Bà bầu bị chảy máu mũi: Nguyên nhân và cách xử trí đúng cách

Bà bầu bị chảy máu mũi là gì?

Chảy máu mũi ở phụ nữ mang thai là tình trạng niêm mạc khoang mũi bị tổn thương dẫn đến việc các vi mạch máu nông bị vỡ và rỉ máu ra ngoài. Trong suốt thai kỳ, hệ tuần hoàn của người mẹ phải trải qua những thích ứng sinh học mạnh mẽ để nuôi dưỡng bào thai, khiến lượng máu lưu thông trong cơ thể tăng lên đáng kể. Đồng thời, sự gia tăng nhanh chóng của các hormone sinh sản làm niêm mạc đường hô hấp trên trở nên phù nề, sung huyết và nhạy cảm hơn bình thường. Khi gặp các tác nhân kích thích nhẹ từ môi trường bên ngoài như thời tiết hanh khô, thói quen ngoáy mũi hay thay đổi áp suất, các mao mạch mỏng manh tại vùng vách ngăn mũi rất dễ bị nứt vỡ. Dù đa số là biến đổi lành tính, việc theo dõi sát sao tần suất và mức độ xuất huyết vẫn rất cần thiết để loại trừ các bệnh lý tiềm ẩn như tăng huyết áp thai kỳ hoặc rối loạn đông máu.

Các nguyên nhân sinh lý và môi trường khiến thai phụ dễ chảy máu mũi

Sự thay đổi của nồng độ hormone estrogen và progesterone trong thai kỳ là yếu tố chính khiến lượng máu đến nuôi dưỡng các màng nhầy tăng vọt. Màng niêm mạc lót trong hốc mũi vì vậy thường xuyên rơi vào trạng thái sung huyết, nở to và xốp mềm, làm cho mạng mạch máu Kiesselbach ở vách ngăn trước rất dễ đứt gãy.

Bên cạnh yếu tố nội tiết, lưu lượng máu toàn thân của mẹ bầu có thể tăng từ 30% đến 50% nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển của bào thai, tạo áp lực tuần hoàn lớn hơn lên hệ thống vi mạch nhỏ tại vùng đầu mặt cổ. Môi trường sống cũng đóng vai trò thúc đẩy rõ rệt; việc sinh hoạt thường xuyên trong phòng điều hòa nhiệt độ thấp, thời tiết hanh khô mùa lạnh hay thay đổi nhiệt độ đột ngột sẽ làm khô lớp chất nhầy bảo vệ mũi. Ngoài ra, các thói quen cơ học như xì mũi quá mạnh, ngoáy mũi hoặc tình trạng viêm mũi thai kỳ, cảm cúm, dị ứng đường hô hấp cũng làm tăng nguy cơ tổn thương mao mạch.

Quy trình sơ cứu cầm máu mũi đúng tư thế cho mẹ bầu

Khi phát hiện máu mũi bắt đầu chảy, thai phụ cần giữ bình tĩnh, ngồi thẳng lưng và hơi nghiêng nhẹ đầu về phía trước. Tư thế này ngăn không cho máu chảy ngược xuống thành sau họng, tránh nguy cơ gây buồn nôn, nôn mửa hoặc sặc máu vào đường thở.

Tiếp theo, hãy dùng ngón cái và ngón trỏ bóp chặt hai cánh mũi lại với nhau, ép sát vào phần vách ngăn sụn ngay dưới sống mũi xương. Giữ lực ép liên tục, đều đặn trong khoảng 10 đến 15 phút mà không thả tay ra ngắt quãng để tạo điều kiện cho cục máu đông tự nhiên hình thành. Trong thời gian này, thai phụ nên thở nhẹ nhàng bằng miệng và có thể đặt một túi chườm lạnh hoặc khăn mát lên sống mũi, trán hoặc sau gáy để hỗ trợ co mạch tại chỗ. Sau khi máu đã ngừng chảy, người mẹ cần nghỉ ngơi yên tĩnh, tránh cúi gập người, không xì mũi hay chạm mạnh vào vùng mũi trong ít nhất vài giờ.

Những sai lầm thường gặp khi xử lý chảy máu mũi cần tránh

Sai lầm phổ biến nhất của nhiều người khi bị chảy máu mũi là ngửa cổ ra phía sau hoặc nằm ngửa thẳng người. Hành động này không giúp cầm máu mà trái lại khiến dòng máu đỏ chảy ngược vào khoang họng, kích thích phản xạ ho, gây sặc vào khí quản hoặc đi xuống dạ dày dẫn đến cảm giác cồn cào và nôn ói.

Một thói quen không đúng khác là tự ý nhét bông gòn, khăn giấy thô hoặc gạc khô không đảm bảo vô khuẩn sâu vào bên trong lỗ mũi. Lớp sợi thô ráp của khăn giấy có thể cọ xát gây rách thêm niêm mạc, đồng thời khi rút vật liệu chèn ra ngoài sẽ vô tình làm bong tróc lớp vảy máu đông vừa mới hình thành, khiến máu tái phát dữ dội hơn. Thai phụ cũng tuyệt đối không được tự ý sử dụng các loại thuốc xịt co mạch, thuốc nhỏ mũi chứa corticoid hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng hoặc Sản khoa.

Dấu hiệu chảy máu mũi cảnh báo bất thường cần đến bệnh viện

Mặc dù chảy máu mũi phần lớn không nguy hiểm, thai phụ cần chủ động đến ngay cơ sở y tế khi xuất huyết kéo dài trên 20 phút dù đã thực hiện ép cánh mũi đúng cách. Trường hợp lượng máu chảy ồ ạt, trào ra liên tục ở cả hai bên lỗ mũi hoặc chảy xuống họng với tốc độ nhanh cũng đòi hỏi phải được can thiệp y tế khẩn cấp.

Đặc biệt, nếu hiện tượng chảy máu cam đi kèm với các dấu hiệu toàn thân như đau đầu dữ dội, hoa mắt, chóng mặt, nhìn mờ, sưng phù mặt hoặc tay chân, thai phụ cần được kiểm tra huyết áp ngay nhằm loại trừ nguy cơ tiền sản giật. Tương tự, những trường hợp chảy máu mũi tái phát liên tục nhiều lần trong tuần, xuất hiện cùng vết bầm tím tự nhiên dưới da, chảy máu chân răng không rõ nguyên nhân hay cơ thể mệt mỏi, khó thở cũng là tín hiệu cảnh báo rối loạn đông máu hoặc thiếu máu cần được bác sĩ đánh giá toàn diện.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức chăm sóc sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa trực tiếp. Thai phụ tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc uống cầm máu, thuốc xịt co mạch kéo dài hoặc các bài thuốc dân gian chưa được kiểm chứng để đắp vào mũi. Mọi biểu hiện chảy máu bất thường, tái diễn nhiều lần hoặc đi kèm triệu chứng toàn thân đều cần được thăm khám tại chuyên khoa Sản phụ khoa và Tai Mũi Họng để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và thai nhi.

Tóm tắt

Chảy máu mũi khi mang thai phần lớn là hệ quả từ sự biến đổi nội tiết và tăng thể tích tuần hoàn tự nhiên của cơ thể mẹ. Bằng việc trang bị tư thế sơ cứu đúng cách, giữ ẩm tốt cho niêm mạc đường thở và duy trì lối sống lành mạnh, thai phụ hoàn toàn có thể chủ động kiểm soát tình trạng này. Hãy luôn lắng nghe cơ thể và thăm khám y tế kịp thời khi nhận thấy những dấu hiệu bất thường.