Xuyên tâm liên là gì và có nên tự uống để điều trị Covid-19 không?

Xuyên tâm liên là gì?

Xuyên tâm liên có tên khoa học là Andrographis paniculata, thuộc họ Ô rô (Acanthaceae), dân gian còn gọi là cây công cộng, khổ đởm thảo hay nghìn kim thảo. Đây là loại cây thân thảo mọc thẳng, đặc trưng bởi vị rất đắng trong toàn bộ thân và lá. Trong y học cổ truyền, xuyên tâm liên có tính hàn, quy vào kinh phế, can, tỳ, mang công dụng thanh nhiệt, giải độc, tiêu thũng và giảm đau.

Về mặt dược lý hiện đại, thành phần hoạt chất chính tạo nên tác dụng của cây là các diterpen lacton, tiêu biểu như andrographolide. Các nghiên cứu tiền lâm sàng và nghiên cứu dược lý cho thấy các hoạt chất này có khả năng kháng viêm, hỗ trợ điều hòa miễn dịch và ức chế sự nhân lên của một số chủng vi sinh vật trong điều kiện phòng thí nghiệm. Dù vậy, việc ứng dụng trên người bệnh đòi hỏi kiểm chứng lâm sàng nghiêm ngặt và sự giám sát của thầy thuốc chuyên khoa.

Vai trò thực tế của xuyên tâm liên trong hỗ trợ hô hấp

Trong các tài liệu dược học, xuyên tâm liên chủ yếu được sử dụng để hỗ trợ làm giảm các triệu chứng viêm nhiễm đường hô hấp trên như đau rát họng, ho có đờm, viêm amidan và cảm cúm nhẹ. Khả năng kháng viêm tự nhiên giúp làm dịu niêm mạc họng và giảm phản ứng viêm quá mức ở giai đoạn đầu của bệnh.

Tuy nhiên, cần phân biệt rạch ròi giữa việc hỗ trợ cải thiện triệu chứng nhẹ với khả năng ức chế hoặc tiêu diệt hoàn toàn virus trong cơ thể người. Các kết quả nghiên cứu trong ống nghiệm không đồng nghĩa với hiệu quả lâm sàng tức thì trên người bệnh Covid-19. Cho đến nay, các cơ quan y tế đều xem xuyên tâm liên như một giải pháp kết hợp hỗ trợ triệu chứng trong những trường hợp bệnh nhẹ hoặc không triệu chứng, hoàn toàn không phải là thuốc kháng virus đặc hiệu.

Lý do không nên tự ý uống xuyên tâm liên để điều trị Covid-19

Việc người dân tự ý mua và sử dụng xuyên tâm liên khi mắc Covid-19 tiềm ẩn nhiều mối nguy khôn lường đối với sức khỏe. Nguy cơ lớn nhất là tâm lý chủ quan khi tin rằng thảo dược có thể chữa khỏi bệnh, từ đó lơ là việc theo dõi các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm như khó thở, hụt hơi, thở nhanh hoặc nồng độ oxy trong máu sụt giảm. Điều này khiến bệnh nhân bỏ lỡ thời điểm can thiệp y tế quan trọng, dẫn đến nguy cơ chuyển nặng.

Bên cạnh đó, việc sử dụng các chế phẩm không rõ nguồn gốc, pha trộn tạp chất hoặc dùng quá liều có thể gây ngộ độc, suy giảm chức năng gan, thận và kích ứng niêm mạc dạ dày. Ngoài ra, xuyên tâm liên còn có khả năng tương tác với các loại thuốc hạ áp, thuốc chống đông máu hoặc thuốc điều trị đái tháo đường, làm tăng nguy cơ hạ huyết áp quá mức hoặc xuất huyết bất thường ở người bệnh có sẵn bệnh nền.

Hướng dẫn chăm sóc và điều trị đúng cách khi mắc Covid-19

Khi có kết quả dương tính hoặc nghi ngờ mắc Covid-19, nguyên tắc quan trọng nhất là giữ bình tĩnh và thực hiện cách ly y tế theo hướng dẫn. Người bệnh cần tập trung theo dõi sát sao nhiệt độ cơ thể, nhịp thở và chỉ số bão hòa oxy trong máu SpO2 nếu có thiết bị đo tại nhà. Việc nghỉ ngơi đầy đủ, giữ không gian phòng thông thoáng và uống đủ nước đóng vai trò then chốt giúp cơ thể phục hồi.

Đối với các triệu chứng thông thường như sốt cao hoặc đau mỏi người, bệnh nhân có thể sử dụng các thuốc giảm đau hạ sốt thông dụng theo đúng chỉ dẫn của cán bộ y tế. Chế độ dinh dưỡng nên ưu tiên thức ăn mềm, dễ tiêu hóa, giàu vitamin và khoáng chất để nâng cao thể trạng. Tuyệt đối không tự ý tìm mua các loại thuốc kháng virus, kháng viêm chứa corticoid hay thảo dược truyền miệng mà chưa có sự thăm khám, chỉ định cụ thể từ bác sĩ.

Lưu ý an toàn

Xuyên tâm liên là thảo dược có hoạt tính sinh học mạnh, không được sử dụng tùy tiện cho phụ nữ có thai, phụ nữ đang cho con bú và trẻ nhỏ. Người có bệnh lý tỳ vị hư hàn, thường xuyên đầy bụng, tiêu chảy hoặc đang dùng thuốc chống đông máu, thuốc hạ áp cần đặc biệt thận trọng. Mọi thông tin về thảo dược chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và phác đồ điều trị của cơ sở y tế chuyên môn.

Tóm tắt

Xuyên tâm liên có thể hỗ trợ làm dịu triệu chứng đường hô hấp nhẹ nhưng tuyệt đối không phải thần dược chữa Covid-19. Người dân không nên tự ý sử dụng hoặc tích trữ thảo dược này khi chưa có tư vấn từ bác sĩ. Việc tuân thủ hướng dẫn điều trị y khoa và theo dõi sát triệu chứng là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình.