4 cách phòng ngừa bệnh sởi trẻ em cha mẹ nên biết

Phòng ngừa bệnh sởi trẻ em là gì?

Bệnh sởi là bệnh truyền nhiễm do vi rút sởi gây ra, lây truyền chủ yếu qua giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Các hạt dịch tiết chứa mầm bệnh có thể lơ lửng trong không khí và bám trên các bề mặt vật dụng trong nhiều giờ. Bất kỳ trẻ nhỏ nào chưa được tiêm vắc xin phòng bệnh hoặc chưa từng mắc sởi đều có nguy cơ nhiễm bệnh rất cao khi tiếp xúc với nguồn lây.

Đặc điểm đáng lưu ý của bệnh sởi là khả năng lây lan ngay từ giai đoạn ủ bệnh, trước khi trẻ xuất hiện các nốt ban đỏ đặc trưng trên da. Nếu không được phòng ngừa và chăm sóc đúng cách, bệnh sởi có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như viêm tai giữa, viêm phế quản phổi, viêm não hoặc tiêu chảy cấp gây mất nước. Do đó, việc xây dựng thói quen phòng bệnh chủ động tại gia đình và trường học luôn là giải pháp bảo vệ toàn diện nhất cho trẻ nhỏ.

Tiêm chủng vắc xin sởi đầy đủ và đúng lịch hẹn

Tiêm chủng vắc xin sởi là biện pháp hữu hiệu và có tính chất quyết định nhất trong việc tạo kháng thể bảo vệ trẻ khỏi vi rút sởi. Theo chương trình tiêm chủng, trẻ nhỏ thường được khuyến cáo tiêm mũi vắc xin phòng sởi đơn đầu tiên khi đủ chín tháng tuổi, sau đó tiếp tục tiêm mũi nhắc lại dạng vắc xin phối hợp sởi rubella hoặc sởi quai bị rubella khi trẻ được mười tám tháng tuổi.

Việc hoàn thành đủ phác đồ tiêm chủng giúp cơ thể trẻ sản sinh lượng kháng thể bền vững, giảm thiểu tối đa nguy cơ mắc bệnh hoặc nếu mắc thì triệu chứng thường nhẹ và hiếm khi gặp biến chứng nguy hiểm. Phụ huynh nên theo dõi sổ tiêm chủng của con định kỳ, chủ động đưa trẻ đi tiêm đúng lịch hẹn của trạm y tế hoặc cơ sở tiêm chủng. Trong trường hợp trẻ bị hoãn tiêm vì lý do sức khỏe, cha mẹ cần tham khảo ý kiến nhân viên y tế để sắp xếp lịch tiêm bù càng sớm càng tốt khi thể trạng của trẻ đã ổn định.

Giữ gìn vệ sinh cá nhân và sát khuẩn đường hô hấp cho trẻ

Vi rút sởi xâm nhập chủ yếu qua niêm mạc mũi họng và mắt, do đó việc hình thành cho trẻ thói quen vệ sinh cá nhân sạch sẽ đóng vai trò rất quan trọng trong việc ngăn chặn mầm bệnh. Cha mẹ cần hướng dẫn trẻ rửa tay thường xuyên bằng nước sạch và xà phòng, đặc biệt là trước khi ăn uống, sau khi đi vệ sinh hoặc sau khi từ trường học và khu vui chơi về nhà. Có thể trang bị dung dịch sát khuẩn tay nhanh cho trẻ khi ra ngoài.

Bên cạnh đó, phụ huynh nên tập cho trẻ thói quen súc miệng bằng nước muối sinh lý hàng ngày để làm sạch vòm họng. Dạy trẻ cách che mũi miệng bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay khi ho, hắt hơi và tránh đưa tay chạm trực tiếp lên mắt, mũi, miệng. Những thao tác đơn giản nhưng được duy trì đều đặn sẽ hạn chế đáng kể khả năng vi rút bám dính và xâm nhập vào hệ hô hấp của trẻ.

Giữ môi trường sống thông thoáng và khử khuẩn bề mặt tiếp xúc

Không gian sống bí bách và ẩm thấp là điều kiện thuận lợi cho các loại vi rút đường hô hấp phát tán và tồn tại lâu hơn trong không khí. Phụ huynh nên duy trì thói quen mở cửa sổ các phòng vào ban ngày để không khí được lưu thông tự nhiên và đón ánh nắng mặt trời, giúp giảm mật độ mầm bệnh trong nhà.

Mặt khác, các bề mặt thường xuyên tiếp xúc như tay nắm cửa, thành giường, đồ chơi của trẻ, mặt bàn ghế và thiết bị cầm tay cần được lau chùi định kỳ bằng dung dịch sát khuẩn hoặc xà phòng thông thường. Tại các trường mầm non và nhóm trẻ, việc vệ sinh đồ dùng học tập và khu vực sinh hoạt chung phải được thực hiện nghiêm ngặt mỗi ngày nhằm ngăn chặn sự phát tán chéo của vi rút qua các vật dụng dùng chung giữa các trẻ.

Hạn chế tụ tập nơi đông người và cách ly an toàn khi có ca bệnh

Trong các đợt bùng phát dịch sởi hoặc khi khu vực xung quanh ghi nhận ca bệnh, phụ huynh nên hạn chế đưa trẻ đến các địa điểm tập trung đông người, khu vui chơi kín hoặc các phương tiện giao thông công cộng nếu không thật sự cần thiết. Trường hợp bắt buộc phải ra ngoài, hãy cho trẻ đeo khẩu trang phù hợp với lứa tuổi để giảm thiểu nguy cơ hít phải giọt bắn chứa mầm bệnh.

Nếu nhận thấy trẻ hoặc những người xung quanh có biểu hiện sốt, ho, chảy nước mũi hoặc phát ban nghi ngờ sởi, cần thực hiện cách ly y tế tại nhà ngay lập tức để tránh lây nhiễm cho người khác. Trẻ mắc sởi cần được nghỉ học và chăm sóc tại phòng riêng thoáng khí cho đến khi hết ban và có kết luận an toàn từ bác sĩ. Không nên để trẻ tiếp xúc với phụ nữ mang thai hoặc những trẻ nhỏ chưa đến tuổi tiêm phòng.

Lưu ý an toàn

Phụ huynh cần lưu ý rằng thông tin phòng bệnh không thay thế cho việc chẩn đoán và tư vấn y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc kháng sinh, thuốc kháng vi rút hoặc các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc để phòng ngừa sởi cho trẻ. Nếu trẻ xuất hiện các triệu chứng bất thường như sốt cao liên tục không hạ, khó thở, thở rít, co giật hoặc li bì, cha mẹ cần đưa trẻ đến ngay bệnh viện hoặc cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Bệnh sởi có thể phòng ngừa hiệu quả nếu gia đình chủ động áp dụng đồng bộ các biện pháp tiêm chủng, giữ gìn vệ sinh và hạn chế nguồn lây. Sự quan tâm sát sao cùng kiến thức chăm sóc khoa học từ cha mẹ chính là nền tảng vững chắc giúp bảo vệ hệ miễn dịch non nớt của trẻ trước các bệnh truyền nhiễm đường hô hấp.