Bà bầu bổ sung 800mcg axit folic được không và hướng dẫn dùng đúng cách

Bà bầu bổ sung 800mcg axit folic là gì?

Axit folic là dạng hòa tan trong nước của vitamin B9 tổng hợp, có cấu trúc hóa học tương tự như dạng folate xuất hiện tự nhiên trong các loại thực vật và thực phẩm chưa qua tinh chế. Trong cơ thể người, chất này tham gia trực tiếp vào chu trình chuyển hóa một carbon, cần thiết cho sự tổng hợp các nucleotide purine và thymidylate cấu tạo nên vật liệu di truyền DNA và RNA. Quá trình này đặc biệt quan trọng đối với các mô có tốc độ phân chia tế bào nhanh, chẳng hạn như phôi thai, nhau thai và các tế bào dòng hồng cầu của tủy xương.

Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản và giai đoạn mang thai có nhu cầu folate tăng cao rõ rệt để đáp ứng sự gia tăng khối lượng tuần hoàn máu của mẹ và sự biệt hóa liên tục của các mô thai nhi. Do cơ thể người không thể tự tổng hợp folate nội sinh mà phải phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung cấp bên ngoài, việc bổ sung dự phòng axit folic qua viên uống dinh dưỡng đã trở thành một can thiệp y tế cộng đồng tiêu chuẩn trên toàn cầu. Hướng tiếp cận này giúp giảm thiểu nguy cơ khiếm khuyết hình thành cấu trúc thần kinh nguyên thủy và nâng đỡ sức khỏe tổng thể cho thai phụ suốt thai kỳ.

Mức bổ sung 800mcg axit folic mỗi ngày có an toàn cho thai phụ không

Nhu cầu axit folic tiêu chuẩn cho phụ nữ mang thai thường dao động từ 400mcg đến 600mcg mỗi ngày nhằm duy trì sức khỏe của mẹ và hỗ trợ hình thành hệ cơ quan của thai nhi. Mức 800mcg mỗi ngày cao hơn mức khuyến nghị tối thiểu nhưng vẫn nằm dưới ngưỡng giới hạn trên an toàn là 1000mcg (1mg) mỗi ngày đối với dạng axit folic tổng hợp ở người trưởng thành. Nhiều sản phẩm vitamin tổng hợp cho thai kỳ hiện nay được bào chế sẵn ở mức 800mcg để dự phòng sự hao hụt trong quá trình hấp thu tại đường tiêu hóa.

Do đó, thai phụ sử dụng viên uống chứa 800mcg axit folic thường không gặp nguy cơ quá liều nếu không đồng thời dùng thêm các loại thực phẩm bổ sung vi chất khác có chứa cùng hoạt chất này. Tuy vậy, người mẹ cần kiểm tra kỹ bảng thành phần của tất cả các chế phẩm đang sử dụng, bao gồm cả sữa bột dinh dưỡng và viên uống bổ sung sắt, để tránh việc vô tình nạp tổng lượng axit folic tổng hợp vượt quá 1000mcg mỗi ngày mà không hay biết.

Tầm quan trọng của axit folic đối với sự phát triển thai nhi và sức khỏe người mẹ

Axit folic, hay vitamin B9, đóng vai trò then chốt trong quá trình tổng hợp DNA, phân chia tế bào và phát triển các mô của cơ thể người mẹ cũng như thai nhi. Trong những tuần đầu tiên sau thụ thai, khi ống thần kinh của phôi thai bắt đầu khép lại để hình thành não bộ và tủy sống, sự hiện diện đầy đủ của folate là điều kiện tiên quyết để phòng ngừa các khiếm khuyết bẩm sinh nghiêm trọng như nứt đốt sống và vô sọ.

Bên cạnh việc bảo vệ hệ thần kinh thai nhi, vi chất này còn tham gia trực tiếp vào quá trình sản xuất tế bào hồng cầu, hỗ trợ mở rộng thể tích máu tuần hoàn của người mẹ và tạo điều kiện cho nhau thai phát triển khỏe mạnh. Việc thiếu hụt axit folic trong thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ thiếu máu hồng cầu khổng lồ ở mẹ, đồng thời liên quan đến tình trạng thai chậm phát triển trong tử cung hoặc sinh non.

Thời điểm và cách dùng axit folic đúng cách trong suốt thai kỳ

Ống thần kinh của thai nhi khép lại rất sớm, thường diễn ra từ ngày thứ 21 đến ngày thứ 28 sau khi thụ thai, thời điểm mà nhiều phụ nữ thậm chí chưa nhận biết mình đã có thai. Vì vậy, các chuyên gia y tế khuyến cáo phụ nữ nên bắt đầu bổ sung axit folic từ tối thiểu một đến ba tháng trước khi dự định mang thai và duy trì đều đặn suốt ba tháng đầu thai kỳ.

Sau tam cá nguyệt thứ nhất, nhu cầu tạo máu của mẹ bầu và sự lớn lên nhanh chóng của thai nhi vẫn đòi hỏi lượng folate ổn định. Do đó, hầu hết thai phụ được hướng dẫn tiếp tục dùng viên uống vi chất dinh dưỡng đến hết thai kỳ và kéo dài sang thời kỳ cho con bú. Khi sử dụng, mẹ bầu nên uống cùng nước lọc, tránh dùng chung với trà đặc hoặc cà phê vì các hợp chất polyphenol và caffeine có thể cản trở sự hấp thu vi chất qua niêm mạc ruột.

Kết hợp viên uống bổ sung với nguồn folate từ chế độ ăn hằng ngày

Axit folic là dạng tổng hợp có trong dược phẩm và thực phẩm tăng cường vi chất, trong khi folate là dạng tự nhiên tồn tại trong thực phẩm hằng ngày. Cơ thể thai phụ nên được cung cấp dinh dưỡng toàn diện thông qua sự kết hợp giữa viên uống bổ sung đúng hàm lượng và chế độ ăn phong phú các nguồn folate tự nhiên để vừa đáp ứng đủ vi chất, vừa bổ sung thêm chất xơ và các chất chống oxy hóa thiết yếu.

Các thực phẩm giàu folate tự nhiên bao gồm các loại rau lá màu xanh đậm như bông cải xanh, rau cải bó xôi, măng tây, cùng các loại đậu như đậu lăng, đậu gà, đậu đen, cũng như quả bơ và các loại trái cây họ cam quýt. Folate tự nhiên từ thực phẩm dễ bị phá hủy bởi nhiệt độ cao và thời gian nấu kéo dài, vì thế mẹ bầu nên ưu tiên các phương pháp chế biến nhẹ nhàng như hấp hoặc nấu chín tới để giữ trọn vẹn giá trị dinh dưỡng.

Lưu ý an toàn

Axit folic dạng tổng hợp có ngưỡng dung nạp trên an toàn là 1000mcg mỗi ngày đối với người trưởng thành khỏe mạnh. Việc nạp liều lượng vượt quá mức này trong thời gian dài mà không có chỉ định y khoa có thể che lấp các dấu hiệu thiếu máu do thiếu hụt vitamin B12, dẫn đến nguy cơ chậm trễ chẩn đoán tổn thương thần kinh không hồi phục. Thai phụ tuyệt đối không tự ý phối hợp nhiều chế phẩm đa vi chất hoặc tăng liều viên uống mà chưa tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa phụ sản.

Tóm tắt

Bổ sung 800mcg axit folic mỗi ngày nằm trong giới hạn cho phép đối với đa số thai phụ khi sử dụng các chế phẩm vitamin tổng hợp dành riêng cho thai kỳ. Tuy nhiên, người mẹ không nên tự ý cộng dồn nhiều loại thực phẩm chức năng hoặc tăng liều mà chưa có chỉ định y khoa. Việc thăm khám định kỳ và trao đổi cụ thể với bác sĩ sản khoa sẽ giúp mẹ bầu xây dựng kế hoạch dinh dưỡng phù hợp và an toàn nhất cho cả hai mẹ con.