Bấm huyệt chữa hoại tử khớp háng có hiệu quả không và những lưu ý cần biết
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Hoại tử khớp háng, hay chính xác là hoại tử vô mạch chỏm xương đùi, xảy ra khi nguồn cung cấp máu đến nuôi xương bị gián đoạn, dẫn đến tổn thương và xẹp chỏm khớp. Rất nhiều người bệnh có tâm lý ngại phẫu thuật nên tìm đến các phương pháp y học cổ truyền với mong muốn chữa khỏi bệnh bằng bấm huyệt.
Thực tế y khoa cho thấy, bấm huyệt không thể khôi phục lại cấu trúc xương đã bị hoại tử hay làm thông các mạch máu nuôi dưỡng sâu bên trong khớp. Thủ thuật này chỉ có tác dụng hỗ trợ thư giãn các nhóm cơ quanh háng, tăng tuần hoàn nông và xoa dịu cảm giác đau mỏi tạm thời cho người bệnh.
Bấm huyệt chữa hoại tử khớp háng có hiệu quả không?
Hoại tử vô mạch chỏm xương đùi là tình trạng các tế bào xương và tủy xương bị chết do thiếu máu nuôi cục bộ trong thời gian dài. Khi không nhận đủ oxy và dưỡng chất, phần chỏm xương đùi dần suy yếu, hình thành các vết nứt vi thể và tiến triển đến biến dạng, xẹp bề mặt khớp. Quá trình này gây đau đớn dữ dội ở vùng bẹn, mông, hạn chế đáng kể khả năng vận động như đứng lâu, ngồi xổm hay đi lại. Bệnh thường liên quan đến chấn thương gãy cổ xương đùi, trật khớp háng hoặc các yếu tố không do chấn thương như lạm dụng rượu bia và dùng corticosteroid kéo dài. Ở góc độ y học cổ truyền, tình trạng đau nhức này thường được xếp vào chứng tý hoặc cốt nuy, liên quan đến khí huyết ứ trệ và tạng phủ suy giảm chức năng, gây đau nhức cục bộ dọc theo các đường kinh lạc đi qua vùng hông và đùi.
Khả năng thực tế của bấm huyệt đối với bệnh hoại tử khớp háng
Bấm huyệt là kỹ thuật dùng ngón tay hoặc bàn tay tác động lực lên các vị trí huyệt đạo nhằm kích thích lưu thông khí huyết, điều hòa kinh lạc và làm giãn cơ. Đối với người bị hoại tử khớp háng, bấm huyệt có thể mang lại cảm giác dễ chịu nhờ làm giảm tình trạng co thắt của các nhóm cơ vùng mông, cơ thắt lưng chậu và cơ quanh đùi. Ngoài ra, việc kích thích cơ học còn kích hoạt giải phóng các chất giảm đau nội sinh trong cơ thể, giúp người bệnh cảm thấy bớt căng tức và cải thiện tầm vận động khớp một cách tạm thời. Tuy nhiên, người bệnh cần hiểu rõ rằng bấm huyệt hoàn toàn không thể làm thông các vi mạch sâu đã tắc nghẽn, không tái tạo lại mô xương đã chết và không ngăn được chỏm xương đùi bị sụp lún theo thời gian. Mọi lời quảng cáo cho rằng bấm huyệt có thể chữa khỏi dứt điểm bệnh hoại tử vô mạch đều không có cơ sở khoa học và dễ khiến người bệnh bỏ lỡ thời điểm can thiệp bảo tồn khớp giá trị nhất.
Những nguy cơ khi bấm huyệt sai kỹ thuật ở người hoại tử khớp háng
Việc tự ý bấm huyệt hoặc thực hiện thủ thuật tại các cơ sở không có chứng chỉ chuyên môn y tế có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng cho khớp háng. Khớp háng là khớp lớn, nằm sâu dưới nhiều lớp cơ dày, nếu kỹ thuật viên dùng lực đè nén quá mạnh vào vùng bẹn hoặc xoay vặn khớp háng thô bạo có thể làm tăng áp lực cơ học lên phần chỏm xương đùi vốn đang rất mỏng manh và xốp. Điều này trực tiếp thúc đẩy quá trình nứt gãy vi thể, khiến chỏm xương nhanh chóng bị xẹp và biến dạng vĩnh viễn. Bên cạnh đó, việc thao tác sai lực còn có nguy cơ gây bầm dập các mô mềm xung quanh, chèn ép dây thần kinh tọa hoặc làm viêm bao hoạt dịch khớp háng thứ phát. Nghiêm trọng hơn, nhiều người bệnh vì quá tin tưởng vào việc xoa bóp bấm huyệt mà trì hoãn tái khám định kỳ, từ chối các biện pháp điều trị y học hiện đại như khoan giảm áp hay ghép xương ở giai đoạn sớm, dẫn đến tình trạng khớp háng hỏng hoàn toàn và buộc phải phẫu thuật thay khớp nhân tạo.
Nguyên tắc an toàn khi kết hợp bấm huyệt trong chăm sóc khớp háng
Để việc bấm huyệt hỗ trợ phát huy tác dụng mà không gây hại cho cấu trúc khớp, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc y khoa. Trước hết, thủ thuật phải được chỉ định và thực hiện bởi bác sĩ hoặc kỹ thuật viên chuyên khoa y học cổ truyền có chứng chỉ hành nghề, sau khi đã đánh giá kỹ phim chụp cộng hưởng từ hoặc X quang khớp háng. Lực tác động phải nhẹ nhàng, vừa phải, chủ yếu tập trung thư giãn các dải cơ bị co cứng thứ phát ở vùng lưng dưới, mông và đùi, tuyệt đối tránh tì đè hoặc bẻ khớp đột ngột. Bấm huyệt chỉ nên xem là biện pháp hỗ trợ phối hợp trong giai đoạn bệnh ổn định, giúp nâng cao chất lượng sống và cải thiện sự linh hoạt của cơ bắp. Người bệnh không được xem bấm huyệt là phương pháp độc lập để thay thế phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp, đồng thời cần ngưng thực hiện ngay nếu thấy cơn đau tăng lên bất thường sau mỗi buổi trị liệu.
Các biện pháp y khoa nền tảng trong điều trị hoại tử khớp háng
Quản lý hoại tử vô mạch chỏm xương đùi đòi hỏi sự can thiệp chặt chẽ từ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình dựa trên từng giai đoạn bệnh. Ở giai đoạn sớm khi chỏm xương chưa bị xẹp, mục tiêu chính là giảm tải trọng lên khớp háng bằng cách sử dụng nạng hỗ trợ, nghỉ ngơi hợp lý, kết hợp điều chỉnh các yếu tố nguy cơ như ngưng rượu bia và ngừng thuốc nhóm corticosteroid nếu có thể. Bác sĩ có thể cân nhắc các phẫu thuật bảo tồn như khoan giải áp để làm giảm áp lực trong tủy xương, tạo điều kiện cho mạch máu mới phát triển, hoặc kỹ thuật ghép xương có cuống mạch nuôi để tái tạo vùng xương khuyết hỏng. Khi bệnh đã tiến triển sang giai đoạn muộn, chỏm xương đùi bị sụp lún nghiêm trọng, gây thoái hóa khớp thứ phát và đau đớn mất chức năng vận động, phẫu thuật thay khớp háng nhân tạo là giải pháp tối ưu giúp phục hồi khả năng đi lại và chấm dứt đau đớn cho người bệnh.
Lưu ý an toàn
Người bệnh tuyệt đối không tự ý bấm huyệt hoặc để người không có chuyên môn xoa bóp, bẻ khớp mạnh vùng háng. Thông tin trong bài mang tính giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình hoặc cơ xương khớp. Không trì hoãn việc chụp cộng hưởng từ hay tái khám định kỳ vì lạm dụng các phương pháp truyền miệng. Nếu xuất hiện các dấu hiệu đau nhói đột ngột, cứng khớp không thể cử động chân hoặc sốt, người bệnh cần đến bệnh viện ngay để được kiểm tra.
Tóm tắt
Bấm huyệt chỉ có giá trị hỗ trợ giảm co thắt cơ và xoa dịu cảm giác đau nhức tạm thời chứ không thể phục hồi tế bào xương đã hoại tử hay chữa khỏi hoại tử khớp háng. Để bảo tồn khớp tối đa, người bệnh cần đi khám chuyên khoa sớm, tuân thủ hướng dẫn điều trị y khoa hiện đại và chỉ thực hiện các biện pháp y học cổ truyền dưới sự hướng dẫn trực tiếp của nhân viên y tế có chuyên môn.
Nguồn tham khảo
- Morressier: Hip-spine syndrome in the etiopathogenesis of avascular necrosis of the femoral head
- ECO-Vector LLC (Publications): Fig. 2. The proportion of avascular necrosis of the femoral head, fixator migration and pseudoarthrosis development in patients of both groups 12 months after surgery. Note. АНГБК — avascular necrosis of the femoral head, ДБВ — dynamic hip screw
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bấm huyệt có làm lành chỏm xương đùi bị hoại tử không?
Không. Bấm huyệt không thể tái tạo mô xương đã chết hay tái lập tuần hoàn mạch máu sâu trong chỏm xương. Phương pháp này chỉ hỗ trợ thư giãn các cơ bị co cứng xung quanh khớp háng và hỗ trợ giảm đau nhức tạm thời.
Người bị hoại tử khớp háng giai đoạn muộn có nên bấm huyệt không?
Ở giai đoạn muộn khi chỏm xương đã xẹp hoặc biến dạng, bấm huyệt vùng bẹn có thể gây hại nếu tác động lực mạnh. Người bệnh cần ưu tiên thăm khám chấn thương chỉnh hình để đánh giá chỉ định phẫu thuật thay khớp.
Bấm huyệt khớp háng có thể gây ra những rủi ro nào nếu làm sai cách?
Tác động lực quá mạnh hoặc bẻ khớp đột ngột có thể làm tăng tốc độ nứt vỡ bề mặt chỏm xương đùi, gây bầm dập phần mềm, viêm bao hoạt dịch và làm trầm trọng thêm cơn đau của người bệnh.
Cần làm gì để giảm đau an toàn bên cạnh việc dùng thuốc?
Người bệnh nên sử dụng gậy hoặc nạng để giảm tải trọng lên khớp háng, kiểm soát cân nặng, nghỉ ngơi hợp lý và tập các bài tập vật lý trị liệu nhẹ nhàng không chịu lực theo hướng dẫn của chuyên gia phục hồi chức năng.
Khi nào người bệnh hoại tử khớp háng cần đến bệnh viện khám ngay?
Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện cơn đau dữ dội đột ngột ở khớp háng, mất hoàn toàn khả năng tì đè chân xuống đất, khớp bị kẹt cứng không thể vận động hoặc kèm theo sốt cao.
