Xuất hiện vết tròn bị nổi đốm đỏ trên da và ngứa là do đâu?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Xuất hiện vết tròn nổi đốm đỏ trên da kèm ngứa ngáy là dấu hiệu da liễu thường gặp, biểu hiện qua các mảng đỏ có viền rõ, sần sùi hoặc đám mụn nước li ti xếp thành hình vòng khuyên. Tình trạng này có thể gây ngứa âm ỉ hoặc dữ dội, dễ thôi thúc cào gãi làm tổn thương lan rộng.
Đây thường là biểu hiện của một số bệnh lý da liễu như nhiễm nấm da sợi nông, chàm thể đồng tiền, vảy phấn hồng hoặc viêm da tiếp xúc. Nhận biết sớm các triệu chứng giúp người bệnh chủ động chăm sóc da đúng cách và trao đổi với bác sĩ để điều trị hiệu quả.
Vết tròn nổi đốm đỏ trên da và ngứa là gì?
Vết tròn nổi đốm đỏ trên da kèm ngứa ngáy là một dạng phát ban dạng vòng đặc trưng trong chuyên khoa da liễu. Về mặt tổn thương cơ bản, tình trạng này biểu hiện qua sự biến đổi màu sắc của da thành các dát đỏ, mảng đỏ hoặc sẩn viêm xếp thành hình khuyên, hình tròn hoặc oval có đường ranh giới phân định tương đối rõ với vùng da lành xung quanh. Trung tâm của vết tròn có thể hơi lõm, nhạt màu hoặc có vảy mỏng, trong khi phần bờ mép thường nổi gồ lên và chứa các đốm đỏ đậm màu hoặc mụn nước nhỏ. Tình trạng này có thể xuất hiện đơn độc tại một vị trí hoặc rải rác ở nhiều vùng cơ thể như tay chân, thân mình, bẹn và da đầu. Triệu chứng ngứa ngáy xuất hiện do phản ứng viêm tại chỗ kích thích các đầu mút thần kinh cảm giác dưới da, mức độ ngứa thường gia tăng khi gặp môi trường ẩm ướt hoặc nhiệt độ cao.
Bệnh nấm da hắc lào gây tổn thương hình tròn viền đỏ rõ rệt
Bệnh nấm da toàn thân hay còn gọi là hắc lào là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất tạo ra các tổn thương hình tròn trên bề mặt da. Bệnh do các chủng vi nấm sợi nông như Trichophyton hoặc Microsporum xâm nhập vào lớp thượng bì gây ra. Tổn thương ban đầu thường là một nốt sẩn đỏ nhỏ, sau đó lan rộng dần ra xung quanh tạo thành hình tròn hoặc hình bầu dục giống như đồng tiền xu. Điểm đặc trưng của bệnh nấm da là bờ viền tổn thương nổi gờ rõ rệt, tập trung nhiều mụn nước nhỏ lấm tấm và có màu đỏ thẫm hơn vùng trung tâm, trong khi vùng da ở giữa có xu hướng lành dần hoặc bong vảy mịn. Người mắc bệnh thường cảm thấy ngứa ngáy dữ dội, đặc biệt là khi thời tiết nóng ẩm hoặc cơ thể tiết nhiều mồ hôi. Nấm da rất dễ lây lan sang các vùng da lành khác trên cơ thể hoặc lây truyền cho người xung quanh thông qua việc sử dụng chung khăn tắm, quần áo, chăn màn. Do đó, việc giữ gìn vệ sinh cá nhân và đồ dùng khô ráo là yếu tố then chốt giúp kiểm soát vi nấm.
Bệnh chàm thể đồng tiền với các mảng đỏ ngứa dạng đĩa
Chàm thể đồng tiền hay viêm da dạng đồng tiền là một thể bệnh chàm đặc trưng bởi sự xuất hiện của các mảng ban đỏ hình tròn hoặc hình oval có ranh giới rõ ràng, kích thước từ một đến vài centimet. Bề mặt của mảng tổn thương thường gồ lên, nổi nhiều đốm đỏ li ti kèm theo mụn nước nhỏ, dễ rỉ dịch trong giai đoạn cấp tính và đóng vảy tiết cứng khi chuyển sang giai đoạn bán cấp. Bệnh lý này thường đi kèm với tình trạng khô da nghiêm trọng và cảm giác ngứa ngáy từ âm ỉ đến dữ dội, khiến người bệnh cào gãi liên tục dẫn đến nguy cơ dày da hoặc nhiễm trùng thứ phát. Mặc dù cơ chế bệnh sinh chính xác của chàm thể đồng tiền chưa được làm sáng tỏ hoàn toàn, các yếu tố kích hoạt thường bao gồm thời tiết hanh khô mùa đông, hàng rào bảo vệ da bị suy giảm, tiếp xúc với xà phòng có tính kiềm cao hoặc phản ứng quá mẫn của da. Bệnh không có tính chất lây truyền giữa người với người nhưng có xu hướng tái phát từng đợt, đòi hỏi người bệnh phải chú trọng cấp ẩm và phục hồi hàng rào biểu bì thường xuyên.
Bệnh vảy phấn hồng với ban đỏ hình bầu dục hoặc tròn
Vảy phấn hồng là bệnh lý da liễu cấp tính lành tính, thường khởi đầu bằng một tổn thương hình tròn hoặc hình bầu dục đơn độc được gọi là mảng báo hiệu. Mảng ban đầu này thường có màu hồng ban hoặc đỏ nhạt, đường kính khoảng từ hai đến mười centimet, với viền vảy mỏng mịn xếp nếp ở phía trong bờ mép tổn thương. Sau khoảng một đến hai tuần kể từ khi mảng báo hiệu xuất hiện, các đốm đỏ hình tròn hoặc oval nhỏ hơn sẽ tiếp tục bùng phát rải rác dọc theo các đường căng của da, đặc biệt là ở vùng ngực, lưng và bụng, đôi khi tạo thành hình ảnh đặc trưng như cành cây thông. Tình trạng ngứa ngáy ở bệnh vảy phấn hồng có thể dao động từ nhẹ đến trung bình tùy thuộc vào cơ địa từng người. Nguyên nhân của vảy phấn hồng thường được cho là có liên quan đến phản ứng miễn dịch sau khi cơ thể kích hoạt lại một số chủng virus thuộc nhóm herpes ở người. Bệnh thường tự thoái triển dần sau khoảng bốn đến tám tuần mà không để lại sẹo, tuy nhiên việc chăm sóc da nhẹ nhàng trong giai đoạn này là rất cần thiết để giảm cảm giác bứt rứt.
Viêm da tiếp xúc dị ứng và phản ứng kích ứng tại chỗ
Viêm da tiếp xúc dị ứng xảy ra khi làn da phản ứng với các dị nguyên tiếp xúc trực tiếp như kim loại niken trong cúc áo, trang sức, hóa chất tẩy rửa, mỹ phẩm hoặc nọc độc từ côn trùng đốt. Đôi khi, bề mặt tiếp xúc có hình dạng tròn hoặc vết cắn của côn trùng để lại quầng viêm xung quanh tạo nên hình ảnh vết tròn nổi đốm đỏ và ngứa rát cục bộ. Khác với nhiễm nấm, viêm da tiếp xúc thường xuất hiện khá nhanh sau thời điểm tiếp xúc với yếu tố kích ứng và kèm theo cảm giác nóng rát, châm chích cùng với ngứa ngáy. Vùng da bị ảnh hưởng có thể phù nề nhẹ, nổi sẩn đỏ rải rác và tiết dịch nếu bị cọ xát nhiều. Ngoài ra, phát ban do thuốc dạng cố định cũng là một tình trạng cần lưu ý khi xuất hiện một hoặc vài dát đỏ hình tròn tái phát đúng tại một vị trí da mỗi khi người bệnh sử dụng một loại thuốc nhất định. Việc nhận diện chính xác dị nguyên tiếp xúc giúp người bệnh chủ động phòng tránh và ngăn ngừa tổn thương bùng phát trở lại.
Các phương pháp chẩn đoán chuyên khoa và thời điểm cần đi khám
Khi phát hiện các tổn thương hình tròn nổi đốm đỏ trên bề mặt da kèm theo ngứa, người bệnh không nên tự ý chẩn đoán vì nhiều bệnh da liễu có biểu hiện lâm sàng rất giống nhau. Bác sĩ chuyên khoa da liễu sẽ tiến hành thăm khám trực tiếp, quan sát cấu trúc tổn thương và có thể chỉ định thêm các xét nghiệm cần thiết như soi tươi tìm sợi nấm hoặc nuôi cấy tế bào để xác định chính xác căn nguyên gây bệnh. Người bệnh cần nhanh chóng đến cơ sở y tế khi vùng da tổn thương có dấu hiệu sưng nề lan rộng, mưng mủ, chảy dịch vàng, đau nhức tăng dần hoặc kèm theo sốt cao toàn thân. Việc thăm khám sớm giúp ngăn ngừa nguy cơ nhiễm trùng mô mềm, hạn chế sẹo xấu và ngăn chặn bệnh tiến triển thành các thể viêm da mạn tính phức tạp. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng chưa được kiểm chứng lên vết thương hở để tránh gây kích ứng da nghiêm trọng hơn.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức sức khỏe tổng quát, không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định y khoa từ bác sĩ chuyên khoa da liễu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc bôi ngoài da có chứa corticoid hoặc kháng nấm khi chưa có chỉ định cụ thể, vì việc dùng sai thuốc có thể làm biến đổi hình thái tổn thương, gây teo da hoặc làm tình trạng nhiễm trùng bùng phát nặng nề hơn. Tránh cào gãi mạnh hoặc tự ý đắp các loại lá cây, thuốc bột tự chế lên vùng da viêm đỏ để ngăn ngừa nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn.
Tóm tắt
Tình trạng xuất hiện vết tròn nổi đốm đỏ trên da kèm cảm giác ngứa có thể bắt nguồn từ nhiễm nấm, dị ứng hoặc các dạng chàm da mạn tính. Việc duy trì vệ sinh thân thể sạch sẽ, giữ da khô thoáng và hạn chế cào gãi là những bước chăm sóc nền tảng. Khi phát hiện các tổn thương hình tròn lan rộng hoặc ngứa ngáy kéo dài, người bệnh nên chủ động đến cơ sở y tế chuyên khoa da liễu để được bác sĩ thăm khám và hướng dẫn điều trị an toàn.
Nguồn tham khảo
- Jornal Paranaense de Pediatria: QUANDO PARECE MAS NÃO É: PITIRÍASE ROSEA UM DIAGNÓSTICO DIFERENCIAL DE TINEA CORPORIS
- British Journal of Dermatology: P036 Two cases of annular erythema and malignancy: erythema gyratum repens and extensive tinea corporis in an immunosuppressed patient on methotrexate
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Vết tròn đỏ ngứa trên da có lây sang người khác không?
Bệnh hắc lào do vi nấm gây ra rất dễ lây sang người khác qua tiếp xúc trực tiếp hoặc dùng chung đồ dùng cá nhân. Ngược lại, các bệnh như chàm đồng tiền hay vảy phấn hồng là bệnh lý da liễu không lây nhiễm.
Có nên tự mua thuốc chứa corticoid bôi lên vết đỏ hình tròn không?
Người bệnh không nên tự ý bôi thuốc chứa corticoid vì hoạt chất này có thể làm giảm ngứa tạm thời nhưng lại khiến vi nấm bùng phát mạnh hơn, làm tổn thương da lan rộng và gây khó khăn cho việc chẩn đoán của bác sĩ.
Cách vệ sinh thân thể khi đang bị nổi vết tròn đỏ ngứa trên da như thế nào?
Người bệnh nên tắm bằng nước ấm vừa phải, sử dụng sữa tắm dịu nhẹ, tránh chà xát mạnh lên vùng da tổn thương và lau khô người bằng khăn sạch mềm ngay sau khi tắm để giữ da luôn khô ráo.
Dấu hiệu nào cảnh báo vết tròn đỏ trên da đang bị bội nhiễm nghiêm trọng?
Người bệnh cần đi khám chuyên khoa da liễu ngay khi tổn thương hình tròn lan rộng nhanh, xuất hiện mụn mủ, đau rát dữ dội, chảy dịch vàng hoặc kèm theo sốt cao và sưng hạch lân cận.
Vết tròn đỏ ngứa trên da thường mất bao lâu để lành hẳn?
Tùy thuộc vào nguyên nhân là do vi nấm hay viêm da cơ địa, thời gian hồi phục có thể kéo dài từ một đến vài tuần nếu tuân thủ đúng phác đồ chăm sóc và điều trị của bác sĩ chuyên khoa da liễu.
