6 bệnh nhiễm trùng da do vi khuẩn thường gặp và cách nhận diện
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiễm trùng da do vi khuẩn là tình trạng thương tổn da phổ biến, xuất hiện khi hàng rào biểu bì bị phá vỡ tạo điều kiện cho các vi khuẩn xâm nhập và gây viêm. Hai tác nhân vi sinh thường gặp nhất là tụ cầu vàng Staphylococcus aureus và liên cầu khuẩn Streptococcus. Bệnh có thể biểu hiện từ mức độ nhẹ tại lớp thượng bì cho tới các ổ nhiễm trùng sâu đe dọa sức khỏe toàn thân.
Việc nắm rõ các bệnh nhiễm trùng da do vi khuẩn giúp người bệnh sớm phát hiện các biến đổi bất thường trên bề mặt da. Nhờ đó, người bệnh có thể chủ động đi khám chuyên khoa Da liễu kịp thời, ngăn chặn nguy cơ nhiễm trùng lan rộng hoặc dẫn tới biến chứng nhiễm trùng huyết nguy hiểm.
Nhiễm trùng da do vi khuẩn là gì?
Làn da đóng vai trò là lá chắn sinh học bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây hại từ môi trường bên ngoài. Tuy nhiên, khi bề mặt da bị trầy xước, côn trùng cắn hoặc suy giảm sức đề kháng tại chỗ, vi khuẩn ký sinh trên bề mặt hoặc từ môi trường có thể xâm nhập sâu vào các tầng biểu bì. Nhiễm trùng da do vi khuẩn có phạm vi ảnh hưởng đa dạng, từ các tổn thương nông khu trú tại nang lông đến viêm nhiễm mô mềm lan tỏa. Triệu chứng chung thường bao gồm sưng đỏ, nóng rát, đau nhức, có thể kèm theo mụn mủ, bóng nước hoặc sốt toàn thân. Phân biệt chính xác từng bệnh lý giúp định hướng chăm sóc phù hợp và tiếp cận các biện pháp y tế an toàn từ bác sĩ chuyên khoa Da liễu.
Bệnh chốc lở ngoài da
Chốc lở là bệnh nhiễm trùng nông ở lớp thượng bì của da, hay gặp nhất ở trẻ nhỏ nhưng người lớn vẫn có thể mắc phải. Bệnh thường do tụ cầu vàng Staphylococcus aureus hoặc liên cầu khuẩn Streptococcus gây ra với khả năng lây lan nhanh qua tiếp xúc trực tiếp. Tổn thương ban đầu là các bọng nước nhỏ hoặc vết trợt đỏ, sau đó nhanh chóng vỡ ra và khô lại tạo thành lớp mảy màu vàng mật ong đặc trưng. Vị trí hay gặp là quanh mũi, miệng hoặc các vùng da hở ở tay chân. Chốc lở thường gây ngứa nhẹ nhưng người bệnh cần tránh cào gãi vì dễ làm vi khuẩn lan rộng sang các vùng da lành lân cận. Việc điều trị cần có sự hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa Da liễu để dùng dung dịch sát khuẩn hoặc thuốc kháng sinh bôi ngoài da phù hợp.
Bệnh viêm nang lông
Viêm nang lông là tình trạng viêm nhiễm nông xảy ra tại một hoặc nhiều nang lông, phần lớn do tụ cầu vàng Staphylococcus aureus gây nên. Bệnh biểu hiện bằng các nốt sẩn đỏ nhỏ, mụn mủ có đầu trắng li ti khu trú ngay tại chân sợi lông. Vùng da bị tổn thương thường có cảm giác ngứa ngáy, châm chích hoặc đau rát nhẹ. Các vị trí dễ xuất hiện viêm nang lông bao gồm vùng râu, da đầu, lưng, ngực, mông và đùi, đặc biệt ở người hay cạo lông, mặc quần áo bó sát hoặc đổ nhiều mồ hôi. Phần lớn trường hợp viêm nang lông nhẹ có thể cải thiện khi giữ vệ sinh da sạch sẽ và khô thoáng. Nếu mụn mủ lan rộng hoặc tái phát liên tục, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và chỉ định điều trị đúng cách.
Nhọt và cụm nhọt
Nhọt là ổ nhiễm trùng sâu hơn tại nang lông và mô liên kết xung quanh, hình thành nên khối sưng đỏ, cứng chắc và gây đau nhức rõ rệt. Sau vài ngày, trung tâm của nhọt sẽ hóa mủ mềm dần và tự vỡ ra giải phóng chất hoại tử trước khi lành sẹo. Cụm nhọt hay hậu bối xảy ra khi nhiều nhọt liền kề liên kết lại với nhau dưới da, tạo thành một vùng viêm nhiễm lan rộng và ăn sâu vào tổ chức dưới da. Người bị cụm nhọt thường cảm thấy đau đớn dữ dội, mệt mỏi, sốt cao và ớn lạnh. Tình trạng này rất nguy hiểm nếu tự ý nặn bóp, đặc biệt là nhọt ở vùng mặt, vì có nguy cơ đẩy vi khuẩn vào dòng máu. Khi có nhọt lớn hoặc cụm nhọt, người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa xử trí rạch dẫn lưu mủ và chỉ định kháng sinh thích hợp.
Bệnh viêm mô tế bào
Viêm mô tế bào là tình trạng nhiễm trùng cấp tính ở lớp hạ bì sâu và mô mỡ dưới da, chủ yếu do liên cầu khuẩn nhóm A hoặc tụ cầu vàng xâm nhập qua các vết trầy xước, vết nứt kẽ hoặc vết loét. Biểu hiện điển hình gồm một vùng da sưng nề, đỏ rực, nóng rát và đau nhức tăng dần, ranh giới giữa vùng da bệnh và da lành thường không rõ nét. Tổn thương có xu hướng lan rộng nhanh chóng kèm theo các dấu hiệu toàn thân như sốt cao, ớn lạnh, mệt mỏi và nổi hạch lân cận. Viêm mô tế bào hay gặp ở cẳng chân nhưng có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trên cơ thể. Đây là bệnh lý nhiễm trùng nghiêm trọng cần được can thiệp y tế sớm bằng kháng sinh phù hợp để ngăn ngừa biến chứng viêm mạch bạch huyết hay nhiễm trùng huyết.
Bệnh viêm quầng
Viêm quầng là một thể nhiễm trùng da nông hơn viêm mô tế bào nhưng ảnh hưởng rõ rệt đến mạch bạch huyết nông của da, phần lớn do liên cầu khuẩn gây nên. Vùng da tổn thương có màu đỏ tươi sáng, sưng phù, bề mặt bóng và gờ cao hơn hẳn so với vùng da lành xung quanh, tạo ranh giới rất sắc nét. Vị trí phổ biến của viêm quầng là ở cẳng chân và mặt. Bệnh thường khởi phát đột ngột với triệu chứng sốt cao, rét run, đau nhức đầu trước khi ban đỏ xuất hiện rõ trên bề mặt da. Nếu không được phát hiện và can thiệp y tế đúng lúc, vi khuẩn có thể xâm lấn sâu hơn dẫn tới viêm mô tế bào phối hợp hoặc tái phát nhiều lần gây phù bạch huyết mạn tính. Bác sĩ chuyên khoa sẽ chẩn đoán phân biệt và chỉ định liệu trình kháng sinh phù hợp.
Bệnh chốc loét sâu
Chốc loét sâu là dạng nhiễm trùng da do vi khuẩn ăn sâu qua lớp thượng bì xuống tận lớp trung bì, thường phát triển từ các vết chốc lở không được xử lý đúng hoặc trên nền da có vết thương hở, vết côn trùng đốt bị cào gãi. Thương tổn đặc trưng là các vết loét hình tròn hoặc bầu dục đáy sâu, phủ một lớp vảy dày cứng màu xám vàng hoặc nâu đen, bờ vết loét sưng đỏ và gồ cao. Khi lớp vảy bong ra sẽ để lại vết loét chảy dịch mủ, chậm lành và thường để lại sẹo vĩnh viễn. Chốc loét hay gặp ở vùng cẳng chân, đặc biệt ở người suy dinh dưỡng, người cao tuổi hoặc người có sức đề kháng kém. Việc chăm sóc đòi hỏi làm sạch tổn thương cẩn thận và dùng thuốc điều trị toàn thân dưới sự giám sát chặt chẽ của bác sĩ.
Lưu ý an toàn
Các thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị chuyên môn của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh uống hay bôi, không tự cào gãi, trích rạch mủ hoặc đắp các loại lá cây dân gian lên vùng da tổn thương vì dễ gây bội nhiễm và hoại tử mô. Khi nhận thấy các dấu hiệu nhiễm trùng da tiến triển nhanh, đau nhức nhiều, chảy mủ hôi hoặc kèm theo sốt cao, cần đến ngay các cơ sở y tế có chuyên khoa Da liễu để được thăm khám và xử trí đúng cách.
Tóm tắt
Nhiễm trùng da do vi khuẩn là nhóm bệnh lý da liễu phổ biến với mức độ ảnh hưởng từ nhẹ đến nghiêm trọng. Nhận biết sớm các biểu hiện của từng thể bệnh giúp người bệnh chủ động vệ sinh da đúng cách và tiếp cận điều trị y tế kịp thời. Thăm khám sớm tại các cơ sở y tế có chuyên khoa Da liễu là giải pháp an toàn nhất để bảo vệ sức khỏe làn da và ngăn ngừa biến chứng toàn thân nguy hiểm.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Nhiễm trùng da do vi khuẩn có lây nhiễm sang người khác không?
Một số bệnh như chốc lở lây lan rất nhanh qua tiếp xúc trực tiếp hoặc dùng chung khăn mặt, chăn màn. Trong khi đó, viêm nang lông hay viêm mô tế bào ít lây trực tiếp nhưng vi khuẩn vẫn có thể xâm nhập nếu người khác có vết trầy xước hở.
Có nên tự ý nặn mụn mủ hoặc nhọt tại nhà không?
Người bệnh tuyệt đối không tự ý nặn nhọt hay rạch mủ tại nhà. Hành động này dễ phá vỡ cấu trúc mô, khiến vi khuẩn xâm nhập sâu vào máu gây nhiễm trùng huyết hoặc để lại tổn thương sẹo sâu khó hồi phục.
Làm thế nào để phân biệt viêm quầng và viêm mô tế bào?
Viêm quầng là nhiễm trùng nông hơn với ranh giới tổn thương gờ cao, màu đỏ tươi và rất sắc nét so với da lành. Trong khi đó, viêm mô tế bào ảnh hưởng lớp mỡ sâu dưới da nên ranh giới đỏ sưng mờ nhạt và phù nề lan tỏa hơn.
Cách vệ sinh vùng da bị nhiễm trùng vi khuẩn như thế nào cho an toàn?
Nên vệ sinh nhẹ nhàng bằng nước sạch hoặc dung dịch sát trùng dịu nhẹ theo hướng dẫn của nhân viên y tế, sau đó thấm khô bằng gạc sạch. Tuyệt đối không chà xát mạnh, không đắp lá cây hay bôi thuốc lạ lên vùng da tổn thương.
Khi nào người bị nhiễm trùng da cần đến gặp bác sĩ ngay?
Người bệnh cần đi khám ngay nếu vùng da đỏ sưng lan nhanh, đau nhức tăng dần, có mủ hôi, sốt cao, ớn lạnh, hoặc khi người bệnh có bệnh nền đái tháo đường hay suy giảm miễn dịch.
