Bảo vệ sức khỏe mùa dịch bằng cách giữ ấm cơ thể đúng cách

Giữ ấm cơ thể mùa dịch là gì?

Thân nhiệt bình thường của con người dao động quanh mức 36,5 đến 37 độ C, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các phản ứng sinh hóa và hoạt động miễn dịch diễn ra. Khi cơ thể tiếp xúc với môi trường lạnh giá, các mạch máu dưới da và niêm mạc hô hấp có xu hướng co lại để hạn chế mất nhiệt. Hiện tượng co mạch này làm giảm lưu lượng máu mang các tế bào miễn dịch đến bề mặt niêm mạc mũi họng, khiến lớp hàng rào bảo vệ tự nhiên suy yếu.

Đồng thời, nhiệt độ thấp và độ ẩm không khí thay đổi làm giảm khả năng vận động của lớp lông chuyển trên niêm mạc đường hô hấp. Lông chuyển có nhiệm vụ đẩy chất nhầy cùng bụi bẩn và mầm bệnh ra ngoài; khi cơ chế này bị ức chế, các tác nhân truyền nhiễm như virus cúm, virus hợp bào hô hấp hoặc vi khuẩn phế cầu dễ dàng bám dính, xâm nhập và gây tổn thương tế bào. Do đó, việc duy trì độ ấm đầy đủ cho cơ thể chính là giải pháp sinh học giúp bảo tồn sức đề kháng tự nhiên.

Các vị trí trọng yếu cần ưu tiên giữ ấm

Khi giữ ấm cơ thể, nhiều người thường mặc áo khoác dày nhưng lại bỏ quên các vùng cơ thể nhạy cảm với nhiệt độ. Cổ và ngực là hai khu vực chứa khí quản và phế quản, rất dễ bị kích ứng khi hít phải khí lạnh, dẫn đến co thắt phế quản hoặc ho kéo dài. Do đó, quàng khăn ấm hoặc mặc áo cổ cao là thói quen cần thiết mỗi khi ra ngoài trời lạnh.

Bên cạnh đó, bàn chân và bàn tay là những bộ phận xa tim nhất, nơi tuần hoàn máu ngoại vi dễ bị ảnh hưởng khi thời tiết chuyển lạnh. Lạnh chân có thể gây phản xạ co mạch tại niêm mạc đường hô hấp trên, tạo cơ hội cho vi khuẩn gây viêm họng phát triển. Mọi người nên đi tất ấm bằng chất liệu cotton hoặc len mềm, mang găng tay và giữ ấm vùng đầu, tai bằng mũ len khi nhiệt độ môi trường giảm sâu.

Nguyên tắc mặc ấm nhiều lớp khoa học

Thay vì chỉ mặc một chiếc áo thật dày, việc mặc nhiều lớp quần áo mỏng mang lại hiệu quả giữ nhiệt tốt hơn nhiều. Các khoảng không khí giữa các lớp áo đóng vai trò như lớp đệm cách nhiệt tự nhiên, ngăn cản cơ thể thất thoát nhiệt ra môi trường bên ngoài. Phương pháp này cũng giúp người mặc dễ dàng điều chỉnh, cởi bớt hoặc mặc thêm tùy theo nhiệt độ môi trường hoặc mức độ vận động.

Lớp áo trong cùng tiếp xúc với da nên là chất liệu thấm hút mồ hôi tốt như cotton hoặc sợi tổng hợp chuyên dụng. Nếu lớp này bị ẩm ướt do mồ hôi mà không thoát được, cơ thể sẽ bị nhiễm lạnh ngược trở lại rất nguy hiểm. Lớp giữa nên là chất liệu giữ nhiệt như len, nỉ hoặc nỉ lông cừu, và lớp ngoài cùng cần có khả năng cản gió và chống thấm ẩm nhẹ khi di chuyển ngoài trời.

Duy trì thân nhiệt thông qua dinh dưỡng và nước uống

Bên cạnh việc che chắn cơ thể bằng trang phục, năng lượng từ chế độ dinh dưỡng hàng ngày là nguồn sinh nhiệt chính yếu từ bên trong. Chế độ ăn uống trong mùa dịch cần cung cấp đủ năng lượng từ tinh bột, chất đạm và chất béo lành mạnh để cơ thể duy trì quá trình trao đổi chất và tạo nhiệt. Các bữa ăn ấm nóng với súp, cháo hoặc món hầm không chỉ dễ tiêu hóa mà còn cung cấp độ ẩm cần thiết cho cơ thể.

Uống đủ nước ấm rải rác trong ngày là biện pháp bảo vệ niêm mạc họng rất hữu hiệu. Nước ấm giúp làm dịu đường thở, kích thích lưu thông máu và giữ ẩm cho niêm mạc, ngăn ngừa tình trạng khô rát do thời tiết lạnh hoặc phòng điều hòa. Tránh uống nước đá lạnh hoặc đồ uống có cồn, bởi rượu có thể làm giãn mạch ngoại vi gây cảm giác ấm giả tạo nhưng thực tế lại khiến cơ thể mất nhiệt nhanh hơn.

Kiểm soát môi trường sống và thói quen sinh hoạt

Không gian sinh hoạt trong gia đình cần được giữ ấm áp nhưng phải đảm bảo thông thoáng khí tự nhiên. Đóng kín toàn bộ cửa trong thời gian dài có thể làm tăng nồng độ vi khuẩn và virus trong không khí, làm tăng nguy cơ lây nhiễm chéo giữa các thành viên. Nên mở cửa sổ vào những thời điểm ấm áp trong ngày để đối lưu không khí trong phòng.

Nhiệt độ phòng ngủ nên duy trì ở mức cân bằng, tránh gió lùa trực tiếp vào giường nằm. Khi sử dụng thiết bị sưởi hoặc điều hòa hai chiều, cần chú ý bổ sung máy tạo ẩm hoặc đặt một chậu nước trong phòng để tránh không khí bị khô hanh làm tổn thương niêm mạc mũi họng. Tắm bằng nước ấm trong phòng kín gió, không tắm quá muộn vào ban đêm và lau khô người nhanh chóng trước khi mặc quần áo ấm cũng là nguyên tắc cần tuân thủ.

Lưu ý an toàn

Không nên ủ ấm quá mức cho trẻ nhỏ hoặc người cao tuổi, vì đổ mồ hôi nhiều không thoát được có thể ngấm ngược gây viêm phổi hoặc sốt cao co giật. Tuyệt đối không sử dụng bếp than, bếp củi để sưởi ấm trong phòng kín vì nguy cơ ngộ độc khí carbon monoxide đe dọa tính mạng. Khi có các dấu hiệu bất thường như sốt cao liên tục, khó thở, thở rít hoặc ho đờm đặc, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Giữ ấm cơ thể đúng cách là biện pháp phòng bệnh chủ động, đơn giản nhưng mang lại hiệu quả bảo vệ sức khỏe to lớn trong mùa dịch. Bằng cách kết hợp che chắn trang phục hợp lý, ăn uống đủ chất và duy trì không gian sống thông thoáng, mỗi người có thể nâng cao đề kháng và giảm thiểu nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm đường hô hấp.