Acid uric thấp: Nguyên nhân thường gặp và cách xử trí phù hợp

Acid uric thấp là gì?

Nồng độ acid uric huyết thanh bình thường thường dao động trong khoảng từ 3 đến 7 mg/dL tùy thuộc vào giới tính và quy chuẩn của từng phòng xét nghiệm. Khi chỉ số này giảm xuống dưới mức 2 mg/dL, người bệnh được xem là có tình trạng giảm acid uric máu.

Acid uric được hình thành chủ yếu từ quá trình thoái giáng hợp chất purin trong gan và được đào thải phần lớn qua thận cùng một phần nhỏ qua đường tiêu hóa. Khi quá trình tổng hợp tại gan bị suy giảm hoặc ống thận tăng đào thải quá mức, lượng acid uric lưu hành trong máu sẽ giảm sút. Acid uric có đặc tính chống oxy hóa, bảo vệ tế bào thần kinh và mạch máu khỏi các gốc tự do có hại. Việc nồng độ này duy trì ở mức quá thấp trong thời gian dài có thể làm giảm khả năng tự bảo vệ của cơ thể trước các tổn thương oxy hóa.

Các nguyên nhân phổ biến khiến acid uric trong máu hạ thấp

Hiện tượng acid uric trong máu giảm sút có thể bắt nguồn từ nhiều yếu tố khác nhau, từ thói quen sinh hoạt cho đến bệnh lý thực thể. Một trong những nguyên nhân hay gặp là chế độ dinh dưỡng thiếu hụt protein nghiêm trọng, người ăn chay trường không cân đối hoặc người mắc hội chứng kém hấp thu đường ruột khiến nguồn cung cấp purin cho cơ thể bị suy giảm. Bên cạnh đó, chức năng ống thận bị rối loạn dẫn đến giảm tái hấp thu acid uric cũng là căn nguyên thường thấy. Các bệnh lý như hội chứng Fanconi, bệnh Wilson hoặc tổn thương ống thận thứ phát làm thận đào thải acid uric ra ngoài nước tiểu quá mức. Ngoài ra, việc sử dụng thuốc cũng đóng vai trò đáng kể, đặc biệt là các loại thuốc hạ acid uric dùng quá liều trong điều trị bệnh gout, thuốc lợi tiểu nhóm ức chế SGLT2, aspirin liều cao hoặc một số loại thuốc cản quang. Một số trường hợp hiếm gặp hơn có thể liên quan đến đột biến gen bẩm sinh làm khiếm khuyết enzyme sản xuất acid uric hoặc bệnh lý gan nặng gây suy giảm chức năng tổng hợp.

Biểu hiện nhận biết và ảnh hưởng của giảm acid uric máu

Phần lớn các trường hợp acid uric thấp không gây ra bất kỳ triệu chứng lâm sàng rõ rệt nào và chỉ vô tình được phát hiện qua các đợt xét nghiệm sinh hóa máu định kỳ. Bản thân sự sụt giảm acid uric đơn thuần hiếm khi gây ra triệu chứng cấp tính, trừ khi nó đi kèm với bệnh lý nền tiềm ẩn gây nên tình trạng này. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân xuất phát từ sự rối loạn tái hấp thu tại ống thận, người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu như mệt mỏi, tiểu nhiều, dễ mất nước hoặc chuột rút do mất cân bằng điện giải. Khi lượng acid uric đào thải qua nước tiểu tăng vọt, nguy cơ lắng đọng tinh thể urat tại đường tiết niệu có thể dẫn tới sỏi thận hoặc thậm chí là tổn thương thận cấp sau khi vận động thể lực gắng sức. Hơn nữa, vì acid uric là chất bảo vệ tế bào khỏi stress oxy hóa, việc thiếu hụt hoạt chất này trong thời gian dài có thể làm giảm hàng rào phòng thủ tự nhiên của cơ thể.

Hướng chẩn đoán và theo dõi y khoa khi chỉ số acid uric thấp

Khi kết quả xét nghiệm máu cho thấy nồng độ acid uric thấp bất thường, bác sĩ chuyên khoa thường không chỉ nhìn vào một chỉ số đơn lẻ mà sẽ tiến hành đánh giá toàn diện. Bác sĩ sẽ rà soát lại tiền sử dùng thuốc, chế độ ăn uống hằng ngày cũng như các triệu chứng toàn thân của người bệnh. Các bước kiểm tra tiếp theo có thể bao gồm xét nghiệm đo nồng độ acid uric và creatinine trong nước tiểu 24 giờ để xác định xem thận có đang đào thải acid uric quá mức hay không. Đồng thời, các xét nghiệm chức năng gan, tổng phân tích nước tiểu, nồng độ glucose và điện giải máu cũng giúp loại trừ các tổn thương ống thận hoặc suy giảm chức năng gan. Việc xác định chính xác nguyên nhân gốc rễ là bước quan trọng nhất, bởi vì hạ acid uric máu phần lớn là hệ quả thứ phát của một tình trạng khác chứ không phải là một bệnh lý độc lập cần dùng thuốc để nâng chỉ số lên một cách cơ học.

Cách chăm sóc và điều chỉnh lối sống giúp ổn định chỉ số

Xử trí tình trạng acid uric thấp tập trung chủ yếu vào việc giải quyết nguyên nhân nền tảng và điều chỉnh lối sống một cách an toàn. Nếu tình trạng này xuất phát từ việc dùng thuốc điều trị bệnh gout hoặc thuốc hạ huyết áp, bác sĩ có thể cân nhắc giảm liều lượng hoặc đổi sang nhóm thuốc phù hợp hơn mà người bệnh tuyệt đối không được tự ý ngừng thuốc. Về mặt dinh dưỡng, người có acid uric thấp nên xem xét lại khẩu phần ăn để đảm bảo cung cấp đủ lượng protein cần thiết từ các nguồn thực phẩm đa dạng như thịt nạc, cá, trứng, sữa và các loại hạt họ đậu. Uống đủ nước mỗi ngày, đặc biệt là khi luyện tập thể dục thể thao, giúp duy trì lưu lượng tuần hoàn qua thận và giảm nguy cơ kết tủa tinh thể trong ống thận. Người bệnh nên duy trì thói quen vận động vừa sức, tránh các hoạt động thể lực quá sức đột ngột khi chưa được bù nước đầy đủ.

Lưu ý an toàn

Nồng độ acid uric thấp cần được bác sĩ đánh giá cẩn trọng trong mối tương quan với các chỉ số sinh hóa khác. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý tăng tiêu thụ quá nhiều thực phẩm giàu purin như nội tạng động vật hay uống rượu bia nhằm mục đích nâng nồng độ acid uric, vì điều này có thể gây rối loạn chuyển hóa mỡ máu và tim mạch. Không tự ý ngưng hoặc thay đổi liều lượng các loại thuốc đang được bác sĩ chỉ định.

Tóm tắt

Tóm lại, acid uric thấp trong máu là một dấu hiệu sinh hóa thường lành tính nhưng không nên chủ quan bỏ qua. Việc phát hiện sớm thông qua kiểm tra sức khỏe định kỳ giúp nhận diện kịp thời các nguyên nhân tiềm ẩn từ dinh dưỡng, thuốc điều trị hay bệnh lý ống thận. Người bệnh nên thảo luận với bác sĩ chuyên khoa để có hướng theo dõi an toàn và phù hợp.