5 bệnh về mắt thường gặp ở người cao tuổi và cách phòng ngừa

Bệnh về mắt ở người cao tuổi là gì?

Quá trình lão hóa tự nhiên khiến các bộ phận của nhãn cầu như thể thủy tinh, võng mạc, giác mạc và hệ thống tuyến lệ đều suy giảm dần hiệu quả hoạt động. Cơ mi mắt điều tiết kém linh hoạt làm người cao tuổi khó nhìn rõ các vật ở cự ly gần, trong khi độ trong suốt của các môi trường quang học giảm sút khiến mắt cần nhiều ánh sáng hơn khi sinh hoạt.

Bên cạnh yếu tố tuổi tác, các bệnh lý mạn tính toàn thân như đái tháo đường hay tăng huyết áp cũng làm tăng nguy cơ tổn thương mạch máu võng mạc. Sự chủ quan trước các dấu hiệu mờ mắt do nghĩ đơn thuần là mắt kém vì già có thể khiến nhiều bệnh lý nhãn khoa nguy hiểm bị bỏ sót. Thăm khám mắt định kỳ và chăm sóc đúng cách là giải pháp quan trọng giúp phát hiện kịp thời các bất thường và bảo tồn tối đa thị lực cho người cao tuổi.

Đục thủy tinh thể làm mờ thị lực tiến triển

Đục thủy tinh thể là nguyên nhân phổ biến hàng đầu gây giảm thị lực ở người lớn tuổi. Bình thường, thể thủy tinh trong suốt giữ vai trò hội tụ ánh sáng lên võng mạc. Theo thời gian, tác động của lão hóa và bức xạ tử ngoại làm các phân tử protein trong cấu trúc này biến tính, ngưng kết lại tạo thành những vùng mờ đục.

Người mắc bệnh thường cảm thấy thị lực mờ dần như có một lớp sương mù che trước mắt, nhìn màu sắc kém tươi sáng và rất nhạy cảm với ánh sáng chói khi đi ngoài trời nắng. Trong giai đoạn sớm, thị lực có thể được hỗ trợ bằng việc đeo kính thích hợp và tăng độ sáng nơi làm việc. Khi thể thủy tinh đục nhiều cản trở sinh hoạt hàng ngày, bác sĩ chuyên khoa mắt sẽ cân nhắc chỉ định phẫu thuật thay thể thủy tinh nhân tạo để phục hồi thị lực.

Bệnh thiên đầu thống hay tăng nhãn áp tiềm ẩn nguy hiểm

Bệnh thiên đầu thống, còn gọi là glôcôm hay tăng nhãn áp, là nhóm bệnh lý gây tổn thương tiến triển dây thần kinh thị giác. Cơ chế thường bắt nguồn từ việc thoát lưu thủy dịch trong nhãn cầu bị cản trở, dẫn đến áp lực nội nhãn tăng cao và chèn ép dần các sợi thần kinh dẫn truyền tín hiệu hình ảnh lên não bộ.

Bệnh thường tiến triển âm thầm ở thể góc mở mà không gây cảm giác đau, khiến người bệnh chỉ phát hiện khi thị trường chu biên đã bị thu hẹp đáng kể. Ở thể góc đóng cấp tính, người bệnh có thể chịu đựng cơn đau nhức mắt dữ dội lan ra nửa đầu, đỏ mắt, nhìn mờ kèm buồn nôn. Mọi tổn thương thị giác do glôcôm gây ra đều không thể phục hồi, do đó việc tầm soát và kiểm soát áp lực nội nhãn là yếu tố sống còn để ngăn ngừa mù lòa.

Thoái hóa hoàng điểm làm mất thị lực trung tâm

Thoái hóa hoàng điểm liên quan đến tuổi tác xảy ra khi vùng trung tâm của võng mạc bị tổn thương theo thời gian. Hoàng điểm là nơi tập trung tế bào thị giác có mật độ cao nhất, chịu trách nhiệm cho tầm nhìn trung tâm sắc nét, giúp nhận diện rõ khuôn mặt, đọc chữ và phân biệt màu sắc.

Bệnh gồm hai dạng chính là thể khô và thể ướt. Biểu hiện điển hình là người bệnh thấy các đường thẳng bị biến dạng thành lượn sóng, hình ảnh ở chính giữa tầm nhìn bị mờ hoặc xuất hiện một khoảng tối che khuất vùng nhìn trung tâm. Dù hiếm khi làm mất hoàn toàn thị giác ngoại vi, bệnh làm suy giảm đáng kể khả năng tự chủ sinh hoạt của người già. Việc can thiệp sớm bằng dinh dưỡng nhãn khoa chuyên biệt và theo dõi chặt chẽ giúp hạn chế tốc độ tiến triển của bệnh.

Bệnh võng mạc do biến chứng đái tháo đường

Người cao tuổi mắc đái tháo đường kéo dài có nguy cơ cao gặp biến chứng tổn thương vi mạch máu tại đáy mắt. Nồng độ glucose trong máu tăng cao liên tục làm suy yếu thành mạch võng mạc, gây hiện tượng thoát dịch, phù nề hoàng điểm hoặc tắc nghẽn lưu thông máu nuôi dưỡng mô thần kinh thị giác.

Ở giai đoạn muộn, các mạch máu mới bất thường tăng sinh trên bề mặt võng mạc. Những tân mạch này rất dễ vỡ, dẫn tới xuất huyết dịch kính và hình thành mô sẹo co kéo gây bong võng mạc. Người bệnh có thể thấy xuất hiện nhiều bóng đen trôi nổi trước mắt, tầm nhìn dao động hoặc thị lực suy giảm đột ngột. Việc kiểm soát tốt chỉ số đường huyết kết hợp soi đáy mắt định kỳ giúp phát hiện sớm tổn thương để can thiệp kịp thời bằng laser hoặc tiêm thuốc nội nhãn.

Hội chứng khô mắt mạn tính ở người cao tuổi

Hội chứng khô mắt là rối loạn bề mặt nhãn cầu xuất hiện phổ biến ở người cao tuổi do tuyến lệ giảm tiết nước mắt hoặc màng phim nước mắt bay hơi nhanh bất thường. Sự thoái hóa của tuyến meibomius ở bờ mi cùng các biến đổi nội tiết khiến lớp lipid bảo vệ bề mặt nhãn cầu mỏng dần, làm nước mắt mất ổn định.

Người bệnh thường cảm thấy cộm xốn như có cát bên trong mắt, cay rát, đỏ mắt và thường xuyên chảy nước mắt sống phản xạ khi ra gió. Tình trạng này kéo dài không chỉ gây mệt mỏi thị giác mà còn làm tăng nguy cơ viêm giác mạc và trợt biểu mô. Để hỗ trợ cải thiện, người lớn tuổi cần duy trì thói quen vệ sinh bờ mi, chườm ấm mắt, sử dụng các sản phẩm bôi trơn nhãn khoa phù hợp theo tư vấn của bác sĩ và tránh để mắt tiếp xúc trực tiếp với luồng gió quạt hay điều hòa.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết nhằm mục đích phổ biến thông tin khoa học, không thay thế cho chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa mắt. Người cao tuổi tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hay tự ý điều trị các triệu chứng mờ mắt tại nhà. Khi phát hiện các dấu hiệu cấp tính như đau nhức mắt dữ dội, mắt đỏ nhiều, nhìn thấy chớp sáng hoặc mất thị lực đột ngột, người bệnh cần đến ngay bệnh viện chuyên khoa mắt để được thăm khám và xử trí khẩn cấp.

Tóm tắt

Sức khỏe đôi mắt đóng vai trò quyết định đến sự độc lập và chất lượng sống của người cao tuổi. Hiểu rõ các bệnh về mắt thường gặp cùng việc duy trì thói quen thăm khám nhãn khoa định kỳ là giải pháp thiết thực nhất giúp người già bảo tồn thị lực và phòng ngừa các biến chứng suy giảm thị giác nguy hiểm.