4 thực phẩm quen thuộc trong tủ lạnh nên hạn chế để giảm nguy cơ ung thư
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Tủ lạnh là thiết bị gia dụng không thể thiếu giúp bảo quản thực phẩm tươi ngon và làm chậm quá trình hư hỏng của thức ăn. Tuy nhiên, việc cất giữ thực phẩm trong môi trường lạnh không đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn mọi mối nguy hại vi sinh và hóa học.
Nhiều gia đình có thói quen tích trữ thức ăn dài ngày mà không để ý rằng một số món quen thuộc có thể sản sinh hoặc tích tụ các hợp chất bất lợi cho đường tiêu hóa. Nhận biết những loại thực phẩm dễ gây hại khi tiêu thụ quá mức sẽ giúp người tiêu dùng điều chỉnh chế độ ăn uống khoa học và bảo vệ sức khỏe cho cả nhà.
Thực phẩm trong tủ lạnh gây ung thư là gì?
Môi trường nhiệt độ thấp của ngăn mát tủ lạnh chỉ có tác dụng kìm hãm tốc độ sinh sôi của phần lớn vi khuẩn và làm chậm phản ứng phân hủy tự nhiên, chứ không có khả năng tiêu diệt hoàn toàn mầm bệnh hay ngăn chặn triệt để quá trình oxy hóa. Khi tích trữ thực phẩm quá lâu hoặc bảo quản các món chế biến sẵn không đúng quy cách, các phản ứng hóa sinh vẫn âm thầm diễn ra, tạo điều kiện cho các hợp chất độc hại như nitrosamine, chất béo chuyển hóa hay độc tố nấm mốc tích tụ dần. Những chất này khi đi vào cơ thể qua đường ăn uống trong thời gian dài có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày, phá hủy tế bào ruột và làm tăng nguy cơ phát triển các khối u ác tính ở cơ quan tiêu hóa. Do đó, việc hiểu rõ đặc tính của từng nhóm thực phẩm cất trữ trong tủ lạnh là bước thiết yếu để thiết lập thói quen ăn uống lành mạnh.
Thịt chế biến sẵn chứa muối bảo quản và hợp chất nitrosamine
Các loại thịt chế biến sẵn như xúc xích, giăm bông, thịt nguội, thịt xông khói và lạp xưởng là những món ăn tiện lợi rất thường thấy trong ngăn mát hoặc ngăn đông tủ lạnh. Tuy nhiên, nhóm thực phẩm này thường được bổ sung muối nitrit hoặc nitrat trong quá trình sản xuất để bảo quản màu sắc và ngăn ngừa vi khuẩn độc hại phát triển. Khi đi vào đường tiêu hóa hoặc khi được chế biến ở nhiệt độ cao, các hợp chất này có thể kết hợp với amin nội sinh để tạo thành nitrosamine, một nhóm chất có khả năng làm tăng nguy cơ tổn thương tế bào và ung thư đại trực tràng cũng như ung thư dạ dày. Ngoài ra, hàm lượng muối và chất béo bão hòa cao trong thịt chế biến sẵn còn tạo thêm gánh nặng cho hệ tim mạch và chuyển hóa. Vì vậy, người tiêu dùng chỉ nên sử dụng nhóm thực phẩm này ở mức tối thiểu, thay thế bằng các nguồn thịt nạc tươi sống hoặc protein thực vật được chế biến đơn giản.
Dưa cà muối chua để lâu ngày và đồ lên men chứa nhiều muối
Dưa cải muối, cà muối và các món rau củ ngâm chua thường được nhiều gia đình chế biến hoặc mua về rồi cất trữ dài ngày trong tủ lạnh để ăn dần. Trong những ngày đầu mới muối xổi hoặc khi để quá lâu khiến thực phẩm bị biến chất, hàm lượng muối nitrit có thể tăng cao. Khi ăn vào, nitrit dưới tác động của dịch vị dạ dày có thể chuyển hóa thành nitrosamine gây hại cho niêm mạc tiêu hóa. Bên cạnh đó, việc tiêu thụ lượng muối natri quá cao từ đồ chua muối mặn thường xuyên sẽ trực tiếp làm mỏng và tổn thương lớp màng nhầy bảo vệ thành dạ dày, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn Helicobacter pylori phát triển và gia tăng nguy cơ viêm loét mạn tính tiến triển thành ung thư dạ dày. Để đảm bảo an toàn, các gia đình chỉ nên dùng dưa cà khi đã chín vàng vừa độ, tránh ăn dưa muối xổi hoặc dưa đã để quá lâu trong tủ lạnh có dấu hiệu khú, nhớt.
Thức ăn thừa nấu chín lưu trữ nhiều ngày và hâm lại nhiều lần
Thói quen nấu nhiều thức ăn rồi chia nhỏ cất vào tủ lạnh ăn dần qua nhiều bữa rất phổ biến, nhưng tiềm ẩn nguy cơ sức khỏe nếu bảo quản không đúng cách. Thức ăn thừa để qua đêm hoặc lưu trữ nhiều ngày trong ngăn mát có thể tích tụ lượng nitrit do quá trình phân giải protein và hoạt động của vi sinh vật chịu lạnh. Việc đun đi đun lại nhiều lần không chỉ làm hao hụt vitamin và khoáng chất mà còn khiến dầu mỡ, đạm bị oxy hóa tạo ra các chất gây độc cho đường tiêu hóa. Nguy cơ ngộ độc hoặc viêm dạ dày ruột cấp tính do vi khuẩn chịu lạnh như Listeria monocytogenes xâm nhập vào thức ăn thừa cũng là vấn đề đáng lo ngại. Tốt nhất, các gia đình nên nấu lượng thức ăn vừa đủ trong từng bữa, nếu còn dư thì đậy kín, bảo quản lạnh và sử dụng hết trong vòng 24 đến 48 giờ sau khi đã hâm nóng kỹ.
Hạt khô và ngũ cốc bị nhiễm nấm mốc sinh độc tố aflatoxin
Nhiều người có thói quen bảo quản các loại hạt có dầu như lạc, hạt điều, quả óc chó, bột ngũ cốc hoặc các loại tương ớt, sốt gia vị tự làm trong tủ lạnh mà quên kiểm tra định kỳ. Độ ẩm cao trong tủ lạnh nếu gặp bao bì không kín có thể tạo môi trường thuận lợi cho nấm mốc Aspergillus flavus sinh sôi. Loại nấm mốc này tiết ra aflatoxin, một loại độc tố nấm cực kỳ nguy hiểm, có tính chịu nhiệt rất cao và đã được chứng minh là tác nhân hàng đầu gây đột biến gen và dẫn đến ung thư biểu mô tế bào gan. Độc tố aflatoxin không bị phá hủy hoàn toàn ở nhiệt độ nấu nướng thông thường hay nhiệt độ làm lạnh. Do đó, bất kỳ loại hạt, ngũ cốc khô hay gia vị nào lưu trữ trong tủ lạnh đã xuất hiện mùi hôi dầu, đổi màu hoặc có đốm nấm mốc đều phải được loại bỏ ngay lập tức, tuyệt đối không gạt bỏ phần mốc để ăn phần còn lại.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục thường thức về an toàn vệ sinh thực phẩm và không thay thế cho các chẩn đoán hay can thiệp y khoa chuyên sâu. Nguy cơ ung thư chịu tác động của nhiều yếu tố phối hợp như di truyền, môi trường sống và lối sống tổng thể chứ không xuất phát từ một món ăn đơn lẻ. Khi có triệu chứng bất thường như đau bụng kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân hay rối loạn tiêu hóa mạn tính, người dân cần chủ động đến cơ sở y tế để được thăm khám.
Tóm tắt
Bảo quản thực phẩm đúng cách và hạn chế tiêu thụ những món ăn tiềm ẩn nguy cơ là thói quen đơn giản giúp giảm bớt gánh nặng bệnh tật. Tủ lạnh chỉ làm chậm quá trình biến chất chứ không tiêu diệt hoàn toàn mầm bệnh. Người tiêu dùng nên ưu tiên thực phẩm tươi sống, ăn chín uống sôi và duy trì chế độ dinh dưỡng cân bằng để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Thức ăn thừa nấu chín có thể để trong tủ lạnh tối đa bao lâu?
Thức ăn đã nấu chín chỉ nên bảo quản trong ngăn mát từ 1 đến 2 ngày và cần đun sôi lại trước khi dùng. Việc để thức ăn thừa kéo dài nhiều ngày làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn và biến tính chất dinh dưỡng.
Để thực phẩm mốc trong tủ lạnh có ngăn được độc tố lây lan không?
Nhiệt độ ngăn mát chỉ làm chậm quá trình phát triển của nấm mốc chứ không tiêu diệt được chúng. Một số loại nấm mốc vẫn có thể sản sinh độc tố như aflatoxin ngay trong môi trường lạnh, do đó cần bỏ ngay khi thấy dấu hiệu mốc.
Ăn dưa muối thế nào để hạn chế nguy cơ gây hại cho đường tiêu hóa?
Người dùng nên ăn dưa muối khi đã lên men chua vàng hoàn toàn, không ăn dưa muối xổi còn cay nồng hoặc dưa đã nổi váng trắng, nhớt và để quá lâu trong tủ lạnh nhằm hạn chế nồng độ nitrit dư thừa.
Có cần loại bỏ hoàn toàn thịt nguội và xúc xích khỏi khẩu phần ăn không?
Không nên ăn thịt chế biến sẵn hàng ngày. Cơ quan y tế khuyến cáo chỉ nên dùng các món này ngắt quãng trong những dịp thuận tiện và ưu tiên thay thế bằng nguồn protein tươi sống như cá, thịt gia cầm nạc hoặc đậu hạt.
Nhiệt độ bảo quản an toàn nhất cho ngăn mát tủ lạnh là bao nhiêu?
Nhiệt độ ngăn mát lý tưởng nên được duy trì dưới 4 độ C và ngăn đá dưới âm 18 độ C. Mức nhiệt này giúp ức chế hầu hết vi khuẩn gây hư hỏng và ngộ độc thực phẩm phát triển.
