Xử lý an toàn và đúng cách khi gặp người bị nhiễm điện
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Tai nạn do dòng điện tác động lên cơ thể người là tình huống cấp cứu y khoa nghiêm trọng trong sinh hoạt và lao động. Dòng điện chạy qua cơ thể có thể gây ra nhiều tổn thương nguy hiểm như bỏng da, rối loạn nhịp tim, ngừng tuần hoàn hoặc tổn thương thần kinh.
Khi phát hiện người bị nhiễm điện, việc giữ bình tĩnh để ngắt nguồn điện an toàn và sơ cứu đúng kỹ thuật đóng vai trò quyết định giúp bảo vệ tính mạng nạn nhân cũng như đảm bảo an toàn cho người hỗ trợ.
Người bị nhiễm điện là gì?
Tình trạng nhiễm điện xảy ra khi cơ thể tiếp xúc trực tiếp với nguồn điện, trở thành một phần của mạch điện kín. Tác động của dòng điện lên cơ thể phụ thuộc vào cường độ dòng điện, điện áp, loại dòng điện xoay chiều hay một chiều, đường đi của dòng điện qua cơ thể và thời gian tiếp xúc. Dòng điện gây ra tổn thương qua ba cơ chế chính: tác động nhiệt gây bỏng da và mô sâu; tác động cơ học gây co thắt cơ nặng hoặc chấn thương thứ phát do té ngã; và tác động sinh học gây rối loạn hoạt động điện sinh lý của tim cùng hệ thần kinh. Việc hiểu rõ cơ chế tổn thương giúp cộng đồng chủ động phòng tránh và xử lý an toàn khi xảy ra sự cố.
Các ảnh hưởng sức khỏe thường gặp khi bị nhiễm điện
Tác động của dòng điện lên cơ thể gây tổn thương đa dạng từ bề mặt đến các cơ quan sâu bên trong. Bỏng điện là tổn thương phổ biến nhất, thường xuất hiện tại điểm dòng điện đi vào và đi ra khỏi cơ thể, có thể thâm nhập sâu vào lớp cơ và xương. Dòng điện tác động lên hệ tim mạch có thể gây rối loạn nhịp tim nghiêm trọng như rung thất hoặc ngưng tim đột ngột. Đối với hệ thần kinh, nạn nhân có thể mất ý thức, co giật hoặc tổn thương dây thần kinh ngoại biên. Tình trạng co thắt cơ mạnh do dòng điện xoay chiều còn có thể khiến nạn nhân bị văng bắn, dẫn đến gãy xương hoặc chấn thương sọ não thứ phát. Ngoài ra, dòng điện có thể gây hủy mô cơ dẫn đến giải phóng myoglobin, làm gia tăng nguy cơ suy thận cấp.
Quy trình ngắt nguồn điện và đảm bảo an toàn cho người cứu hộ
Nguyên tắc quan trọng nhất khi xử lý người bị nhiễm điện là đảm bảo an toàn cho người cứu hộ. Tuyệt đối không chạm trực tiếp vào nạn nhân khi chưa ngắt nguồn điện. Người sơ cứu cần nhanh chóng ngắt cầu dao hoặc ngắt nguồn điện tổng. Trường hợp không thể ngắt nguồn điện ngay, hãy sử dụng các vật dụng cách điện như gậy gỗ khô, chổi nhựa để gạt dây điện hoặc đẩy nạn nhân ra khỏi nguồn điện. Người cứu hộ nên đứng trên bề mặt khô ráo, có thể lót thêm tấm thảm cao su hoặc gỗ khô dưới chân. Không dùng vật dụng kim loại hoặc làm việc trên bề mặt đọng nước vì nước dẫn điện rất tốt. Khi gặp sự cố điện cao thế, cần giữ khoảng cách an toàn và liên hệ ngay cơ quan điện lực cùng dịch vụ cấp cứu chuyên nghiệp.
Các bước sơ cứu ban đầu sau khi ngắt nguồn điện
Sau khi ngắt nguồn điện và di chuyển nạn nhân đến vị trí an toàn, việc đánh giá sức khỏe cần thực hiện ngay lập tức. Nếu nạn nhân bất tỉnh, hãy kiểm tra nhịp thở và mạch đập. Trường hợp ngưng thở hoặc ngưng tim, người có kỹ năng cần tiến hành ngay kỹ thuật hồi sức tim phổi CPR bao gồm ép tim ngoài lồng ngực kết hợp hà hơi thổi nạt liên tục cho đến khi y tế đến. Nếu nạn nhân tỉnh táo và thở bình thường, hãy đặt nằm nghỉ tư thế thoải mái, giữ ấm cơ thể. Đối với vết bỏng điện, rửa nhẹ bằng nước sạch chảy nhẹ trong vài phút rồi che phủ bằng gạc vô trùng. Tuyệt đối không chườm đá, không bôi kem đánh răng hay lá cây lên vết bỏng vì dễ gây nhiễm trùng. Đồng thời, hạn chế di chuyển nạn nhân nếu nghi ngờ có chấn thương cột sống kèm theo.
Biện pháp phòng ngừa tai nạn nhiễm điện trong đời sống
Phòng ngừa tai nạn điện đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ an toàn cho gia đình và cộng đồng. Trong gia đình, các thiết bị điện cần được kiểm tra định kỳ để phát hiện kịp thời các dây dẫn sờn rách, ổ cắm hư hỏng hoặc dấu hiệu rò rỉ điện. Việc lắp đặt rơ le chống giật và hệ thống tự động ngắt khi có sự cố giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ tai nạn. Gia đình có trẻ nhỏ nên dùng nắp che an toàn cho ổ điện và đặt dây điện trên cao. Khi sửa chữa hoặc thao tác với điện, luôn giữ tay khô ráo và ngắt nguồn điện trước. Trong lao động chuyên nghiệp, người lao động phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình an toàn và trang bị đầy đủ đồ bảo hộ cách điện.
Lưu ý an toàn
Người bị nhiễm điện luôn cần được đưa đến cơ sở y tế gần nhất để kiểm tra và theo dõi, ngay cả khi tỉnh táo và không có triệu chứng rõ rệt. Một số biến chứng nguy hiểm như rối loạn nhịp tim muộn, tổn thương cơ quan nội tạng hoặc suy thận cấp có thể diễn tiến âm thầm sau nhiều giờ. Người hỗ trợ tuyệt đối không cho nạn nhân ăn uống hay tự ý dùng thuốc khi chưa có chỉ định. Các thông tin sơ cứu mang tính hướng dẫn chung và không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ.
Tóm tắt
Tai nạn nhiễm điện là sự cố y khoa khẩn cấp đòi hỏi sự bình tĩnh và xử lý chính xác. Ngắt nguồn điện an toàn, sơ cứu kịp thời và đưa nạn nhân đến cơ sở y tế là các bước quan trọng nhất để bảo vệ tính mạng. Chủ động trang bị kiến thức an toàn điện sẽ giúp bạn bảo vệ bản thân và những người xung quanh khỏi các rủi ro đáng tiếc.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Có nên chạm trực tiếp vào người bị nhiễm điện để kéo ra không?
Không được chạm trực tiếp vào nạn nhân khi nguồn điện chưa ngắt hoàn toàn. Việc tiếp xúc cơ thể trực tiếp có thể khiến người cứu hộ bị điện giật theo. Cần ngắt nguồn điện hoặc dùng vật dụng cách điện khô ráo như gỗ hay nhựa để gạt nguồn điện ra trước.
Vì sao người bị điện giật nhẹ vẫn cần đến cơ sở y tế thăm khám?
Dòng điện đi qua cơ thể có thể gây ra tổn thương ẩn như rối loạn nhịp tim muộn hoặc tổn thương cơ quan nội tạng mà không thể quan sát bằng mắt thường. Việc kiểm tra y tế giúp phát hiện sớm các biến chứng nguy hiểm và theo dõi sức khỏe an toàn.
Nên làm gì đầu tiên khi phát hiện người bị giật điện?
Hành động đầu tiên và quan trọng nhất là ngắt ngay nguồn điện tại cầu dao hoặc ngắt điện tổng. Nếu không ngắt được điện, hãy dùng vật dụng cách điện khô ráo tách nạn nhân ra khỏi nguồn điện và gọi ngay cho dịch vụ cấp cứu y tế.
Có nên bôi kem đánh răng hoặc lá cây lên vết bỏng điện không?
Tuyệt đối không bôi kem đánh răng, mỡ trăn hay lá cây lên vết bỏng điện. Các chất này không có hiệu quả chữa lành mà còn làm tăng nguy cơ nhiễm trùng nghiêm trọng. Chỉ nên rửa nhẹ vết bỏng bằng nước sạch và che phủ bằng gạc vô trùng.
Trường hợp nạn nhân ngưng thở do điện giật cần xử lý như thế nào?
Khi nạn nhân ngưng thở hoặc ngưng tim sau khi đã tách khỏi nguồn điện, người sơ cứu cần thực hiện ngay kỹ thuật hồi sức tim phổi CPR gồm ép tim ngoài lồng ngực và hà hơi thổi nạt, đồng thời nhờ người xung quanh gọi ngay cấp cứu 115.
