5 nhóm người có nguy cơ cao bị tăng axit uric và mắc bệnh gút

Nguy cơ mắc bệnh gút là gì?

Axit uric là sản phẩm chuyển hóa tự nhiên được tạo ra khi cơ thể phân hủy purin, một hợp chất có trong nhiều loại thực phẩm và tế bào cơ thể. Bình thường, khoảng hai phần ba lượng axit uric được lọc và đào thải qua thận, phần còn lại qua đường tiêu hóa. Khi quá trình sản xuất axit uric tăng lên hoặc khả năng đào thải của thận bị suy giảm, nồng độ axit uric trong máu sẽ vượt mức bình thường. Tình trạng này kéo dài dẫn đến sự hình thành các tinh thể urat hình kim sắc nhọn lắng đọng tại mô khớp, gây phản ứng viêm cấp tính. Bệnh gút không chỉ gây đau bộc phát mà còn có thể ảnh hưởng đến chức năng thận nếu không được theo dõi và quản lý y tế đúng cách.

Người có chế độ ăn giàu purin và thường xuyên sử dụng rượu bia

Chế độ ăn uống đóng vai trò trực tiếp đối với nồng độ axit uric trong máu. Những người tiêu thụ thường xuyên thực phẩm chứa lượng purin cao như nội tạng động vật, thịt đỏ, hải sản và các loại nước hầm xương đậm đặc sẽ làm tăng nguồn cung cấp purin đầu vào, khiến quá trình tổng hợp axit uric gia tăng đáng kể.

Ngoài ra, việc uống nhiều rượu bia và đồ uống có cồn làm gián đoạn quá trình đào thải axit uric ở ống thận. Đồ uống chứa đường fructose cao cũng thúc đẩy sự phân hủy năng lượng tế bào, giải phóng thêm purin. Thói quen dinh dưỡng thiếu cân đối này kéo dài làm gia tăng áp lực chuyển hóa và đẩy nồng độ axit uric máu lên ngưỡng nguy cơ.

Người bị thừa cân, béo phì hoặc rối loạn chuyển hóa

Thừa cân và béo phì có liên quan chặt chẽ đến sự gia tăng sản xuất axit uric và làm giảm khả năng bài tiết của thận. Ở người béo phì, sự tích tụ mỡ thừa làm thay đổi đáp ứng nội tiết và làm gia tăng tổng hợp axit uric tại gan, đồng thời làm giảm hiệu suất lọc của thận.

Bên cạnh đó, nhóm người mắc hội chứng chuyển hóa, bao gồm tăng huyết áp, đái tháo đường typ 2 và rối loạn lipid máu, cũng có nguy cơ cao hơn bị lắng đọng tinh thể urat. Sự tương tác giữa các rối loạn chuyển hóa làm hạn chế khả năng thải trừ axit uric, khiến nguy cơ bùng phát đợt gút cấp tăng lên đáng kể.

Người đang sử dụng một số loại thuốc điều trị mãn tính

Một số liệu pháp điều trị bằng thuốc có thể ảnh hưởng gián tiếp đến nồng độ axit uric trong cơ thể thông qua cơ chế cạnh tranh đào thải tại thận. Cụ thể, nhóm thuốc lợi tiểu thường dùng trong điều trị tăng huyết áp hoặc suy tim làm tăng tái hấp thu axit uric ở ống thận, khiến chỉ số này trong máu gia tăng.

Ngoài ra, các thuốc như aspirin liều thấp kéo dài hoặc một số thuốc ức chế miễn dịch cũng có thể làm giảm lượng axit uric được bài tiết ra ngoài. Người bệnh điều trị các bệnh mãn tính cần được bác sĩ giám sát định kỳ các chỉ số sinh hóa máu để kịp thời phát hiện sự thay đổi bất thường.

Nam giới trung niên và phụ nữ sau giai đoạn mãn kinh

Giới tính và tuổi tác là những yếu tố sinh lý có ảnh hưởng rõ rệt đến tỷ lệ tăng axit uric. Nam giới ở độ tuổi từ 30 đến 50 có nguy cơ mắc bệnh gút cao hơn so với nữ giới trong độ tuổi sinh sản. Nguyên nhân là do hormone estrogen ở phụ nữ có khả năng hỗ trợ thận đào thải axit uric hiệu quả hơn qua đường nước tiểu.

Tuy nhiên, sau khi bước vào giai đoạn mãn kinh, nồng độ estrogen suy giảm làm khả năng bài tiết axit uric của nữ giới giảm xuống, đưa nguy cơ mắc bệnh gút ở phụ nữ tăng lên tương đương với nam giới. Do đó, người trung niên và người cao tuổi cần chú ý kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Người có tiền sử gia đình mắc bệnh gút hoặc suy giảm chức năng thận

Yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng trong cơ chế vận chuyển và bài tiết axit uric của cơ thể. Những cá nhân có người thân trực hệ mắc bệnh gút thường mang các biến thể gen ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc của các protein vận chuyển axit uric tại thận.

Mặt khác, thận là cơ quan đảm nhiệm vai trò chính trong việc lọc bỏ axit uric. Khi chức năng thận bị tổn thương hoặc suy giảm do các bệnh lý mãn tính, khả năng loại bỏ axit uric ra khỏi máu sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp. Sự tích tụ lâu ngày làm tăng nguy cơ hình thành tinh thể urat tại các khớp và hình thành sỏi urat tại hệ tiết niệu.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức chung và không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định y khoa. Tình trạng tăng axit uric máu ở mỗi cá nhân có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân kết hợp khác nhau. Người đọc không tự ý xét nghiệm, tự mua thuốc hạ axit uric hoặc thay đổi liều lượng thuốc điều trị bệnh nền mà không có hướng dẫn từ bác sĩ chuyên khoa. Khi có biểu hiện sưng đau khớp bất thường, cần đến các cơ sở y tế để được khám và đánh giá chính xác.

Tóm tắt

Việc nhận biết 5 nhóm đối tượng có nguy cơ cao bị tăng axit uric và mắc bệnh gút giúp người bệnh chủ động xây dựng lối sống lành mạnh, điều chỉnh chế độ ăn uống và theo dõi sức khỏe định kỳ. Sự tư vấn chuyên môn từ nhân viên y tế là yếu tố then chốt để quản lý an toàn và hiệu quả nồng độ axit uric máu.