5 triệu chứng viêm amidan phổ biến khi mắc bệnh và cách nhận biết sớm
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Viêm amidan là tình trạng tổn thương viêm nhiễm cấp tính hoặc mạn tính xảy ra tại tổ chức lympho nằm ở hai bên thành họng, thường do các loại virus hoặc vi khuẩn đường hô hấp tấn công. Căn bệnh này có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, phổ biến nhất ở trẻ em và thanh thiếu niên khi thời tiết chuyển mùa hoặc môi trường sống bị ô nhiễm khói bụi.
Khi mắc bệnh, cơ thể sẽ phát ra những tín hiệu cảnh báo rõ rệt thông qua các triệu chứng lâm sàng tại vùng hầu họng và toàn thân. Việc nắm rõ các dấu hiệu điển hình giúp người bệnh nhận biết sớm vấn đề sức khỏe của mình, từ đó có biện pháp chăm sóc đúng đắn và chủ động thăm khám y tế trước khi xuất hiện các biến chứng phức tạp.
Triệu chứng viêm amidan là gì?
Amidan khẩu cái là hai khối mô lympho lớn nằm ở ngã tư hầu họng, đóng vai trò như hàng rào phòng thủ đầu tiên giúp bắt giữ vi khuẩn, virus xâm nhập qua đường thở và đường ăn uống, đồng thời sản sinh kháng thể bảo vệ cơ thể. Tuy nhiên, do cấu trúc có nhiều khe kẽ và hốc sâu, amidan rất dễ bị các tác nhân gây bệnh tích tụ, bùng phát thành ổ viêm nhiễm. Viêm amidan có thể biểu hiện dưới dạng cấp tính với các triệu chứng bùng phát rầm rộ hoặc mạn tính tái đi tái lại nhiều lần trong năm. Bệnh lý này gây ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng nuốt, nói, hô hấp và làm suy giảm chất lượng cuộc sống hàng ngày. Nếu không được chẩn đoán nguyên nhân chính xác và theo dõi y tế chặt chẽ, ổ viêm có thể lan rộng sang các cơ quan lân cận thuộc hệ thống tai mũi họng hoặc gây ra các phản ứng miễn dịch bất lợi cho toàn bộ cơ thể.
Đau rát cổ họng và cảm giác đau nhói tăng dần khi nuốt thức ăn
Cảm giác đau rát cổ họng là dấu hiệu khởi phát sớm nhất và dễ nhận biết nhất khi khối amidan bị các tác nhân vi sinh vật tấn công gây viêm nhiễm. Cơn đau thường bắt đầu âm ỉ ở một hoặc cả hai bên thành họng, sau đó tăng dần mức độ theo thời gian. Người bệnh cảm thấy nuốt vướng, đau nhói lên vùng mang tai mỗi khi nuốt nước bọt, uống nước hoặc ăn các loại thức ăn rắn. Tình trạng này khiến nhiều người e ngại việc ăn uống, dẫn đến cảm giác chán ăn, khô miệng và mệt mỏi. Ở trẻ nhỏ, đau họng do viêm amidan có thể biểu hiện qua phản xạ quấy khóc nhiều, chảy nhiều nước dãi, bỏ bú hoặc nôn trớ khi cố gắng nuốt thức ăn. Cơn đau rát họng nếu kéo dài dai dẳng nhiều ngày sẽ cảnh báo mức độ viêm đang lan rộng sang các vùng lân cận của vòm họng.
Hai khối amidan sưng to đỏ rực và xuất hiện các đốm mủ trắng
Khi quan sát trực tiếp khoang miệng bằng đèn soi, người bệnh có thể dễ dàng nhận thấy hai khối amidan khẩu cái nằm ở hai bên vòm họng bị sưng phồng to hơn bình thường. Bề mặt mô amidan chuyển sang màu đỏ rực, căng bóng do hiện tượng sung huyết mạch máu dưới tác động của phản ứng viêm cấp tính. Trong các trường hợp viêm amidan do vi khuẩn hoặc viêm amidan hốc mủ, bề mặt niêm mạc còn xuất hiện những chấm mủ trắng, đốm vàng nhạt hoặc các mảng giả mạc bám rải rác trên bề mặt các khe hốc. Sự phì đại quá mức của hai khối amidan có thể làm hẹp đáng kể khẩu kính của eo họng, gây cản trở lưu thông không khí, khiến người bệnh thở khò khè, khó thở khi nằm ngửa hoặc xuất hiện hiện tượng ngáy ngủ bất thường vào ban đêm.
Sốt cao đột ngột đi kèm cảm giác ớn lạnh và mệt mỏi toàn thân
Sốt là phản ứng miễn dịch tự nhiên của cơ thể nhằm chống lại sự xâm nhập và phát triển của các loại virus hoặc vi khuẩn gây bệnh tại đường hô hấp trên. Khi bị viêm amidan cấp tính, người bệnh thường đối mặt với những cơn sốt đột ngột dao động từ 38 đến 39 độ C, thậm chí vượt ngưỡng 40 độ C ở trẻ nhỏ. Cơn sốt thường đi kèm với tình trạng ớn lạnh, rét run từng cơn, đau nhức đầu dữ dội, mỏi cơ bắp và đau nhức toàn thân. Người bệnh rơi vào trạng thái lừ đừ, uể oải, mất nước và da khô nóng. Đối với đối tượng trẻ em dưới 5 tuổi, những cơn sốt cao tăng nhanh do viêm amidan nếu không được theo dõi sát sao và hạ sốt đúng cách có thể tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến tình trạng co giật do sốt cao vô cùng nguy hiểm.
Hơi thở có mùi hôi khó chịu và giọng nói bị biến đổi khàn đục
Quá trình viêm nhiễm kéo dài tại các khe hốc amidan tạo điều kiện thuận lợi cho xác vi khuẩn, bạch cầu thoái hóa và các mảnh vụn biểu mô tích tụ lại, dẫn đến tình trạng hơi thở có mùi hôi nồng nặc khó chịu. Mùi hôi này thường không thuyên giảm rõ rệt ngay cả khi người bệnh đã thực hiện chải răng kỹ càng hoặc sử dụng các loại nước súc miệng thông thường. Bên cạnh đó, tình trạng phù nề niêm mạc tại vùng hầu họng và sự lan rộng của phản ứng viêm đến gần các dây thanh âm có thể khiến giọng nói của người bệnh bị biến đổi. Giọng nói trở nên trầm khàn, đục tiếng hoặc nói với âm sắc nghẹt mũi giống như đang ngậm vật gì đó trong miệng, gây khó khăn cho việc giao tiếp thường ngày.
Nổi hạch sưng đau ở góc hàm và đau nhức lan tỏa lên vùng tai
Hệ thống hạch bạch huyết vùng cổ và góc hàm đóng vai trò như những trạm gác miễn dịch tham gia vào quá trình bắt giữ, tiêu diệt vi sinh vật gây hại. Khi amidan bị viêm nặng, các hạch bạch huyết ở vị trí góc hàm và dọc theo cơ ức đòn chũm sẽ phản ứng bằng cách sưng to lên rõ rệt. Người bệnh có thể dùng tay sờ thấy các khối tròn nhỏ di động dưới da, ấn vào có cảm giác đau nhức rõ rệt và hơi căng cứng. Đáng chú ý, do mạng lưới thần kinh cảm giác chi phối vùng amidan và tai có sự liên kết mật thiết qua dây thần kinh thiệt hầu, phản xạ viêm có thể gây ra hiện tượng đau lan tỏa lên một hoặc cả hai bên tai, đặc biệt buốt nhói mỗi lần cử động cơ họng để nuốt.
Dấu hiệu cảnh báo cần đến cơ sở y tế thăm khám chuyên khoa ngay
Mặc dù viêm amidan là bệnh lý thường gặp nhưng nếu chậm trễ xử trí có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như áp xe quanh amidan, viêm tai giữa, viêm xoang hoặc thậm chí biến chứng xa như thấp tim, viêm cầu thận cấp do liên cầu khuẩn. Người bệnh cần nhanh chóng đến bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa tai mũi họng khi xuất hiện các triệu chứng báo động: sốt cao liên tục không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường, đau họng dữ dội đến mức không thể nuốt chất lỏng, khó thở, thở rít, cứng khít hàm không thể mở miệng rộng, hoặc khi tình trạng sưng đau không có dấu hiệu thuyên giảm sau 3 đến 4 ngày tự theo dõi tại nhà.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua kháng sinh, thuốc giảm đau kháng viêm hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng chưa được kiểm chứng khoa học để chữa viêm amidan. Khi có các dấu hiệu bất thường về đường thở hoặc sốt cao kéo dài, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên môn để được thăm khám cẩn thận.
Tóm tắt
Nhận diện sớm các dấu hiệu viêm amidan giúp người bệnh chủ động chăm sóc đường hô hấp và thăm khám chuyên khoa kịp thời. Việc phát hiện đúng thời điểm không chỉ rút ngắn thời gian hồi phục mà còn ngăn ngừa các biến chứng tai mũi họng nguy hiểm. Người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn y khoa, không tự ý dùng kháng sinh để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bệnh viêm amidan có thể tự khỏi mà không cần dùng thuốc không?
Viêm amidan do virus thường tự thoái lui sau vài ngày nghỉ ngơi và súc họng. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân do vi khuẩn liên cầu hoặc tái phát liên tục, bệnh cần được bác sĩ đánh giá để điều trị dứt điểm, tránh biến chứng mạn tính.
Người mắc viêm amidan nên ăn uống như thế nào để bớt đau rát họng?
Người bị viêm amidan nên ăn các món mềm, lỏng, dễ nuốt như cháo loãng, súp dinh dưỡng và uống nhiều nước ấm. Cần hạn chế tối đa đồ ăn cay nóng, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ, đồ uống lạnh và thực phẩm cứng gây cọ xát niêm mạc họng.
Có nên tự mua thuốc kháng sinh về uống khi bị sưng viêm amidan không?
Kháng sinh chỉ có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn và hoàn toàn không hiệu quả đối với viêm amidan do virus. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua kháng sinh uống khi chưa có chỉ định và đơn thuốc từ bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng.
Bệnh viêm amidan có khả năng lây truyền sang người khác hay không?
Viêm amidan bản thân không lây lan trực tiếp, nhưng các tác nhân gây bệnh như virus đường hô hấp hoặc vi khuẩn có thể lây qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc dùng chung đồ dùng ăn uống cá nhân với người bệnh.
Trường hợp nào người bệnh được chỉ định phẫu thuật cắt amidan?
Chỉ định phẫu thuật cắt amidan chỉ được bác sĩ cân nhắc khi bệnh tái phát quá nhiều lần trong năm, gây áp xe quanh amidan, biến chứng tim thận hoặc gây phì đại tắc nghẽn đường thở dẫn đến hội chứng ngưng thở khi ngủ.
