Bà bầu bị quai bị có nguy hiểm không và những điều cần lưu ý

Bà bầu bị quai bị là gì?

Bệnh quai bị ở phụ nữ mang thai là tình trạng nhiễm trùng cấp tính tác động trực tiếp lên hệ thống tuyến nước bọt, đặc biệt là tuyến mang tai. Khác với người bình thường, phụ nữ mang thai khi nhiễm virus đòi hỏi sự quan tâm y tế đặc biệt do mọi phản ứng sốt và viêm toàn thân đều có mối liên hệ mật thiết đến môi trường nuôi dưỡng thai nhi.

Bệnh có thời gian ủ bệnh kéo dài từ hai đến ba tuần trước khi xuất hiện các biểu hiện lâm sàng rõ rệt. Đa số các nghiên cứu y học cho thấy quai bị không gây ra hội chứng dị tật bẩm sinh đặc thù như bệnh rubella, nhưng nguy cơ biến chứng sản khoa vẫn có thể xuất hiện tùy thuộc vào giai đoạn tuổi thai và mức độ đáp ứng miễn dịch của người mẹ. Vì vậy, việc trang bị đầy đủ kiến thức y khoa chuẩn xác sẽ giúp gia đình giảm bớt hoang mang, đồng thời có thái độ xử trí bình tĩnh, khoa học khi thai phụ không may nhiễm bệnh.

Ảnh hưởng của quai bị đối với thai nhi qua các giai đoạn thai kỳ

Mức độ ảnh hưởng của virus quai bị đối với thai kỳ phụ thuộc nhiều vào thời điểm người mẹ bị lây nhiễm. Trong ba tháng đầu, sốt cao do phản ứng viêm cấp tính có thể làm tăng nguy cơ sảy thai tự nhiên hoặc thai ngừng phát triển. Đến ba tháng giữa và ba tháng cuối thai kỳ, nguy cơ sảy thai giảm đi rõ rệt, nhưng tình trạng nhiễm trùng toàn thân vẫn có thể khiến mẹ bầu mệt mỏi, mất nước và tăng nguy cơ dọa sinh non.

Các bằng chứng dịch tễ học và y văn quốc tế cho thấy virus quai bị hiếm khi gây ra các dị tật hình thái bẩm sinh nghiêm trọng ở thai nhi giống như virus rubella. Tuy nhiên, tình trạng sốt cao kéo dài không được kiểm soát tốt ở người mẹ vẫn là yếu tố bất lợi cho môi trường phát triển của bào thai. Do đó, việc theo dõi sát sao từ giai đoạn sớm là yếu tố then chốt giúp bảo vệ sự an toàn cho cả hai mẹ con.

Triệu chứng thường gặp khi phụ nữ mang thai mắc quai bị

Khi nhiễm virus quai bị, phụ nữ mang thai thường khởi phát với các triệu chứng như sốt nhẹ đến sốt vừa, đau đầu, mệt mỏi toàn thân, giảm cảm giác ngon miệng và đau nhức cơ. Sau đó khoảng một đến hai ngày, tuyến nước bọt mang tai ở một hoặc cả hai bên bắt đầu sưng to và đau tức rõ rệt, gây khó khăn cho việc nhai hoặc nuốt thức ăn.

Ở người mang thai, hệ miễn dịch có sự điều chỉnh sinh lý tự nhiên nên phản ứng viêm có thể khiến cơ thể mệt mỏi nhiều hơn bình thường. Ngoài viêm tuyến nước bọt mang tai, virus đôi khi có thể gây viêm tuyến vú, viêm tụy nhẹ hoặc viêm khớp thoáng qua. Thai phụ cần chú ý phân biệt tình trạng sưng tuyến mang tai do virus quai bị với các bệnh lý khác như viêm hạch góc hàm, viêm mô tế bào hoặc tắc ống dẫn tuyến nước bọt để có hướng chăm sóc phù hợp.

Nguyên tắc chăm sóc và hỗ trợ hồi phục cho bà bầu mắc quai bị

Hiện nay chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu để điều trị bệnh quai bị, do đó nguyên tắc can thiệp chủ yếu là điều trị hỗ trợ, làm giảm nhẹ triệu chứng và phòng ngừa biến chứng. Thai phụ tuyệt đối không được tự ý sử dụng bất kỳ loại thuốc giảm đau, hạ sốt hay thuốc đông y truyền miệng nào khi chưa có chỉ định trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa sản hoặc truyền nhiễm.

Để cảm thấy dễ chịu hơn, mẹ bầu nên nghỉ ngơi nhiều trong không gian thoáng mát, uống đủ nước mỗi ngày nhằm tránh tình trạng mất nước do sốt. Chế độ ăn nên ưu tiên các món mềm, lỏng, dễ nuốt như cháo loãng, súp dinh dưỡng và canh ấm. Tránh các thực phẩm chua, cay hoặc nhiều gia vị kích thích vì chúng thúc đẩy tuyến nước bọt bài tiết mạnh, làm gia tăng cảm giác đau nhức vùng hàm mặt. Chườm mát nhẹ nhàng bên ngoài vùng mang tai cũng giúp giảm bớt cảm giác căng tức khó chịu.

Biện pháp chủ động phòng ngừa lây nhiễm quai bị cho thai phụ

Để bảo vệ thai kỳ khỏe mạnh, biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất là tiêm phòng vắc xin sởi quai bị rubella từ trước khi mang thai. Phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ nên hoàn thành lịch tiêm vắc xin tối thiểu từ một đến ba tháng trước thời điểm dự định có thai. Trong suốt thời gian mang thai, vắc xin quai bị thuộc nhóm vắc xin sống giảm độc lực nên có chống chỉ định tuyệt đối, không được tiêm cho mẹ bầu.

Bên cạnh tiêm phòng chủ động trước thai kỳ, mẹ bầu cần duy trì thói quen vệ sinh cá nhân hàng ngày thật cẩn thận. Hãy thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đeo khẩu trang y tế khi đến nơi đông người và súc miệng bằng nước muối sinh lý. Tránh tiếp xúc gần với những người đang có biểu hiện sốt, ho hoặc sưng đau vùng mang tai. Giữ cho không gian sống trong nhà luôn thông thoáng và vệ sinh sạch sẽ các bề mặt tiếp xúc thường xuyên cũng là cách hữu hiệu để hạn chế nguy cơ lây truyền virus qua đường giọt bắn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Khi xuất hiện dấu hiệu sốt cao, đau bụng dưới, ra máu âm đạo hoặc sưng đau hàm mặt, thai phụ cần đến ngay bệnh viện để được thăm khám. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hạ sốt, kháng sinh hay đắp các bài thuốc dân gian lên vùng sưng để tránh gây nguy hiểm cho thai kỳ.

Tóm tắt

Phụ nữ mang thai mắc quai bị cần giữ bình tĩnh và đến cơ sở y tế chuyên khoa thăm khám sớm. Việc phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ sản khoa và truyền nhiễm sẽ giúp theo dõi sát sức khỏe thai kỳ, kiểm soát tốt các triệu chứng và giảm thiểu tối đa rủi ro cho cả mẹ lẫn thai nhi.