Xylene là gì? Tác hại đối với sức khỏe và biện pháp phòng ngừa

Xylene là gì?

Xylene (dimethylbenzene) là dung môi hữu cơ bao gồm ba đồng phân chính là ortho-xylene, meta-xylene và para-xylene, thu được từ quá trình chưng cất dầu mỏ hoặc than đá. Trong đời sống và sản xuất, xylene được sử dụng rộng rãi làm chất pha loãng sơn, dung môi tẩy rửa bề mặt kim loại, chất trung gian tổng hợp chất dẻo và hóa chất thử nghiệm. Do đặc tính bay hơi nhanh ở nhiệt độ phòng, xylene dễ phát tán vào không khí. Người làm việc tại các xưởng sơn, gara ô tô, nhà máy hóa chất hoặc sống gần khu công nghiệp có nguy cơ tiếp xúc cao nhất với hợp chất này qua đường hô hấp và tiếp xúc da.

Các con đường tiếp xúc với xylene trong đời sống và lao động

• Xylene xâm nhập vào cơ thể chủ yếu qua đường hô hấp, tiếp xúc da và đường tiêu hóa. Trong đó, hô hấp là con đường phổ biến nhất. Khi làm việc tại không gian kín có hơi xylene hoặc sử dụng sản phẩm chứa xylene mà thiếu thiết bị thông khí, hơi hóa chất nhanh chóng qua phổi đi vào dòng máu.
• Ngoài ra, tiếp xúc trực tiếp qua da khi không trang bị găng tay bảo hộ khiến xylene ngấm qua da, gây khô rát và viêm da tiếp xúc. Trường hợp nuốt phải xylene rất hiếm nhưng có thể gây tổn thương nghiêm trọng niêm mạc ống tiêu hóa và nhiễm độc toàn thân. Nhận biết các nguồn phát thải xylene là bước đầu tiên để hạn chế sự tích tụ của hóa chất này.

Tác hại của xylene đối với sức khỏe con người

• Tác động của xylene tới sức khỏe phụ thuộc vào nồng độ, thời gian tiếp xúc và thể trạng từng người, gồm hai nhóm độc tính cấp tính và mạn tính.
• Về cấp tính, hít phải hơi xylene nồng độ cao trong thời gian ngắn gây ức chế hệ thần kinh trung ương với triệu chứng nhức đầu, hoa mắt, chóng mặt, buồn nôn và giảm khả năng phối hợp vận động. Hơi xylene cũng gây kích ứng niêm mạc mắt, mũi và họng.
• Về mạn tính, tiếp xúc xylene liều thấp kéo dài trong nhiều tháng hoặc nhiều năm có thể dẫn tới suy giảm trí nhớ, rối loạn giấc ngủ, tổn thương chức năng gan và thận, đồng thời làm tăng độc tính đối với hệ hô hấp.

Biện pháp bảo vệ sức khỏe khi làm việc với xylene

• Để giảm thiểu rủi ro nhiễm độc xylene, việc tuân thủ quy tắc an toàn hóa chất và trang bị thiết bị bảo hộ cá nhân là điều bắt buộc.
• Khu vực làm việc cần lắp đặt hệ thống thông gió hiệu quả để giảm nồng độ hơi hóa chất trong không khí. Người lao động trực tiếp thao tác với dung môi phải trang bị mặt nạ phòng độc có phin lọc hơi hữu cơ, kính bảo hộ và găng tay kháng hóa chất như cao su nitrile.
• Khi sử dụng sản phẩm chứa xylene tại nhà như sơn hay chất tẩy rửa, hãy mở cửa sổ, bật quạt thông gió và tránh làm việc trong phòng kín. Sau khi làm xong, cần rửa sạch tay da bằng nước và xà phòng, đồng thời thay quần áo bảo hộ.

Cách xử trí ban đầu khi sự cố tiếp xúc xylene xảy ra

• Khi xảy ra sự cố tiếp xúc xylene, sơ cứu đúng cách giúp giảm nhẹ tổn thương cho nạn nhân.
• Nếu hít phải hơi xylene gây choáng váng hoặc khó thở, cần lập tức đưa nạn nhân ra nơi thoáng khí và giữ ấm cơ thể. Trường hợp hóa chất dính vào mắt hoặc da, hãy rửa sạch liên tục dưới vòi nước chảy nhẹ trong ít nhất 15 phút và tháo bỏ quần áo dính hóa chất.
• Nếu vô tình nuốt phải xylene, tuyệt đối không móc họng gây nôn vì nguy cơ hóa chất trào ngược vào đường thở rất nguy hiểm. Nạn nhân cần được đưa ngay tới cơ sở y tế gần nhất kèm thông tin hóa chất để bác sĩ xử trí.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục và tham khảo chung, không thay thế cho các hướng dẫn an toàn lao động chính thức hoặc tư vấn y khoa chuyên sâu. Mức độ ảnh hưởng của xylene có thể khác nhau tùy thuộc vào tiền sử sức khỏe và điều kiện tiếp xúc của từng cá nhân. Khi xuất hiện các triệu chứng bất thường sau khi tiếp xúc với hóa chất, người bệnh cần tới ngay cơ sở y tế để được bác sĩ khám và tư vấn kịp thời.

Tóm tắt về hóa chất xylene

Xylene là hóa chất công nghiệp hữu ích nhưng tiềm ẩn nguy cơ sức khỏe nếu không được quản lý đúng cách. Việc chủ động tìm hiểu thông tin, áp dụng đầy đủ các biện pháp bảo hộ lao động và giữ môi trường thông thoáng là giải pháp hiệu quả để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình khỏi tác hại của dung môi này.