Ai cần đi khám hậu Covid-19 và thời điểm kiểm tra y tế thích hợp

Khám hậu Covid-19 là gì?

Hậu Covid-19, hay còn được gọi là tình trạng hậu nhiễm Covid-19 hoặc hội chứng Covid-19 kéo dài, là thuật ngữ y khoa dùng để chỉ sự xuất hiện hoặc tiếp diễn của các triệu chứng sau khi đã khỏi giai đoạn nhiễm trùng cấp tính. Các biểu hiện này thường kéo dài từ bốn tuần trở lên kể từ thời điểm khởi phát bệnh ban đầu và không thể giải thích thỏa đáng bằng một chẩn đoán y khoa nào khác.

Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác nhau trong cơ thể, từ phổi, tim, mạch máu cho đến hệ thần kinh, tiêu hóa và cơ xương khớp. Mức độ biểu hiện rất đa dạng, có thể từ cảm giác mệt mỏi nhẹ thoáng qua cho đến những rối loạn chức năng đáng kể làm suy giảm chất lượng cuộc sống. Khám hậu Covid-19 là quá trình đánh giá toàn diện nhằm xác định nguyên nhân gây ra các triệu chứng kéo dài, phân biệt với các bệnh nền tiềm ẩn và xây dựng kế hoạch phục hồi chức năng phù hợp cho từng cá nhân.

Nhóm đối tượng có nguy cơ cao cần ưu tiên kiểm tra sức khỏe

Không phải tất cả mọi người từng mắc bệnh đều phải kiểm tra toàn diện, nhưng một số nhóm có nguy cơ cao cần được ưu tiên theo dõi y tế chặt chẽ. Nhóm đầu tiên là những người từng trải qua giai đoạn nhiễm trùng mức độ nặng, phải thở oxy, điều trị tại phòng hồi sức tích cực hoặc có tổn thương phổi rõ rệt trên phim chụp. Những bệnh nhân này có nguy cơ cao gặp di chứng xơ hóa phổi, suy giảm dung tích thở hoặc biến chứng tim mạch kéo dài.

Nhóm tiếp theo bao gồm người cao tuổi và những người có bệnh lý mạn tính nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh mạch vành, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch. Nhiễm virus có thể kích hoạt đợt bùng phát hoặc làm nặng thêm tình trạng bệnh nền sẵn có. Ngoài ra, phụ nữ mang thai hoặc những người dù nhiễm nhẹ nhưng các triệu chứng mệt mỏi, khó thở không có xu hướng thuyên giảm sau nhiều tuần cũng là đối tượng nên sớm đến cơ sở y tế để được đánh giá cẩn thận.

Các triệu chứng kéo dài phổ biến gợi ý cần thăm khám chuyên khoa

Sau giai đoạn cấp tính, virus có thể để lại phản ứng viêm kéo dài hoặc rối loạn điều hòa thần kinh thực vật. Dấu hiệu phổ biến nhất thúc đẩy người bệnh đi khám là tình trạng khó thở, hụt hơi khi leo cầu thang, ho khan dai dẳng không dứt và cảm giác tức nặng ngực. Đây có thể là biểu hiện của viêm phế quản kéo dài, co thắt đường thở hoặc tổn thương nhu mô phổi cần can thiệp y khoa.

Bên cạnh hô hấp, các triệu chứng toàn thân và thần kinh cũng rất thường gặp. Nhiều người gặp hội chứng sương mù não với biểu hiện giảm tập trung, hay quên, đau đầu mạn tính, rối loạn giấc ngủ, lo âu hoặc mệt mỏi kiệt sức dù không làm việc nặng. Một số bệnh nhân nhận thấy nhịp tim đập nhanh bất thường khi thay đổi tư thế hoặc hồi hộp đánh trống ngực liên tục. Khi các dấu hiệu này kéo dài quá bốn tuần và cản trở công việc thường ngày, việc thăm khám là hết sức cần thiết để loại trừ các bệnh lý tiềm ẩn khác.

Thời điểm thích hợp để thực hiện kiểm tra y tế sau khi khỏi bệnh

Theo hướng dẫn y khoa quốc tế, các biểu hiện xuất hiện trong vòng bốn tuần đầu kể từ khi khởi phát thường nằm trong giai đoạn hồi phục cấp tính. Nếu các triệu chứng nhẹ và giảm dần theo từng ngày, người bệnh có thể tiếp tục tự theo dõi tại nhà thông qua việc nghỉ ngơi hợp lý, dinh dưỡng cân bằng và tập luyện thở nhẹ nhàng.

Thời điểm thích hợp để đặt lịch khám hậu Covid-19 là từ bốn đến mười hai tuần sau khi nhiễm bệnh nếu các dấu hiệu bất thường vẫn tồn tại dai dẳng hoặc có xu hướng trầm trọng hơn. Việc đánh giá vào giai đoạn này giúp bác sĩ phân biệt rõ giữa giai đoạn hồi phục chậm tự nhiên và hội chứng hậu Covid-19 thực sự. Tuy nhiên, người bệnh không nên chờ đợi mốc thời gian này nếu xuất hiện các triệu chứng cấp cứu như đau thắt ngực lan ra cánh tay, khó thở dữ dội, tím tái môi đầu chi, ho ra máu hoặc lú lẫn đột ngột. Những trường hợp này đòi hỏi phải đến ngay phòng cấp cứu gần nhất.

Nội dung quy trình thăm khám và đánh giá cận lâm sàng thường gặp

Quy trình thăm khám hậu Covid-19 không áp dụng một gói kiểm tra rập khuôn cho mọi cá nhân mà được cá thể hóa dựa trên lời kể bệnh sử và triệu chứng cụ thể của từng người. Ban đầu, bác sĩ sẽ khai thác kỹ tiền sử mắc bệnh, mức độ nghiêm trọng khi nhiễm virus, các bệnh nền sẵn có và mức độ ảnh hưởng của triệu chứng hiện tại tới đời sống hàng ngày.

Tiếp đó, các chỉ định cận lâm sàng sẽ được đưa ra một cách có chọn lọc. Đối với người có triệu chứng hô hấp, chụp X-quang tim phổi hoặc chụp cắt lớp vi tính lồng ngực liều thấp cùng đo chức năng thông khí phổi sẽ giúp đánh giá tình trạng xơ hóa hay co thắt phế quản. Đối với người có dấu hiệu tim mạch, bác sĩ có thể chỉ định điện tâm đồ, siêu âm tim hoặc xét nghiệm men tim. Các xét nghiệm máu cơ bản như công thức máu, đánh giá chức năng gan, thận, đường huyết và các dấu ấn viêm cũng hỗ trợ phát hiện kịp thời những rối loạn chuyển hóa thứ phát. Việc khám đúng trọng tâm giúp tiết kiệm chi phí và định hướng can thiệp phục hồi chính xác.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị trực tiếp từ nhân viên y tế. Mỗi người bệnh có cơ địa và mức độ tổn thương cơ quan khác nhau, do đó tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc kê đơn, thuốc chống đông hay thuốc chứa corticoid để tự điều trị tại nhà khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

Tóm tắt

Khám hậu Covid-19 là bước kiểm tra cần thiết nhằm bảo vệ sức khỏe và phát hiện sớm các di chứng tiềm ẩn, đặc biệt ở nhóm nguy cơ cao. Thay vì lo lắng thái quá hoặc tự ý sử dụng các loại thuốc không rõ nguồn gốc, người bệnh nên chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ khi xuất hiện các triệu chứng kéo dài. Sự đồng hành của nhân viên y tế sẽ giúp quá trình hồi phục diễn ra an toàn và hiệu quả hơn.