Ba bệnh dị ứng ở trẻ em thường gặp nhất và cách chăm sóc

Bệnh dị ứng ở trẻ em là gì?

Dị ứng ở trẻ em là sự phản ứng quá mức của hệ thống miễn dịch đối với các chất vốn vô hại trong môi trường sống, được gọi là dị nguyên. Ở trẻ nhỏ, do hệ miễn dịch và hàng rào bảo vệ da cũng như niêm mạc đường hô hấp chưa hoàn thiện hoàn toàn, phản ứng dị ứng rất dễ xảy ra khi tiếp xúc với thức ăn lạ, mạt bụi nhà, phấn hoa, lông súc vật hoặc thời tiết thay đổi.

Biểu hiện dị ứng có thể xuất hiện trên nhiều cơ quan khác nhau như da, đường hô hấp trên hoặc đường tiêu hóa. Mức độ biểu hiện rất đa dạng, từ những cơn ngứa ngáy khó chịu, phát ban nhẹ ngoài da cho đến các đợt viêm mạn tính tái diễn làm ảnh hưởng đến thể chất và sự phát triển của trẻ. Việc hiểu rõ cơ chế và các bệnh lý dị ứng quen thuộc giúp gia đình chăm sóc trẻ đúng cách, hạn chế biến chứng và giúp trẻ có môi trường phát triển khỏe mạnh.

Viêm da cơ địa và các bước dưỡng ẩm phục hồi da cho trẻ

Viêm da cơ địa hay chàm thể tạng là bệnh da liễu viêm mạn tính rất phổ biến ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Bệnh thường bộc lộ qua các mảng da khô ráp, đỏ ửng, ngứa ngáy dữ dội, đôi khi rỉ dịch ở vùng hai má, trán, cổ hoặc các nếp gấp khuỷu tay và khoeo chân. Tình trạng ngứa khiến trẻ thường xuyên cào gãi, gây trầy xước và làm tăng nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn.

Nguyên tắc xử trí nền tảng là duy trì độ ẩm tối ưu cho làn da bằng kem dưỡng ẩm chuyên biệt không hương liệu, thoa ngay sau khi tắm lúc da còn hơi ẩm. Gia đình nên cho trẻ mặc quần áo bằng vải cotton thoáng mát, cắt ngắn móng tay để hạn chế tổn thương da do cào gãi. Khi da trẻ đỏ nhiều hoặc xuất hiện tổn thương viêm cấp tính, bác sĩ có thể chỉ định các loại thuốc bôi chống viêm như corticosteroid liều thấp trong thời gian ngắn và theo dõi sát.

Viêm mũi dị ứng và giải pháp làm sạch đường thở cho trẻ

Viêm mũi dị ứng xảy ra khi niêm mạc mũi của trẻ phản ứng quá mức với các dị nguyên trong không khí như mạt bụi nhà, phấn hoa, nấm mốc hoặc lông thú nuôi. Trẻ mắc bệnh thường có biểu hiện hắt hơi thành từng tràng dài liên tục, ngứa mũi, chảy nước mũi trong suốt, ngạt mũi và quầng thâm quanh mắt do ứ trệ tuần hoàn tĩnh mạch cục bộ. Bệnh tuy không đe dọa trực tiếp tính mạng nhưng gây ảnh hưởng lớn đến giấc ngủ và sự tập trung của trẻ.

Để kiểm soát bệnh, phụ huynh cần ưu tiên việc vệ sinh mũi hằng ngày bằng dung dịch nước muối sinh lý đẳng trương nhằm rửa trôi dị nguyên bám dính trên niêm mạc. Không gian sống của trẻ cần được dọn dẹp định kỳ, giặt giũ chăn ga gối bằng nước nóng, dùng máy hút bụi có màng lọc HEPA và hạn chế nuôi thú cưng trong nhà. Các thuốc xịt mũi chứa corticosteroid hoặc thuốc kháng histamin chỉ được sử dụng khi bác sĩ khám và kê đơn.

Mày đay dị ứng cấp tính và cách làm dịu cơn ngứa ngáy

Mày đay dị ứng là tình trạng da nổi lên các sẩn phù màu hồng hoặc đỏ rải rác khắp cơ thể, có ranh giới rõ ràng và gây ngứa ngáy rất nhiều cho trẻ nhỏ. Các đợt mày đay cấp tính có thể khởi phát sau khi trẻ ăn các thực phẩm dễ gây kích ứng như hải sản, trứng, sữa bò, hoặc sau khi tiếp xúc với thời tiết lạnh, nọc côn trùng đốt hay tác dụng phụ của một số loại thuốc.

Khi trẻ xuất hiện sẩn mày đay, phụ huynh cần nhanh chóng rà soát các yếu tố tiếp xúc gần nhất để ngừng tiếp xúc ngay lập tức. Biện pháp chăm sóc ban đầu bao gồm chườm mát vùng da ngứa, cho trẻ mặc đồ mỏng nhẹ và tránh chà xát mạnh. Tuyệt đối không tự ý cho trẻ uống các loại thuốc chống dị ứng không rõ nguồn gốc. Nếu mày đay kèm theo triệu chứng phù môi, phù mí mắt hoặc nôn trớ, trẻ cần được đưa đến bệnh viện ngay vì nguy cơ diễn tiến phản vệ.

Nguyên tắc chăm sóc tổng thể và phòng ngừa dị ứng tái phát

Trong việc quản lý bệnh dị ứng ở trẻ em, giải pháp căn cơ và an toàn nhất luôn là xác định và hạn chế tối đa sự tiếp xúc với dị nguyên. Phụ huynh nên ghi chép lại nhật ký ăn uống và sinh hoạt của con để phát hiện kịp thời các yếu tố nghi ngờ kích hoạt phản ứng dị ứng. Không nên cho trẻ dùng lại những món ăn từng gây phát ban hoặc khó chịu trước đó mà chưa có đánh giá từ chuyên gia y tế.

Khi cần dùng thuốc, việc tuân thủ chỉ định của bác sĩ chuyên khoa là nguyên tắc bắt buộc. Các nhóm thuốc thường dùng như thuốc bôi ngoài da, thuốc xịt mũi hay siro kháng histamin đều có hướng dẫn liều lượng cụ thể theo cân nặng và lứa tuổi. Gia đình tuyệt đối không tăng giảm liều theo cảm tính, không dùng lại đơn thuốc cũ của trẻ khác và không áp dụng các loại lá cây, thuốc nam đắp lên da vì dễ dẫn đến nhiễm trùng hoặc viêm da tiếp xúc nặng nề.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc giảm ngứa hoặc kem bôi chứa corticoid cho trẻ sử dụng khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Khi trẻ có biểu hiện bất thường hoặc bệnh kéo dài, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa nhi để được thăm khám cẩn thận.

Tóm tắt

Chăm sóc trẻ mắc các bệnh dị ứng đòi hỏi sự kiên nhẫn cùng môi trường sống sạch sẽ. Phụ huynh nên phối hợp chặt chẽ với bác sĩ chuyên khoa nhi hoặc chuyên khoa dị ứng miễn dịch để lập kế hoạch kiểm soát lâu dài, tuyệt đối không tự ý áp dụng mẹo dân gian truyền miệng hay lạm dụng thuốc bôi, thuốc uống khi chưa có chỉ định y khoa rõ ràng.