3 cách điều trị suy thận phổ biến và hiệu quả hiện nay

Phương pháp điều trị suy thận là gì?

Suy thận diễn ra khi hai quả thận bị tổn thương cấu trúc và suy giảm mức lọc cầu thận trong thời gian dài. Thận bình thường có nhiệm vụ lọc sạch máu, loại bỏ các sản phẩm cặn bã chuyển hóa như ure, acid uric, creatinin, đồng thời cân bằng nồng độ nước, điện giải và bài tiết các hormone thiết yếu như erythropoietin kích thích tủy xương tạo hồng cầu và renin điều hòa huyết áp.

Khi chức năng lọc thận sụt giảm nghiêm trọng dưới ngưỡng an toàn, các chất độc và lượng nước dư thừa sẽ ứ đọng trong cơ thể, dẫn đến hội chứng ure huyết cao, phù nề toàn thân, suy tim sung huyết và toan kiềm nguy hiểm. Việc điều trị suy thận nhằm mục đích bảo tồn phần chức năng thận còn lại ở giai đoạn sớm và thay thế cơ chế lọc tự nhiên khi bước vào giai đoạn cuối, giúp ngăn ngừa biến chứng tử vong và duy trì sự sống bền vững cho người bệnh.

Chạy thận nhân tạo bằng máy lọc máu chu kỳ

Chạy thận nhân tạo hay lọc máu ngắt quãng là phương pháp thay thế thận được chỉ định rộng rãi nhất hiện nay cho bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối. Kỹ thuật này sử dụng một máy lọc máu chuyên dụng cùng quả lọc nhân tạo bên ngoài cơ thể. Máu của người bệnh được dẫn qua hệ thống ống dẫn vào màng lọc để loại bỏ các chất độc chuyển hóa như ure, creatinin cùng lượng nước dư thừa tích tụ, sau đó đưa máu đã làm sạch trở lại tuần hoàn.

Để thực hiện chạy thận nhân tạo lâu dài, bác sĩ phẫu thuật mạch máu sẽ tạo một cầu nối thông động tĩnh mạch tự thân, thường ở vùng cẳng tay, giúp mạch máu phát triển đủ lưu lượng cho quá trình rút và trả máu. Người bệnh thường phải đến trung tâm lọc máu định kỳ ba lần mỗi tuần, mỗi ca kéo dài khoảng ba đến bốn giờ. Ưu điểm lớn nhất của phương pháp này là được theo dõi trực tiếp bởi nhân viên y tế trong suốt buổi lọc, hạn chế sai sót kỹ thuật từ phía người bệnh. Tuy nhiên, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt lịch chạy thận và kiểm soát chặt chẽ lượng nước nạp vào giữa hai chu kỳ lọc.

Lọc màng bụng thẩm phân phúc mạc tại nhà

Lọc màng bụng, hay thẩm phân phúc mạc, là kỹ thuật tận dụng chính lớp màng bụng tự nhiên của người bệnh làm màng lọc sinh học để trao đổi chất và lọc dịch thừa. Bác sĩ chuyên khoa sẽ đặt một ống thông mềm cố định vào khoang ổ bụng qua một thủ thuật ngoại khoa nhỏ. Dung dịch lọc chuyên dụng chứa dextrose và các chất điện giải được đưa vào ổ bụng, lưu lại trong vài giờ để các chất độc và nước dư thừa từ mao mạch màng bụng khuếch tán sang, sau đó dịch thải được xả ra ngoài túi chứa.

Phương pháp lọc màng bụng gồm hai hình thức chính là lọc màng bụng liên tục ngoại trú thực hiện thủ công bằng tay ba đến bốn lần mỗi ngày, hoặc lọc màng bụng tự động bằng máy vào ban đêm khi người bệnh đang ngủ. Ưu điểm nổi bật của lọc màng bụng là người bệnh có thể tự thực hiện tại nhà, duy trì sinh hoạt, học tập và công việc linh hoạt hơn, đồng thời bảo tồn chức năng thận tồn dư tốt hơn so với lọc máu nhân tạo. Thách thức lớn nhất của phương pháp này là nguy cơ nhiễm trùng màng bụng nếu thao tác thay dịch không đảm bảo nguyên tắc vô khuẩn tuyệt đối. Người bệnh cần được đào tạo kỹ lưỡng trước khi tự thực hiện.

Phẫu thuật ghép thận từ người hiến

Ghép thận được đánh giá là phương pháp điều trị thay thế thận tối ưu nhất hiện nay về mặt phục hồi chức năng sinh lý và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người suy thận mạn giai đoạn cuối. Quá trình phẫu thuật đưa một quả thận khỏe mạnh từ người hiến sống cùng huyết thống hoặc người hiến chết não vào vùng hố chậu của người nhận, nối mạch máu và niệu quản với hệ tuần hoàn cùng bàng quang của người bệnh. Thận mới ghép sẽ đảm nhiệm toàn diện chức năng lọc chất độc, bài tiết nước tiểu, cân bằng nội môi và sản xuất hormone tạo máu.

Sau khi ghép thận thành công, người bệnh có thể trở lại cuộc sống sinh hoạt gần như bình thường mà không còn bị ràng buộc bởi máy móc lọc máu định kỳ hay ống thông màng bụng. Mặc dù đem lại hiệu quả vượt trội, ghép thận đòi hỏi điều kiện khắt khe về độ tương thích miễn dịch giữa người cho và người nhận. Ngoài ra, nguồn tạng hiến khan hiếm vẫn là rào cản lớn nhất. Người sau ghép thận cũng bắt buộc phải duy trì thuốc ức chế miễn dịch liên tục suốt đời theo dõi chặt chẽ tại bệnh viện chuyên khoa để phòng ngừa hiện tượng thải ghép cấp hoặc mạn tính, đồng thời kiểm soát các nguy cơ nhiễm trùng cơ hội.

Điều trị bảo tồn nội khoa và kiểm soát lối sống

Bên cạnh ba kỹ thuật thay thế thận khi bước vào giai đoạn cuối, điều trị bảo tồn nội khoa kết hợp điều chỉnh lối sống là nền tảng cốt lõi xuyên suốt từ các giai đoạn sớm của bệnh thận mạn. Mục tiêu của giai đoạn này là làm chậm tối đa tốc độ suy giảm mức lọc cầu thận, kiểm soát huyết áp mục tiêu, ổn định đường huyết ở người có đái tháo đường và điều trị sớm các biến chứng như thiếu máu do thiếu erythropoietin, rối loạn chuyển hóa khoáng chất và xương.

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò then chốt trong việc giảm tải áp lực bài tiết cho thận. Người bệnh cần thực hiện chế độ ăn giảm muối nghiêm ngặt để kiểm soát huyết áp và tình trạng giữ nước, bổ sung đạm vừa phải có giá trị sinh học cao và hạn chế thực phẩm nhiều kali, phốt pho khi chức năng lọc suy giảm nặng. Việc dùng thuốc hạ huyết áp nhóm ức chế hệ renin-angiotensin-aldosterone hoặc các nhóm thuốc mới cần có sự giám sát chặt chẽ từ bác sĩ chuyên khoa thận để tránh gây tụt huyết áp đột ngột hoặc tăng kali máu nguy hiểm. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng các loại thảo dược không rõ nguồn gốc.

Lưu ý an toàn

Các thông tin y khoa về điều trị suy thận chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức tổng quan, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mỗi người bệnh có mức lọc cầu thận, bệnh nền và thể trạng riêng biệt, do đó phác đồ điều trị cần được cá thể hóa hoàn toàn. Tuyệt đối không tự ý mua hoặc ngưng sử dụng các thuốc hạ áp, thuốc điều trị tiểu đường, thuốc lợi tiểu hay thuốc ức chế miễn dịch. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc nam, thuốc bắc trôi nổi vì nguy cơ làm thận suy giảm nhanh chóng và ngộ độc cấp tính.

Tóm tắt

Việc lựa chọn phương pháp điều trị suy thận phụ thuộc trực tiếp vào giai đoạn tiến triển, bệnh lý nền kèm theo và thể trạng cụ thể của từng người bệnh. Dù áp dụng lọc máu chu kỳ, thẩm phân phúc mạc hay ghép thận, sự đồng hành chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa thận – tiết niệu đóng vai trò quyết định giúp bảo tồn chức năng sống, ngăn ngừa biến chứng tim mạch và kéo dài tuổi thọ an toàn.