5 điều người cao huyết áp cần chú ý vào mùa lạnh

Cao huyết áp vào mùa lạnh là gì?

Cao huyết áp là một bệnh lý tim mạch mạn tính xảy ra khi áp lực dòng máu tác động lên thành động mạch duy trì ở mức cao kéo dài. Khi thời tiết chuyển sang mùa lạnh, cơ thể con người tự động kích hoạt các cơ chế điều hòa thân nhiệt nhằm giảm thiểu sự mất nhiệt ra môi trường xung quanh. Một trong những phản ứng sinh lý rõ nét nhất là hiện tượng co thắt các tiểu động mạch ngoại vi. Khi lòng mạch bị thu hẹp, sức cản ngoại vi tăng lên rõ rệt, buộc trái tim phải co bóp mạnh hơn để bơm máu đi khắp cơ thể, kéo theo sự gia tăng của cả huyết áp tâm thu và huyết áp tâm trương. Ngoài ra, nhiệt độ thấp còn làm tăng nồng độ catecholamine trong máu, làm tăng độ nhớt của máu và kích thích phản ứng viêm nhẹ, khiến nguy cơ hình thành huyết khối gia tăng. Nắm vững bản chất này giúp người bệnh chủ động phòng ngừa các đợt tăng huyết áp kịch phát trong mùa đông.

Giữ ấm cơ thể đúng cách và tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột

Nhiệt độ môi trường hạ thấp là yếu tố kích thích phản xạ tự nhiên của cơ thể, làm co các mạch máu dưới da để giữ nhiệt, từ đó đẩy chỉ số huyết áp tăng vọt. Do đó, việc giữ ấm đầy đủ là nguyên tắc quan trọng hàng đầu đối với người bệnh tim mạch.

Người bệnh cần đặc biệt chú ý giữ ấm các vùng cơ thể nhạy cảm như đầu, cổ, ngực, bàn tay và bàn chân bằng khăn len, mũ ấm và tất dày mỗi khi ra ngoài. Khi thức dậy vào buổi sáng, không nên rời khỏi chăn ấm quá đột ngột. Hãy nằm lại trên giường vài phút, cử động nhẹ nhàng các chi để cơ thể thích ứng dần với nhiệt độ phòng trước khi bước xuống sàn. Tránh mở cửa sổ đột ngột đón gió lùa hoặc đi ra ngoài trời rét mà không mặc đủ áo ấm. Khi cần tắm gội, người bệnh nên thực hiện trong phòng kín gió, sử dụng nước ấm vừa phải và không nên tắm quá lâu để tránh hiện tượng sốc nhiệt dẫn đến tai biến mạch máu não.

Theo dõi huyết áp định kỳ tại nhà và ghi chép nhật ký

Chỉ số huyết áp vào mùa đông thường có xu hướng dao động mạnh và khó dự đoán hơn so với mùa hè. Vì vậy, người mắc bệnh cao huyết áp cần chủ động kiểm tra chỉ số huyết áp tại nhà đều đặn để kịp thời phát hiện những biến động bất thường.

Thời điểm đo lý tưởng là hai lần mỗi ngày, gồm một lần vào buổi sáng sau khi ngủ dậy, đi vệ sinh và trước khi uống thuốc, và một lần vào buổi tối trước khi đi ngủ. Người bệnh nên sử dụng máy đo huyết áp bắp tay điện tử đã được kiểm định chất lượng, ngồi nghỉ ngơi thư giãn khoảng năm phút trước khi thực hiện đo. Hãy ghi chép cẩn thận các kết quả đo cùng thời gian tương ứng vào một cuốn sổ theo dõi huyết áp. Nhật ký này cung cấp cơ sở dữ liệu thực tế giúp bác sĩ chuyên khoa tim mạch đánh giá chính xác hiệu quả kiểm soát bệnh và điều chỉnh kế hoạch chăm sóc khi cần thiết.

Tuân thủ phác đồ dùng thuốc hạ huyết áp của bác sĩ

Dùng thuốc đều đặn và đúng giờ là nguyên tắc sống còn giúp kiểm soát huyết áp ổn định, đặc biệt trong những ngày thời tiết giá rét khi thành mạch chịu nhiều áp lực. Tuyệt đối không được bỏ cữ thuốc, giảm liều khi thấy huyết áp tạm thời bình ổn hoặc tự ý tăng liều khi thấy chỉ số tăng nhẹ.

Một số người bệnh có thói quen dừng thuốc khi cảm thấy cơ thể khỏe khoắn hoặc nghe theo lời khuyên truyền miệng dùng các loại thảo dược không rõ nguồn gốc. Hành động này vô cùng nguy hiểm vì có thể dẫn tới những cơn tăng huyết áp kịch phát gây tổn thương tim, thận và hệ thần kinh. Mọi sự điều chỉnh về loại thuốc, cách phối hợp hay liều dùng đều phải do bác sĩ chuyên khoa chỉ định dựa trên tình trạng cụ thể của từng người bệnh. Hãy luôn chuẩn bị sẵn lượng thuốc đầy đủ để không bị gián đoạn liệu trình trong những ngày thời tiết xấu.

Duy trì chế độ dinh dưỡng giảm muối và uống đủ nước ấm

Chế độ ăn uống trong mùa lạnh thường có xu hướng tiêu thụ nhiều món hầm, lẩu hoặc thức ăn đậm đà nhiều gia vị, nhưng điều này lại tiềm ẩn nguy cơ giữ nước trong cơ thể và làm tăng gánh nặng cho hệ tuần hoàn. Người bệnh cao huyết áp cần duy trì chế độ ăn giảm muối nghiêm ngặt, hạn chế các thực phẩm chế biến sẵn, đồ muối chua, xúc xích và nước chấm đậm đặc.

Song song đó, hãy tăng cường bổ sung rau xanh, củ quả tươi, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt giàu kali, magie để hỗ trợ bảo vệ thành mạch. Vào mùa lạnh, cảm giác khát nước thường giảm đi khiến nhiều người quên uống nước, dẫn đến tình trạng máu quánh đặc hơn và tăng nguy cơ hình thành cục máu đông. Người bệnh nên duy trì thói quen uống đủ nước ấm rải rác trong ngày, đồng thời hạn chế tối đa rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích vì chúng có thể kích hoạt cơn co thắt mạch vành nguy hiểm.

Vận động thể lực hợp lý và tránh tập luyện ngoài trời quá sớm

Duy trì hoạt động thể chất đều đặn giúp tăng cường tuần hoàn máu, cải thiện độ đàn hồi của mạch máu và giữ mức huyết áp ở ngưỡng an toàn. Tuy nhiên, việc tập luyện trong mùa lạnh đòi hỏi người bệnh phải điều chỉnh khung giờ và cường độ cho phù hợp với điều kiện thời tiết.

Người cao tuổi và người mắc bệnh cao huyết áp tuyệt đối không nên ra ngoài trời tập thể dục quá sớm vào thời điểm sương lạnh còn dày đặc. Nhiệt độ buốt giá lúc sáng sớm dễ kích thích mạch máu co thắt đột ngột, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ. Thay vào đó, hãy đợi khi trời sáng rõ, sương tan và có ánh nắng ấm áp mới bắt đầu đi bộ nhẹ nhàng. Người bệnh cũng có thể lựa chọn các bài tập thể dục trong nhà như dưỡng sinh, yoga nhẹ nhàng hoặc đạp xe tại chỗ. Trước khi vận động, cần khởi động kỹ các khớp để làm ấm cơ thể và dừng lại ngay nếu xuất hiện dấu hiệu tức ngực hay khó thở.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức chăm sóc sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh cao huyết áp không được tự ý mua thuốc, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều lượng khi chưa có chỉ định y khoa. Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm như đau tức ngực dữ dội, khó thở, chóng mặt quay cuồng, méo miệng hoặc yếu liệt tay chân, cần liên hệ cấp cứu y tế ngay lập tức.

Tóm tắt

Chăm sóc sức khỏe tim mạch khi thời tiết chuyển lạnh đòi hỏi sự chủ động và kiên trì trong từng thói quen sinh hoạt. Người bệnh cao huyết áp không nên chủ quan trước những thay đổi nhỏ của cơ thể. Việc phối hợp chặt chẽ với bác sĩ chuyên khoa tim mạch và duy trì nếp sống khoa học là nền tảng vững chắc giúp kiểm soát huyết áp ổn định, phòng ngừa biến chứng nguy hiểm và bảo vệ sức khỏe lâu dài trong suốt mùa đông.