5 thói quen hằng ngày làm tăng nguy cơ mắc bệnh viêm khớp

Thói quen tăng nguy cơ viêm khớp là gì?

Viêm khớp là thuật ngữ chung chỉ tình trạng viêm nhiễm hoặc thoái hóa xảy ra tại một hay nhiều khớp xương trong cơ thể. Các dạng thường gặp nhất bao gồm viêm xương khớp do thoái hóa cơ học và viêm khớp dạng thấp liên quan đến cơ chế tự miễn. Khi khớp bị tổn thương, lớp sụn trơn nhẵn bao bọc đầu xương dần bị mỏng đi, xơ hóa và nứt nẻ, khiến các đầu xương cọ xát trực tiếp vào nhau gây đau nhức, sưng tấy và hạn chế biên độ vận động.

Mặc dù tuổi tác và yếu tố di truyền đóng vai trò nhất định, các nghiên cứu y khoa cho thấy thói quen sinh hoạt và vận động hằng ngày chiếm tỷ trọng rất lớn trong việc kích hoạt hoặc đẩy nhanh tiến trình phá hủy sụn khớp. Nhận thức đúng về các hành vi làm hại khớp giúp mỗi cá nhân thiết lập chế độ sinh hoạt an toàn hơn.

Thói quen ít vận động và ngồi sai tư thế kéo dài

Ngồi một chỗ quá lâu trong nhiều giờ khiến các khớp ở cột sống, khớp gối và khớp háng không được bôi trơn đầy đủ bởi dịch khớp. Dịch khớp chỉ được luân chuyển và nuôi dưỡng sụn tốt nhất thông qua các chuyển động nhịp nhàng của cơ thể. Khi lười vận động, các khối cơ bao quanh khớp dần suy yếu, mất đi sự dẻo dai và khả năng phân tán lực tác động. Hậu quả là toàn bộ trọng lượng cơ thể sẽ dồn ép trực tiếp lên các đầu xương và sụn khớp, khiến sụn nhanh chóng bị bào mòn và xơ cứng theo thời gian. Tình trạng này rất phổ biến ở nhân viên văn phòng hoặc những người có thói quen ngồi xem thiết bị điện tử liên tục.

Kiểm soát cân nặng kém dẫn đến thừa cân béo phì

Khớp gối, khớp háng và các đốt sống thắt lưng là những bộ phận chịu lực chính của cơ thể. Khi cân nặng tăng quá mức, tải trọng cơ học đè lên các bề mặt sụn khớp gia tăng đáng kể sau mỗi bước chân di chuyển. Không chỉ tạo áp lực cơ học đơn thuần, mô mỡ dư thừa còn liên tục giải phóng các cytokine và hóa chất trung gian thúc đẩy phản ứng viêm toàn thân. Sự kết hợp giữa sang chấn cơ học kéo dài và môi trường viêm nội sinh khiến sụn khớp nhanh chóng thoái hóa, mất độ đàn hồi tự nhiên và dễ phát triển thành viêm xương khớp mạn tính.

Thường xuyên bẻ khớp và lao động sai tư thế

Nhiều người có thói quen bẻ khớp ngón tay, ngón chân hoặc vặn cổ để tìm cảm giác thư giãn tạm thời. Động tác kéo giãn đột ngột làm thay đổi áp suất nội khớp, kéo căng quá mức bao khớp và hệ thống dây chằng nâng đỡ. Nếu hành động này diễn ra thường xuyên, dây chằng sẽ bị chùng nhão, làm mất độ vững chắc của ổ khớp và khiến các đầu xương dễ cọ xát vào nhau. Bên cạnh đó, thói quen mang vác vật nặng sai tư thế, cúi gập lưng đột ngột thay vì gập gối cũng tạo ra những vi chấn thương âm thầm phá hủy sụn khớp cột sống và khớp gối.

Chế độ ăn nhiều thực phẩm gây viêm và uống ít nước

Một thực đơn chứa quá nhiều đường tinh luyện, thịt đỏ, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ và thực phẩm chế biến sẵn có thể làm tăng các chất chỉ điểm viêm trong cơ thể. Ngược lại, việc thiếu hụt các chất chống oxy hóa, vitamin C, vitamin D và axit béo omega 3 làm giảm khả năng tự phục hồi của sụn khớp trước các tổn thương thường ngày. Thói quen uống không đủ nước cũng ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe khớp, bởi nước chiếm phần lớn thành phần cấu tạo nên sụn và dịch nhờn bôi trơn khớp. Khi cơ thể thiếu nước, ma sát giữa các đầu xương tăng lên rõ rệt khi cử động.

Hút thuốc lá và lạm dụng đồ uống có cồn

Các độc chất trong khói thuốc lá làm giảm lưu lượng máu đến nuôi dưỡng các tổ chức quanh khớp và kích thích các gốc tự do tấn công trực tiếp vào cấu trúc collagen của sụn. Hút thuốc cũng làm tăng nguy cơ phát triển và nặng thêm các bệnh tự miễn như viêm khớp dạng thấp. Trong khi đó, việc lạm dụng rượu bia thường xuyên làm rối loạn chuyển hóa axit uric, gia tăng phản ứng viêm và đẩy nhanh quá trình hủy xương. Thói quen sử dụng hai chất kích thích này vừa phá hủy sụn khớp trực tiếp vừa làm giảm hiệu quả đáp ứng của cơ thể trước các biện pháp phục hồi khớp.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán, điều trị chuyên khoa. Người có triệu chứng đau khớp, sưng nóng khớp hoặc cứng khớp không nên tự ý dùng thuốc giảm đau, thuốc chống viêm kéo dài khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Hãy tham khảo ý kiến chuyên gia y tế để được thăm khám chính xác.

Tóm tắt

Viêm khớp không chỉ xuất hiện ở người cao tuổi mà đang có xu hướng trẻ hóa do nhiều thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh. Việc nhận biết và chủ động điều chỉnh các hành vi có hại trong cuộc sống hằng ngày là giải pháp bền vững để bảo vệ hệ cơ xương khớp. Khi xuất hiện các dấu hiệu đau nhức dai dẳng, người bệnh nên chủ động đi khám chuyên khoa cơ xương khớp để được đánh giá và tư vấn kế hoạch chăm sóc khoa học.