5 bệnh dễ bùng phát sau mưa lũ và cách phòng ngừa

Bệnh dễ bùng phát sau mưa lũ là gì?

Thời tiết ẩm thấp kết hợp với nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm sau mưa lũ tạo môi trường lý tưởng cho các vi sinh vật gây bệnh nhân lên nhanh chóng. Bên cạnh đó, việc ngập lụt kéo dài làm ảnh hưởng tới điều kiện vệ sinh cá nhân, đọng nước tại nhiều khu vực dân cư và gây suy giảm sức đề kháng của con người.

Những yếu tố này biến giai đoạn sau bão lũ thành thời điểm vô cùng nhạy cảm với các đợt bùng phát dịch bệnh. Các nhóm bệnh phổ biến nhất bao gồm bệnh lây qua đường tiêu hóa do nguồn nước nhiễm khuẩn, bệnh ngoài da do tiếp xúc nước ngập, bệnh truyền qua muỗi đốt như sốt xuất huyết, bệnh đau mắt đỏ và các nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính. Chủ động theo dõi sức khỏe và giữ gìn vệ sinh là chìa khóa quan trọng để giảm thiểu rủi ro mắc bệnh.

Bệnh đường tiêu hóa do nguồn nước và thực phẩm ô nhiễm

Sau mưa lũ, nguồn nước máy, nước giếng hoặc nước sinh hoạt rất dễ bị ô nhiễm bởi vi khuẩn, vi rút và ký sinh trùng từ rác thải, phân động vật và bùn đất. Việc sử dụng nguồn nước nhiễm khuẩn hoặc ăn uống thực phẩm không đảm bảo vệ sinh có thể gây ra các bệnh đường tiêu hóa cấp tính như tiêu chảy, ngộ độc thực phẩm, lỵ, thương hàn và tiêu chảy do vi khuẩn E. coli hoặc Vibrio cholerae.

Các triệu chứng phổ biến thường gặp bao gồm đau bụng co thắt, buồn nôn, nôn mửa, sốt và đi ngoài phân lỏng nhiều lần trong ngày. Tình trạng tiêu chảy kéo dài không được xử lý kịp thời dễ dẫn đến mất nước và rối loạn điện giải nghiêm trọng. Để phòng ngừa bệnh đường tiêu hóa, người dân tuyệt đối tuân thủ nguyên tắc ăn chín uống sôi, sử dụng hóa chất làm sạch nước sinh hoạt theo hướng dẫn y tế và rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng trước khi ăn cũng như sau khi đi vệ sinh.

Bệnh da liễu do tiếp xúc kéo dài với nước ngập lụt

Việc ngâm chân tay hoặc di chuyển thường xuyên trong nước lũ bị ô nhiễm chứa nhiều bùn đất, rác thải và hóa chất khiến hàng rào bảo vệ da bị suy yếu. Đây là điều kiện thuận lợi để các loại nấm da, vi khuẩn và ký sinh trùng xâm nhập, gây ra các bệnh lý ngoài da như nước ăn chân, viêm da mủ, ghẻ lở, nấm kẽ chân và nấm móng.

Người bệnh thường có biểu hiện ngứa ngáy dữ dội, da mẩn đỏ, bong tróc, nổi mụn mủ hoặc xuất hiện các vết lở loét đau rát tại kẽ ngón chân, ngón tay. Nếu gãi nhiều làm trầy xước da, vi khuẩn có thể xâm nhập sâu hơn gây nhiễm trùng da thứ phát hoặc viêm mô tế bào. Để bảo vệ làn da, sau khi tiếp xúc với nước lũ, cần rửa sạch ngay bằng nước sạch và xà phòng, sau đó lau thật khô các kẽ ngón. Tránh mang giày tất ẩm ướt và không ngâm chân tay lâu trong nước bẩn.

Sốt xuất huyết và các bệnh truyền nhiễm do muỗi đốt

Mưa lũ để lại nhiều vũng nước đọng, đống rác thải ẩm ướt và các vật dụng chứa nước xung quanh nhà. Đây là môi trường sinh sản lý tưởng cho muỗi Aedes aegypti, loài muỗi trung gian truyền vi rút Dengue gây bệnh sốt xuất huyết. Sự gia tăng mật độ muỗi sau khi nước rút làm tăng nguy cơ bùng phát đợt dịch sốt xuất huyết trên diện rộng.

Sốt xuất huyết thường khởi phát đột ngột với triệu chứng sốt cao liên tục, đau đầu dữ dội, đau hốc mắt, đau mỏi cơ khớp và xuất hiện các chấm xuất huyết dưới da. Để ngăn ngừa dịch bệnh này, cộng đồng cần khẩn trương phát quang bụi rậm, lật úp tất cả vật dụng chứa nước đọng không cần thiết, thả cá vào bể nước để diệt bọ quăng. Khi sinh hoạt và ngủ nghỉ, người dân nên mặc quần áo dài tay và luôn ngủ trong mùng kể cả ban ngày để tránh bị muỗi đốt.

Bệnh đau mắt đỏ do môi trường ẩm thấp và nguồn nước bẩn

Bệnh đau mắt đỏ hay viêm kết mạc là một trong những bệnh truyền nhiễm rất dễ lây lan thành dịch sau mùa mưa lũ. Môi trường ẩm ướt, khói bụi kết hợp với việc dùng chung nguồn nước ô nhiễm hoặc dùng chung khăn mặt, chậu rửa là nguyên nhân chính khiến vi rút và vi khuẩn lây lan nhanh chóng từ người này sang người khác.

Triệu chứng điển hình của đau mắt đỏ bao gồm đỏ mắt, ngứa, rát, cộm như có cát trong mắt, chảy nước mắt liên tục và có nhiều gèn mắt dính vào buổi sáng khi ngủ dậy. Bệnh có thể kèm theo sưng mí mắt và nhạy cảm với ánh sáng. Để phòng tránh đau mắt đỏ, người dân tuyệt đối không dùng chung khăn mặt, chậu rửa hay kính mắt với người khác. Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nhỏ mắt bằng nước muối sinh lý 0,9% sau khi đi ra ngoài hoặc tiếp xúc với nguồn nước nhiễm bẩn.

Bệnh đường hô hấp do thay đổi thời tiết và độ ẩm tăng cao

Thời tiết thay đổi thất thường, độ ẩm không khí tăng cao cùng tình trạng nhà cửa bị ẩm mốc sau ngập lụt khiến đường hô hấp của con người trở nên nhạy cảm hơn. Đây là thời điểm các bệnh lý đường hô hấp cấp tính như cúm, viêm họng, viêm phế quản và viêm phổi dễ bùng phát, đặc biệt là ở trẻ nhỏ và người cao tuổi có sức đề kháng yếu.

Người mắc bệnh hô hấp thường xuất hiện các dấu hiệu như ho, đau rát họng, hắt hơi, sổ mũi, ngạt mũi, sốt và cảm giác mệt mỏi toàn thân. Đối với những người có sẵn bệnh lý mãn tính như hen phế quản hay bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, điều kiện ẩm mốc có thể làm đợt cấp của bệnh tái phát nặng hơn. Biện pháp phòng ngừa hiệu quả bao gồm giữ ấm cơ thể, đeo khẩu trang khi dọn dẹp vệ sinh môi trường, duy trì không gian sống thông thoáng và ăn uống đủ chất để tăng cường hệ miễn dịch.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết nhằm mục đích cung cấp thông tin y khoa tổng quan và nâng cao ý thức phòng bệnh cho cộng đồng sau mùa mưa lũ. Thông tin này không thay thế cho việc chẩn đoán, tư vấn hay chỉ định điều trị từ bác sĩ chuyên khoa. Người dân tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng vi rút hay các loại thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid để tự điều trị tại nhà khi chưa có sự thăm khám của cán bộ y tế. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh hoặc triệu chứng diễn biến bất thường, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được khám và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Phòng chống dịch bệnh sau mưa lũ đòi hỏi sự chủ động từ mỗi cá nhân và gia đình trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm và vệ sinh cá nhân. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh và tuân thủ các khuyến cáo y tế sẽ giúp bảo vệ an toàn sức khỏe cho bản thân và cộng đồng, ngăn chặn dịch bệnh lây lan sau bão lũ.