Bao nhiêu tuổi được hiến máu và người chưa đủ 18 tuổi có được tham gia không

Độ tuổi hiến máu là gì?

Hiến máu là quá trình lấy một thể tích máu toàn phần hoặc thành phần máu nhất định từ cơ thể người hiến tình nguyện khỏe mạnh để phục vụ mục đích cấp cứu và điều trị y tế. Máu là chế phẩm sinh học đặc biệt hiện nay vẫn chưa thể sản xuất nhân tạo thay thế hoàn toàn. Quy trình hiến máu đòi hỏi sự cân bằng tuyệt đối giữa lợi ích của người bệnh cần nhận máu và sự an toàn tính mạng, sức khỏe của người tham gia hiến máu. Do đó, các cơ quan y tế luôn thiết lập hệ thống rào cản kỹ thuật và tiêu chí tuyển chọn chặt chẽ. Độ tuổi tham gia hiến máu được quy định dựa trên các nghiên cứu sinh lý học về mức độ hoàn thiện của hệ thống tuần hoàn, thể tích khối lượng máu toàn cơ thể, cũng như khả năng tự phục hồi của tủy xương sau khi mất một lượng máu nhất định.

Quy định về độ tuổi hiến máu theo tiêu chuẩn y tế hiện hành

Theo Thông tư quy định về hoạt động truyền máu của Bộ Y tế Việt Nam, độ tuổi hợp lệ để tham gia hiến máu tình nguyện là từ đủ 18 tuổi đến 60 tuổi đối với cả nam và nữ. Đây là độ tuổi được đánh giá là cơ thể đã hoàn thiện về mặt thể chất, sinh lý và có đầy đủ năng lực hành vi dân sự để tự nguyện đưa ra quyết định hiến tặng mô, máu của mình.

Ở độ tuổi từ đủ 18 đến 60, hệ thống tim mạch, huyết áp và cơ quan tạo máu ở tủy xương hoạt động ổn định, đủ khả năng bù trừ lượng máu đã lấy mà không gây rối loạn chức năng tuần hoàn kéo dài. Đối với những người trên 60 tuổi, dù sức khỏe tổng quát có thể còn tốt, các mạch máu bắt đầu có dấu hiệu lão hóa tự nhiên, nguy cơ gặp các phản ứng phụ như tụt huyết áp hoặc biến cố tim mạch trong và sau khi hiến máu sẽ gia tăng, do đó không được khuyến khích tham gia.

Người chưa đủ 18 tuổi có được tham gia hiến máu hay không

Câu trả lời rõ ràng theo quy định y tế tại Việt Nam là người chưa đủ 18 tuổi không được phép tham gia hiến máu, kể cả khi có sự đồng ý hoặc bảo lãnh từ cha mẹ và người giám hộ. Quy định này được đặt ra nhằm mục đích ưu tiên bảo vệ tối đa sức khỏe của lứa tuổi thanh thiếu niên.

Về mặt y học, ở giai đoạn dưới 18 tuổi, cơ thể vẫn đang trong giai đoạn phát triển và hoàn thiện về tầm vóc, khối lượng cơ, xương và nồng độ các chất vi lượng. Lượng sắt dự trữ và dung tích máu toàn cơ thể ở độ tuổi này chưa hoàn toàn ổn định như người trưởng thành. Việc lấy đi một lượng máu từ 250 mililit đến 350 mililit có thể dẫn đến nguy cơ thiếu máu thiếu sắt, ảnh hưởng đến khả năng học tập, sự phát triển thể chất và tăng trưởng chung. Bên cạnh lý do sinh học, người dưới 18 tuổi chưa đủ tuổi thành niên theo luật dân sự để tự chịu trách nhiệm pháp lý đối với việc can thiệp hiến tặng mô, máu.

Các tiêu chuẩn sức khỏe bắt buộc đi kèm với giới hạn độ tuổi

Về cân nặng, người hiến máu cần đạt tối thiểu 42 kg đối với nữ và 45 kg đối với nam để hiến gói 250 mililit máu toàn phần; để hiến từ 350 mililit trở lên, cân nặng phải từ 45 kg trở lên đối với nữ và từ 50 kg trở lên đối với nam. Về huyết động, chỉ số huyết áp tâm thu phải nằm trong khoảng từ 100 đến 140 mmHg, huyết áp tâm trương từ 60 đến 90 mmHg, nhịp tim đều trong khoảng 60 đến 90 lần mỗi phút. Người hiến không được mắc các bệnh lý mạn tính về tim mạch, gan, thận, hô hấp hoặc rối loạn tâm thần. Ngoài ra, nồng độ huyết sắc tố trong máu phải đạt tối thiểu từ 120 gam trên lít trở lên và kết quả xét nghiệm nhanh phải âm tính với các tác nhân truyền nhiễm qua đường máu như virus viêm gan B, virus viêm gan C, HIV và xoắn khuẩn giang mai.

Khoảng cách an toàn giữa các lần hiến máu và cách chuẩn bị sức khỏe

Để cơ thể có đủ thời gian tái tạo lại các tế bào máu và phục hồi kho dự trữ sắt, quy định y tế yêu cầu khoảng cách tối thiểu giữa hai lần hiến máu toàn phần liên tiếp là 84 ngày, tương đương 12 tuần. Nếu tham gia hiến các thành phần máu chuyên biệt như tiểu cầu gạn tách bằng máy tự động, khoảng cách giữa các lần hiến có thể ngắn hơn, tối thiểu là 2 đến 3 tuần theo chỉ định chuyên môn của bác sĩ huyết học.

Trước ngày tham gia hiến máu, người hiến cần ngủ đủ giấc từ 6 đến 8 tiếng, tránh thức khuya, không sử dụng rượu bia hoặc đồ uống có cồn. Vào buổi sáng ngày hiến máu, bạn nên ăn nhẹ thanh đạm, tránh ăn các món nhiều dầu mỡ hay đạm động vật đậm đặc vì có thể làm huyết tương bị đục, đồng thời uống đủ 300 đến 500 mililit nước lọc. Sau khi hoàn thành việc lấy máu, cần nghỉ ngơi tại chỗ tối thiểu 15 đến 20 phút, uống trà đường hoặc nước ấm, và hạn chế mang vác vật nặng bằng tay vừa lấy máu trong vòng 24 giờ.

Lưu ý an toàn

Hiến máu là thủ thuật an toàn nhưng vẫn đòi hỏi người tham gia phải khai báo trung thực tiền sử bệnh tật, các loại thuốc đang sử dụng và hành vi nguy cơ lây nhiễm. Không được xem việc đi hiến máu như một phương thức để xét nghiệm kiểm tra bệnh lây truyền. Nếu cảm thấy chóng mặt, vã mồ hôi hoặc buồn nôn sau khi hiến, cần báo ngay cho nhân viên y tế để được chăm sóc kịp thời. Người có bệnh lý nền cần tham vấn bác sĩ điều trị trước khi quyết định đăng ký.

Tóm tắt

Quy định độ tuổi từ đủ 18 đến 60 tuổi là tiêu chuẩn y tế bắt buộc nhằm bảo vệ an toàn cho cả người hiến máu và người nhận máu. Những bạn trẻ chưa đủ 18 tuổi dù chưa thể trực tiếp hiến máu vẫn có thể đóng góp cho cộng đồng thông qua việc tuyên truyền và vận động. Khi đã đủ tuổi và đủ điều kiện sức khỏe, việc tham gia hiến máu theo đúng hướng dẫn y khoa sẽ mang lại nhiều giá trị nhân văn to lớn.