6 triệu chứng cảnh báo bệnh sỏi thận thường gặp cần lưu ý

Triệu chứng sỏi thận là gì?

Sỏi thận hình thành khi nồng độ các chất hòa tan như canxi, oxalat, axit uric hoặc phốt phát trong nước tiểu vượt quá ngưỡng bão hòa, kết tụ lại thành các tinh thể rắn trong đài bể thận. Kích thước của sỏi có thể dao động từ hạt cát nhỏ đến những viên sỏi lớn lấp đầy toàn bộ các nhánh đài thận.

Khi sỏi còn nằm cố định tại nhu mô thận và không gây cản trở dòng nước tiểu, người bệnh thường hầu như không có triệu chứng rõ ràng. Biểu hiện lâm sàng chỉ xuất hiện rầm rộ khi sỏi di chuyển vào niệu quản, gây co thắt cơ trơn, làm trầy xước niêm mạc hoặc gây ứ trệ nước tiểu cục bộ. Mức độ nghiêm trọng của các biểu hiện phụ thuộc trực tiếp vào kích thước, hình dạng góc cạnh và vị trí tắc nghẽn của sỏi trong đường tiết niệu.

Cơn đau quặn vùng hông lưng và mạn sườn

Cơn đau vùng hông lưng là dấu hiệu kinh điển và thường gặp nhất khi sỏi thận bắt đầu dịch chuyển hoặc làm tắc nghẽn dòng nước tiểu. Cảm giác đau thường xuất phát từ một bên mạn sườn hoặc thắt lưng, sau đó có xu hướng lan dần xuống vùng bụng dưới, háng hoặc cơ quan sinh dục ngoài. Mức độ đau có thể âm ỉ liên tục hoặc bùng phát dữ dội thành từng cơn đau quặn thận. Tình trạng này xảy ra do viên sỏi gây bít tắc niệu quản làm đài bể thận bị căng trướng áp lực đột ngột. Cơn đau thường không thuyên giảm kể cả khi người bệnh thay đổi tư thế nghỉ ngơi, đòi hỏi phải được can thiệp y tế giảm đau phù hợp.

Cảm giác nóng rát và đau buốt trong lúc đi tiểu

Khi viên sỏi di chuyển xuống các đoạn hẹp của niệu quản hoặc bàng quang, niêm mạc đường dẫn niệu sẽ bị kích thích liên tục dẫn đến tình trạng tiểu buốt. Người bệnh thường cảm thấy nóng rát, xót hoặc đau nhói dọc theo đường niệu đạo mỗi lần đi tiểu. Đôi khi cảm giác buốt kéo dài ngay cả sau khi đã đi tiểu xong, khiến người bệnh ngần ngại và lo sợ việc bài tiết. Dấu hiệu này rất dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý viêm bàng quang hoặc viêm niệu đạo thông thường, do đó việc siêu âm hệ tiết niệu là cần thiết để xác định chính xác nguyên nhân có phải do sỏi gây cọ xát hay không.

Nước tiểu đổi màu sẫm và có hiện tượng tiểu ra máu

Bề mặt thô ráp của các tinh thể sỏi khi cọ xát vào thành đài bể thận hoặc niêm mạc niệu quản rất dễ gây tổn thương vi mạch, dẫn đến hiện tượng tiểu ra máu. Nước tiểu có thể chuyển sang màu hồng nhạt, màu nâu sẫm giống nước trà đặc hoặc có màu đỏ tươi trong các đợt cọ xát mạnh. Ngoài ra, nước tiểu còn có thể trở nên vẩn đục và có mùi nồng gắt bất thường do lắng đọng nhiều cặn khoáng chất, tế bào biểu mô bong tróc hoặc mủ tích tụ khi đường tiết niệu bắt đầu xuất hiện tình trạng viêm nhiễm thứ phát.

Tiểu rắt nhiều lần và dòng tiểu ngắt quãng

Sự hiện diện của viên sỏi ở đoạn thấp của niệu quản hoặc gần cổ bàng quang thường gây ra phản xạ kích thích thần kinh liên tục. Người bệnh có cảm giác buồn tiểu liên tục, phải đi vệ sinh nhiều lần trong ngày nhưng lượng nước tiểu mỗi lần bài tiết lại rất ít, dân gian thường gọi là tiểu rắt. Trong nhiều trường hợp, dòng nước tiểu đang chảy bình thường có thể bị ngắt quãng đột ngột kèm theo cảm giác thốn buốt, sau đó khi thay đổi tư thế thì nước tiểu mới có thể tiếp tục chảy. Đây là dấu hiệu cảnh báo viên sỏi đang di động làm tắc nghẽn cơ học đường tiểu.

Buồn nôn và nôn mửa do kích thích phản xạ tạng

Đường dẫn truyền thần kinh cảm giác của thận và đường tiêu hóa có sự liên kết chặt chẽ qua đám rối thần kinh tạng. Do đó, khi áp lực bên trong bao thận hoặc niệu quản tăng vọt do sỏi bít tắc, các xung động thần kinh phản xạ sẽ kích thích dạ dày và ruột. Người bệnh thường cảm thấy buồn nôn dữ dội, nôn mửa nhiều lần, bụng chướng hơi và khó tiêu hóa. Biểu hiện này dễ khiến người bệnh lầm tưởng mình đang gặp vấn đề về ngộ độc thực phẩm hay viêm dạ dày ruột, làm chậm trễ quá trình tiếp cận điều trị chuyên khoa thận tiết niệu.

Sốt cao và rét run cảnh báo nhiễm trùng tiết niệu

Nước tiểu bị ứ đọng phía trên vị trí tắc nghẽn của sỏi tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi, dẫn đến nhiễm trùng đường tiết niệu ngược dòng hoặc viêm đài bể thận cấp tính. Khi biến chứng này xuất hiện, người bệnh sẽ bị sốt cao đột ngột, cơ thể rét run liên hồi kèm theo mệt mỏi rã rời và đổ mồ hôi trộm. Sốt đi kèm với cơn đau hông lưng là dấu hiệu cảnh báo y tế nghiêm trọng, nếu không được điều trị bằng kháng sinh thích hợp và giải phóng tắc nghẽn kịp thời có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết hoặc suy giảm chức năng thận vĩnh viễn.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thể thay thế cho chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc lợi tiểu, thuốc tán sỏi truyền miệng hoặc tự dùng thuốc giảm đau liều cao tại nhà mà không có đơn thuốc của bác sĩ. Mọi biểu hiện đau dữ dội, sốt cao hoặc bí tiểu cần được đánh giá trực tiếp tại cơ sở y tế có chuyên khoa thận tiết niệu.

Tóm tắt

Nhận diện sớm các dấu hiệu bất thường của hệ tiết niệu giúp người bệnh kịp thời đi khám và ngăn ngừa tổn thương nhu mô thận. Việc chủ động thăm khám định kỳ, duy trì chế độ uống đủ nước và tuân thủ theo chỉ định chuyên môn từ bác sĩ chuyên khoa thận tiết niệu là biện pháp thiết thực để bảo vệ chức năng bài tiết.