Aspirin có hại gan không và tác dụng phụ của aspirin với gan cần biết

Aspirin có hại gan không là gì?

• Gan là cơ quan chính chịu trách nhiệm chuyển hóa các chất nội sinh và ngoại sinh, bao gồm hầu hết các loại thuốc tân dược đưa vào cơ thể. Hoạt chất acid acetylsalicylic trong aspirin sau khi hấp thu sẽ được hệ enzym gan biến đổi thành các chất chuyển hóa trước khi bài tiết ra ngoài.
• Khi sử dụng aspirin ở liều điều trị thông thường hoặc liều thấp phòng ngừa biến cố tim mạch, gan bình thường hoàn toàn có khả năng xử lý an toàn. Tuy nhiên, nếu dùng liều cao, dùng trong thời gian dài mà không kiểm soát, hoặc dùng trên nền gan đã suy yếu, quá trình chuyển hóa này có thể làm cạn kiệt các chất bảo vệ tế bào gan, gây tích tụ chất chuyển hóa trung gian và dẫn đến tổn thương tế bào gan. Do đó, việc theo dõi phản ứng của cơ thể trong suốt quá trình dùng thuốc là điều rất cần thiết.

Mối liên hệ giữa việc sử dụng aspirin và chức năng gan

• Aspirin là thuốc chống viêm không steroid có tác dụng hạ sốt, giảm đau, chống viêm và ức chế kết tập tiểu cầu. Sau khi hấp thu vào cơ thể, phần lớn hoạt chất acid acetylsalicylic được chuyển hóa tại gan thành acid salicylic trước khi đào thải qua thận.
• Ở liều thấp dùng để dự phòng tim mạch, thuốc tương đối an toàn với mô gan khỏe mạnh. Tuy nhiên, khi dùng liều cao để điều trị chống viêm kéo dài, tải lượng chuyển hóa gia tăng có thể gây độc trực tiếp lên tế bào gan, dẫn đến tình trạng tăng men gan thoáng qua hoặc viêm gan do thuốc. Mức độ tác động phụ thuộc vào liều lượng, thời gian sử dụng và thể trạng nền của từng người.

Các biểu hiện tổn thương gan có thể gặp khi dùng aspirin

• Tác dụng không mong muốn của aspirin trên gan thường biểu hiện qua sự gia tăng enzym gan trong máu như alanine aminotransferase và aspartate aminotransferase. Đa số trường hợp tổn thương gan do aspirin ở mức độ nhẹ không biểu hiện triệu chứng rõ rệt ra bên ngoài và men gan có xu hướng hồi phục khi ngưng thuốc.
• Ở những trường hợp nặng hơn, người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu nhiễm độc gan như mệt mỏi kéo dài, chán ăn, buồn nôn, đau tức vùng hạ sườn phải, nước tiểu sẫm màu hoặc vàng da và vàng mắt. Khi nhận thấy các dấu hiệu này, người bệnh cần dừng thuốc và đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.

Nhóm đối tượng có nguy cơ cao gặp tác dụng phụ trên gan

• Một số đối tượng có nguy cơ cao bị tổn thương gan khi sử dụng aspirin, bao gồm người mắc các bệnh tự miễn như lupus ban đỏ hệ thống hoặc viêm khớp dạng thấp thanh thiếu niên, người cao tuổi có chức năng gan suy giảm và người có tiền sử viêm gan mạn tính hay xơ gan.
• Đặc biệt, trẻ em và thanh thiếu niên dùng aspirin trong khi đang mắc các bệnh nhiễm virus như cúm hoặc thủy đậu có nguy cơ gặp hội chứng Reye. Đây là một hội chứng hiếm gặp nhưng vô cùng nguy hiểm, đặc trưng bởi tình trạng thoái hóa mỡ ở gan cấp tính kèm phù não tiến triển nhanh, đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Do đó, aspirin chống chỉ định cho nhóm đối tượng này khi bị sốt do virus.

Nguyên tắc sử dụng aspirin an toàn để bảo vệ gan

• Để hạn chế tối đa nguy cơ gây hại cho gan, người bệnh chỉ nên dùng aspirin theo đúng chỉ định của bác sĩ hoặc hướng dẫn của dược sĩ chuyên môn. Không tự ý tăng liều, không kéo dài thời gian dùng thuốc khi chưa có ý kiến của nhân viên y tế.
• Tránh hoàn toàn việc sử dụng đồ uống có cồn như rượu, bia trong thời gian điều trị bằng aspirin vì cồn làm tăng độc tính chuyển hóa lên gan và tăng nguy cơ loét dạ dày. Với những người phải dùng aspirin kéo dài trong điều trị bệnh mạn tính, việc định kỳ xét nghiệm chức năng gan sẽ giúp phát hiện sớm các biến đổi bất thường để can thiệp kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo y khoa phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua, điều chỉnh liều hoặc dừng thuốc aspirin được kê đơn mà không thảo luận với bác sĩ điều trị. Khi xuất hiện các triệu chứng bất thường nghi ngờ tổn thương gan, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Aspirin mang lại nhiều lợi ích điều trị nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây độc cho gan nếu lạm dụng hoặc dùng sai cách. Người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn dùng thuốc từ bác sĩ, chủ động theo dõi các biểu hiện bất thường của cơ thể và kiểm tra men gan định kỳ để bảo vệ sức khỏe lá gan.