Áp xe rò luân nhĩ chữa trị thế nào để tránh tái phát?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Áp xe rò luân nhĩ là tình trạng nhiễm trùng tụ mủ cấp tính xuất phát từ dị tật rò luân nhĩ bẩm sinh, khiến vùng trước vành tai sưng đỏ, căng nhức dữ dội và có thể rỉ dịch mủ hôi. Để chữa trị hiệu quả nhất, người bệnh cần trải qua hai giai đoạn điều trị rõ ràng gồm giải phóng ổ mủ cấp tính và phẫu thuật bóc bỏ toàn bộ đường rò khi tổn thương đã ổn định.
Rất nhiều người bệnh có tâm lý muốn phẫu thuật cắt bỏ đường rò ngay khi đang đau nhức, hoặc ngược lại chỉ chích mủ rồi bỏ qua bước phẫu thuật triệt để. Cả hai cách tiếp cận này đều làm tăng nguy cơ tái phát kéo dài và để lại di chứng sẹo xấu quanh tai. Việc nắm rõ phác đồ xử trí đúng thời điểm sẽ giúp quá trình chữa lành diễn ra an toàn và dứt điểm.
Áp xe rò luân nhĩ là gì?
Rò luân nhĩ là một dị tật bẩm sinh lành tính rất phổ biến, hình thành do sự kết hợp không hoàn chỉnh của các cung mang trong giai đoạn phát triển phôi thai của thai nhi. Biểu hiện bên ngoài là một lỗ nhỏ li ti nằm ở vị trí trước gờ luân nhĩ hoặc chân cung vành tai. Ẩn sâu bên dưới lỗ rò này là một đường ống ngoằn ngoèo với nhiều nhánh nhỏ đâm sâu vào mô dưới da, thậm chí bám sát màng sụn vành tai.
Bình thường lỗ rò có thể chung sống hòa bình với người bệnh suốt đời nếu không bị tắc nghẽn. Tuy nhiên, khi các tế bào biểu mô bong tróc và chất bã nhờn ứ đọng bên trong lòng ống kết hợp với vi khuẩn từ da xâm nhập, đường rò sẽ bị viêm nhiễm tạo thành khối áp xe căng mủ. Áp xe rò luân nhĩ nếu không được can thiệp y tế đúng cách sẽ dễ vỡ mủ tự nhiên, tạo sẹo co kéo mất thẩm mỹ và tái đi tái lại nhiều lần trong đời.
Xử trí cấp tính bằng chích rạch dẫn lưu mủ và dùng thuốc
Khi ổ rò luân nhĩ bắt đầu tụ mủ và hình thành khối áp xe căng tức, mục tiêu hàng đầu là giải phóng mủ ứ đọng và ngăn ngừa nhiễm trùng lan rộng. Bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng sẽ tiến hành thủ thuật chích rạch dẫn lưu mủ dưới điều kiện vô khuẩn. Một vết rạch nhỏ được tạo ra ngay tại vị trí lùng nhùng nhiều nhất để làm sạch dịch hoại tử, đặt bấc dẫn lưu và rửa sạch ổ viêm bằng dung dịch sát khuẩn y tế.
Song song với can thiệp ngoại khoa tại chỗ, người bệnh cần sử dụng thuốc kháng sinh toàn thân phối hợp cùng thuốc giảm đau, chống phù nề theo đúng đơn thuốc của bác sĩ. Bệnh nhân tuyệt đối không được trì hoãn việc dẫn lưu hoặc tự ý mua thuốc uống tại nhà, bởi vì ổ mủ không được giải áp có thể tự vỡ gây loét da nham nhở, để lại sẹo xấu co kéo hoặc viêm lan sâu vào sụn vành tai. Người bệnh cần tái khám thay băng hàng ngày cho đến khi dịch mủ ngừng tiết hoàn toàn.
Phẫu thuật cắt trọn đường rò để điều trị triệt để
Chích rạch dẫn lưu và dùng kháng sinh chỉ giải quyết được đợt viêm nhiễm cấp tính chứ không thể làm biến mất đường rò bẩm sinh. Bên trong đường rò luân nhĩ luôn lót một lớp biểu mô lát tầng có khả năng tiết bã nhờn, do đó khi vết rạch lành lại, dịch tiết tiếp tục tích tụ và vi khuẩn sẽ tái xâm nhập tạo thành đợt áp xe mới.
Phương pháp điều trị triệt để duy nhất cho áp xe rò luân nhĩ là phẫu thuật bóc tách cắt bỏ toàn bộ đường rò. Thời điểm mổ lý tưởng nhất là sau khi đợt áp xe cấp tính đã được điều trị dứt điểm hoàn toàn từ hai đến bốn tuần, mô xung quanh đã hết sưng nề và trở về trạng thái mềm mại bình thường. Lúc này, phẫu thuật viên có thể xác định rõ ràng ranh giới của đường rò, bộc lộ toàn bộ các nhánh rẽ và lấy sạch toàn bộ bao rò cùng một mẩu sụn vành tai gắn liền mà không lo làm rách bao hay sót mô biểu mô.
Chăm sóc và theo dõi vết thương sau điều trị
Quá trình chăm sóc sau can thiệp đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy liền thương và hạn chế tối đa nguy cơ nhiễm trùng thứ phát. Sau khi chích rạch mủ hoặc sau phẫu thuật bóc nang rò, vùng da trước tai cần được giữ khô ráo, sạch sẽ và băng vô trùng cẩn thận. Người bệnh cần tuân thủ lịch thay băng vết thương tại cơ sở y tế, không tự ý tháo băng hoặc để nước bẩn, bọt xà phòng tiếp xúc với vết thương trong lúc tắm gội.
Bên cạnh đó, việc tuân thủ uống thuốc đủ liều, đúng thời gian theo hướng dẫn của bác sĩ là yêu cầu bắt buộc, kể cả khi các triệu chứng đau nhức đã thuyên giảm rõ rệt. Người bệnh nên duy trì chế độ dinh dưỡng giàu đạm và vitamin C để hỗ trợ vết thương mau lành, đồng thời tái khám đúng hẹn để bác sĩ đánh giá tình trạng liền da và thực hiện cắt chỉ đúng thời điểm.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý dùng kim chích rạch, nặn ép mủ hoặc đắp lá thuốc dân gian lên vùng áp xe trước tai vì có thể gây nhiễm trùng lan tỏa, hoại tử sụn tai và nhiễm trùng huyết. Khi có dấu hiệu sưng đau, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa Tai Mũi Họng để được thăm khám.
Tóm tắt
Áp xe rò luân nhĩ hoàn toàn có thể được kiểm soát ổn định nếu can thiệp y tế đúng trình tự. Việc phối hợp giữa dẫn lưu mủ giai đoạn cấp và phẫu thuật bóc tách triệt để khi ổ viêm đã lành là chìa khóa giúp phòng ngừa tái phát lâu dài. Người bệnh nên chủ động thăm khám chuyên khoa Tai Mũi Họng ngay khi phát hiện bất thường.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Lỗ rò luân nhĩ bình thường chưa viêm có cần mổ không?
Khi lỗ rò chưa có dấu hiệu sưng đau hay chảy mủ, người bệnh không cần phẫu thuật. Lúc này chỉ cần giữ vệ sinh sạch sẽ vùng trước vành tai và tránh nặn bóp.
Có thể phẫu thuật cắt bỏ rò luân nhĩ ngay khi đang có mủ không?
Không được mổ bóc toàn bộ đường rò khi đang áp xe. Mô xung quanh lúc này rất bở và phù nề, khiến phẫu tích khó khăn, dễ sót biểu mô rò và làm tăng tỷ lệ tái phát.
Có nên tự nặn mủ ở miệng lỗ rò luân nhĩ tại nhà không?
Bệnh nhân tuyệt đối không tự ý nặn mủ tại nhà. Hành động này có thể làm tổn thương mô lân cận, khiến vi khuẩn lan rộng và làm tăng nguy cơ hoại tử sụn vành tai.
Mổ rò luân nhĩ có đau và mất nhiều thời gian hồi phục không?
Phẫu thuật cắt đường rò là tiểu phẫu diễn ra trong khoảng ba mươi đến sáu mươi phút. Bệnh nhân được gây tê tại chỗ hoặc tiền mê, vết thương thường hồi phục sau bảy đến mười ngày.
Sau khi mổ rò luân nhĩ có nguy cơ bị tái phát lại không?
Nguy cơ tái phát vẫn có thể xảy ra nếu phẫu thuật viên bỏ sót một nhánh biểu mô rò hoặc khi sẹo mổ cũ bị nhiễm trùng. Do đó việc chọn cơ sở y tế uy tín là rất quan trọng.
