AirVisual đo chỉ số không khí ở nước ta có chính xác không?

Chỉ số không khí AirVisual là gì?

AirVisual là nền tảng theo dõi và dự báo chất lượng không khí toàn cầu, vận hành bởi công ty công nghệ môi trường IQAir. Ứng dụng này tổng hợp các phép đo từ trạm quan trắc mặt đất để tính toán và biểu diễn chỉ số chất lượng không khí AQI cùng nồng độ bụi siêu mịn PM2.5 theo thời gian thực.

Tại Việt Nam, ứng dụng thu hút sự quan tâm lớn mỗi khi thời tiết chuyển mùa hoặc xuất hiện hiện tượng sương mù quang hóa kéo dài. Việc nắm bắt các chỉ số này mang ý nghĩa thiết thực trong y học dự phòng, bởi vì các hạt vật chất lơ lửng có kích thước siêu nhỏ dễ dàng xâm nhập sâu vào phế nang và tuần hoàn máu, làm gia tăng nguy cơ bùng phát đợt cấp ở người bệnh phổi mạn tính và kích thích niêm mạc đường thở.

Cơ chế hoạt động và nguồn dữ liệu quan trắc của AirVisual

AirVisual thu thập thông tin từ mạng lưới trạm quan trắc chuẩn quy chuẩn của chính phủ, cơ quan ngoại giao và các trạm cảm biến thương mại của cá nhân hoặc tổ chức đóng góp. Dữ liệu sau đó được hiệu chỉnh bằng thuật toán xử lý để quy đổi về thang đo chất lượng không khí AQI theo chuẩn của Cơ quan Bảo vệ Môi sinh Hoa Kỳ hoặc chuẩn riêng của từng quốc gia.

Các chất gây ô nhiễm chính được ghi nhận bao gồm bụi mịn PM2.5, bụi PM10, khí ozone mặt đất, lưu huỳnh dioxide và nitrogen dioxide. Trong đó, nồng độ bụi siêu mịn PM2.5 thường là nhân tố chi phối chính tới giá trị AQI tại các đô thị Việt Nam do tác động sâu đến phế nang phổi.

Mức độ tin cậy và các yếu tố gây chênh lệch chỉ số thực tế

Độ chính xác của chỉ số không khí hiển thị trên ứng dụng có giá trị tham khảo tốt về xu hướng biến thiên ô nhiễm theo giờ và theo mùa. Tuy nhiên, tính đại diện tuyệt đối cho từng địa điểm vi mô còn gặp những giới hạn khách quan.

Tại các khu vực có trạm quan trắc quy chuẩn đặt cố định, số liệu đạt độ tin cậy rất cao. Ngược lại, tại những điểm chỉ có cảm biến nhỏ gọn của người dùng cá nhân, bụi tích tụ trên mắt đọc quang học, độ ẩm cao và sai số phần cứng có thể làm số đo dao động. Ngoài ra, điều kiện khí tượng như nghịch nhiệt tầng thấp, gió mạnh cục bộ hoặc công trình xây dựng cạnh trạm đo cũng có thể khiến một điểm đo có chỉ số chênh lệch đáng kể so với khu vực lân cận.

Cách đọc hiểu chỉ số AQI để đánh giá tác động sức khỏe

Chỉ số AQI được chia thành nhiều mức cảnh báo qua các mã màu trực quan từ xanh lá cây đến tím và nâu. Mức xanh lá và vàng thể hiện chất lượng không khí ở mức chấp nhận được, ít gây nguy cơ sức khỏe cho cộng đồng.

Khi chỉ số chuyển sang màu cam, nhóm đối tượng nhạy cảm như trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ có thai và người có bệnh tim mạch hay viêm phế quản mạn tính bắt đầu chịu ảnh hưởng tiêu cực. Nếu AQI chạm ngưỡng màu đỏ hoặc tím, toàn bộ dân cư đều có nguy cơ gặp các phản ứng kích ứng đường hô hấp cấp tính như cay mắt, hắt hơi, ho dai dẳng hoặc khó thở. Người dùng cần theo dõi cả giá trị nồng độ bụi PM2.5 thực tính bằng microgram trên mét khối để đánh giá sát mức phơi nhiễm.

Chủ động bảo vệ đường hô hấp dựa trên cảnh báo chất lượng không khí

Người dân nên biến việc kiểm tra chỉ số ô nhiễm thành thói quen thường nhật trước khi ra khỏi nhà hoặc lên kế hoạch luyện tập thể thao ngoài trời. Vào những ngày chất lượng không khí ở mức xấu, việc hạn chế tập thể dục dọc theo các trục đường giao thông đông đúc là rất quan trọng để giảm lượng khí độc hít sâu vào phổi.

Bên cạnh đó, việc trang bị khẩu trang lọc bụi mịn có viền cao su kín khít khi lưu thông ngoài đường và vệ sinh mũi xoang bằng dung dịch nước muối sinh lý đẳng trương giúp loại bỏ bớt các hạt bụi bám ở niêm mạc. Tại gia đình, việc đóng cửa sổ vào các khung giờ cao điểm giao thông và sử dụng máy lọc không khí có màng lọc HEPA tiêu chuẩn sẽ hỗ trợ duy trì môi trường sống an toàn cho hệ hô hấp.

Lưu ý an toàn

Thông tin từ ứng dụng quan trắc chất lượng không khí chỉ đóng vai trò tham khảo về điều kiện môi trường xung quanh, không thay thế cho các đánh giá y khoa chuyên sâu. Những người có tiền sử mắc các bệnh lý hô hấp mạn tính như hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hoặc bệnh tim mạch cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ dùng thuốc dự phòng của bác sĩ điều trị, không được tự ý ngừng hoặc thay đổi đơn thuốc chỉ dựa trên việc theo dõi chỉ số không khí ngoài trời. Khi xuất hiện các triệu chứng hô hấp bất thường như khó thở tăng dần, thở rít hoặc đau tức ngực, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế để được thăm khám.

Tóm tắt

Chỉ số từ AirVisual phản ánh tương đối sát xu hướng chất lượng không khí xung quanh nhưng mang tính chất tham khảo môi trường. Người dân không nên hoang mang quá mức trước các bảng xếp hạng mang tính thời điểm. Việc chủ động theo dõi chỉ số AQI kết hợp lắng nghe các phản ứng thể chất của bản thân là giải pháp thông minh để kiểm soát tốt sức khỏe đường hô hấp hàng ngày.