặc trớ, người nhà cần lập tức đưa trẻ đến phòng cấp cứu gần nhất. Việc thăm khám giúp bác sĩ thực hiện các xét nghiệm cần thiết như nội soi tai mũi họng, chụp X-quang ngực hoặc đo pH thực quản nhằm xác định nguyên nhân chính xác và chỉ định phác đồ điều trị an toàn cho trẻ.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc ức chế axit dạ dày, kháng sinh hoặc thuốc giảm ho kê đơn cho trẻ sử dụng khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa nhi. Việc dùng sai thuốc có thể che lấp triệu chứng bệnh lý nguy hiểm và gây tác dụng phụ lên gan, thận của trẻ.

Tóm tắt

Tình trạng bé bị ho do trào ngược dạ dày thực quản phần lớn có thể kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách. Phụ huynh nên duy trì chế độ dinh dưỡng khoa học, cho trẻ sinh hoạt điều độ và chủ động đưa con đến cơ sở y tế khi triệu chứng kéo dài. Sự thăm khám kịp thời từ bác sĩ chuyên khoa nhi giúp bảo vệ tối ưu hệ hô hấp và hệ tiêu hóa non nớt của trẻ nhỏ.