Người có nhóm máu B nhận được nhóm máu nào?

Nhóm máu B nhận được nhóm máu nào là gì?

Nhóm máu B là một trong bốn nhóm máu chính thuộc hệ thống phân loại ABO, chiếm tỷ lệ đáng kể trong quần thể dân số thế giới cũng như tại Việt Nam. Về mặt cấu trúc sinh học, tế bào hồng cầu của người mang nhóm máu B có chứa kháng nguyên loại B trên màng tế bào, đồng thời trong huyết tương tự nhiên của họ luôn hiện diện kháng thể kháng A. Kháng thể này có nhiệm vụ nhận diện và tiêu diệt các hồng cầu mang kháng nguyên A nếu chúng xâm nhập vào tuần hoàn.

Do đặc điểm miễn dịch tự nhiên này, việc tiếp nhận máu ở người nhóm máu B phải tuân thủ nghiêm ngặt tính tương thích sinh học. Nếu truyền phải nhóm máu có chứa kháng nguyên A, phản ứng miễn dịch dữ dội sẽ xảy ra ngay lập tức, phá vỡ hồng cầu và gây nguy hiểm cho tính mạng. Việc hiểu rõ nhóm máu B nhận được những nhóm máu nào giúp bệnh nhân và thân nhân chủ động hơn trong các tình huống y khoa cần truyền máu cấp cứu hoặc phẫu thuật.

Khả năng tiếp nhận máu của nhóm B theo hệ ABO

Hệ nhóm máu ABO phân loại máu dựa trên sự có mặt của kháng nguyên A và B trên bề mặt tế bào hồng cầu cùng kháng thể tương ứng trong huyết tương. Người có nhóm máu B sở hữu kháng nguyên B trên màng hồng cầu và tự nhiên có sẵn kháng thể kháng A trong huyết tương. Khi cần truyền khối hồng cầu, nguyên tắc cơ bản là không để kháng thể của người nhận gặp và phá hủy kháng nguyên tương ứng trên hồng cầu người cho.

Vì người nhóm máu B có sẵn kháng thể kháng A, cơ thể họ sẽ phản ứng tiêu diệt bất kỳ tế bào máu nào mang kháng nguyên A. Do đó, người nhóm máu B tuyệt đối không thể nhận máu từ người có nhóm máu A hoặc nhóm máu AB. Họ chỉ có thể tiếp nhận khối hồng cầu từ người cùng nhóm máu B hoặc người mang nhóm máu O. Nhóm máu O không mang cả kháng nguyên A lẫn kháng nguyên B trên bề mặt hồng cầu, vì vậy kháng thể kháng A của người nhóm máu B không thể tấn công các tế bào hồng cầu này.

Ảnh hưởng của yếu tố Rh đến việc lựa chọn nhóm máu nhận

Bên cạnh hệ ABO, hệ thống kháng nguyên Rhesus hay còn gọi là yếu tố Rh đóng vai trò then chốt trong an toàn truyền máu. Kháng nguyên quan trọng nhất của hệ này là kháng nguyên D. Nếu màng hồng cầu có kháng nguyên D, người đó mang nhóm máu Rh dương. Ngược lại, nếu không có kháng nguyên D, người đó thuộc nhóm máu Rh âm, một nhóm máu hiếm gặp hơn trong cộng đồng người Việt Nam.

Quy tắc miễn dịch học quy định người mang nhóm máu Rh âm không có sẵn kháng thể kháng D nhưng sẽ tạo ra kháng thể này nếu tiếp xúc với máu Rh dương. Vì vậy, người có nhóm máu B Rh âm chỉ được phép nhận khối hồng cầu từ người mang nhóm máu B Rh âm hoặc O Rh âm. Ngược lại, người có nhóm máu B Rh dương có phạm vi lựa chọn rộng hơn, có thể tiếp nhận hồng cầu tương thích từ bốn nguồn gồm B Rh dương, B Rh âm, O Rh dương và O Rh âm. Bác sĩ chuyên khoa huyết học sẽ luôn ưu tiên truyền máu cùng cả nhóm ABO lẫn nhóm Rh để giảm thiểu tối đa nguy cơ sinh kháng thể bất thường.

Nguy cơ tai biến khi truyền nhầm nhóm máu không phù hợp

Việc truyền nhầm nhóm máu không tương thích là một sự cố y khoa đặc biệt nghiêm trọng có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Khi người nhóm máu B bị truyền nhầm hồng cầu nhóm A hoặc AB, lượng lớn kháng thể kháng A trong máu người nhận sẽ lập tức bám lấy bề mặt hồng cầu người cho, kích hoạt hệ thống bổ thể và gây ra phản ứng tán huyết nội mạch cấp tính.

Hậu quả của phản ứng tan máu cấp tính là các tế bào hồng cầu bị vỡ hàng loạt ngay trong lòng mạch, giải phóng tự do hemoglobin vào huyết tương. Người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện nguy cấp như rét run, sốt cao, đau thắt lưng dữ dội, khó thở, tụt huyết áp nhanh chóng, tiểu ra hemoglobin màu nâu sẫm, dẫn đến suy thận cấp và đông máu nội mạch rải rác. Nếu không được nhân viên y tế phát hiện tức thì để ngừng truyền máu và hồi sức tích cực, người bệnh đối mặt với nguy cơ tử vong rất cao. Do đó, việc định nhóm máu chính xác là nguyên tắc sống còn trong mọi can thiệp truyền máu.

Quy trình bảo đảm an toàn truyền máu tại cơ sở y tế

Để bảo đảm tuyệt đối an toàn cho người nhận máu, các bệnh viện và trung tâm truyền máu luôn tuân thủ quy trình kiểm định đa bước trước khi đưa bất kỳ đơn vị máu nào vào cơ thể bệnh nhân. Bước đầu tiên là định lại nhóm máu ABO và Rh của cả người nhận lẫn túi máu tại phòng xét nghiệm cũng như ngay tại giường bệnh trước thời điểm truyền. Quy trình này được tiến hành độc lập bằng cả phương pháp hồng cầu mẫu và huyết thanh mẫu nhằm loại trừ hoàn toàn sai sót nhầm lẫn mẫu bệnh phẩm.

Tiếp theo, kỹ thuật viên xét nghiệm bắt buộc phải thực hiện phản ứng chéo giữa huyết thanh người nhận với hồng cầu người cho và ngược lại. Phản ứng chéo giúp phát hiện sự hiện diện của các kháng thể bất thường ngoài hệ ABO mà mắt thường hoặc các xét nghiệm sơ bộ không thấy được. Chỉ khi kết quả phản ứng chéo âm tính hoàn toàn, tức không xuất hiện hiện tượng ngưng kết hay tan máu trong ống nghiệm, đơn vị máu mới được cấp phát để truyền cho người bệnh dưới sự theo dõi sát sao của điều dưỡng và bác sĩ điều trị.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin về nguyên tắc hòa hợp nhóm máu chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông. Trong thực tế lâm sàng, quyết định chỉ định loại chế phẩm máu, liều lượng và tốc độ truyền hoàn toàn do bác sĩ chuyên khoa quyết định dựa trên tình trạng cụ thể của người bệnh và kết quả phản ứng chéo tại phòng xét nghiệm. Người dân tuyệt đối không tự suy đoán nhóm máu để truyền dịch hoặc máu ngoài cơ sở y tế được cấp phép.

Tóm tắt

Hiểu rõ nhóm máu B nhận được nhóm máu nào giúp mỗi người chủ động hơn trong các tình huống y tế khẩn cấp và khi tham gia hiến máu tình nguyện. Toàn bộ quy trình chỉ định và truyền chế phẩm máu luôn được kiểm soát chặt chẽ bởi bác sĩ và nhân viên xét nghiệm nhằm bảo đảm an toàn tính mạng cao nhất cho người nhận.