Xét nghiệm máu nổi mề đay là gì và khi nào nên thực hiện

Xét nghiệm máu nổi mề đay là gì?

Nổi mề đay là phản ứng da liễu phổ biến đặc trưng bởi các nốt sẩn phù đỏ ngứa ngáy có thể xuất hiện rải rác hoặc từng mảng trên bề mặt da. Phần lớn các đợt bùng phát cấp tính xuất hiện do tiếp xúc với dị nguyên thoáng qua và tự thoái lui sau vài ngày hoặc vài tuần mà không cần can thiệp cận lâm sàng phức tạp. Tuy nhiên, khi hiện tượng sẩn phù kéo dài dai dẳng trên sáu tuần hoặc tái đi tái lại nhiều lần mà không rõ căn nguyên, người bệnh thường được chỉ định thực hiện xét nghiệm máu.

Xét nghiệm máu nổi mề đay không phải là một phép thử đơn lẻ mà bao gồm nhiều kỹ thuật phân tích mẫu máu nhằm phát hiện các kháng thể dị ứng, đánh giá mức độ phản ứng viêm toàn thân hoặc sàng lọc những rối loạn nội tại khác. Kết quả thu được từ phòng xét nghiệm kết hợp chặt chẽ cùng bệnh sử chi tiết sẽ giúp bác sĩ chuyên khoa có cơ sở định hướng chẩn đoán và lập phác đồ kiểm soát triệu chứng an toàn, phù hợp.

Vai trò của xét nghiệm máu trong thăm khám nổi mề đay

Trong thực hành lâm sàng, phần lớn các trường hợp mề đay cấp tính có thể được chẩn đoán xác định thông qua việc quan sát thương tổn da và khai thác lịch sử tiếp xúc của người bệnh. Do đó, xét nghiệm máu không phải là chỉ định thường quy cho mọi đợt phát ban dị ứng thông thường. Vai trò cốt lõi của việc xét nghiệm máu là hỗ trợ bác sĩ tìm kiếm các bằng chứng gián tiếp về nguyên nhân gây khởi phát hoặc duy trì phản ứng sẩn phù.

Phương pháp phân tích mẫu máu giúp xác định liệu cơ thể có đang sản sinh quá mức các kháng thể đặc hiệu chống lại những dị nguyên quen thuộc như thức ăn, bụi nhà, nấm mốc, phấn hoa hay lông thú cưng hay không. Bên cạnh đó, các chỉ số sinh hóa và huyết học còn đóng vai trò cảnh báo tình trạng nhiễm trùng tiềm ẩn, bệnh lý tự miễn hoặc rối loạn chức năng của tuyến giáp, gan và thận. Nhờ đó, bác sĩ da liễu hoặc dị ứng miễn dịch có thể loại trừ các bệnh lý toàn thân nghiêm trọng có biểu hiện ban đầu qua da.

Các loại xét nghiệm máu phổ biến khi nổi mề đay

Khi có chỉ định thăm dò cận lâm sàng, bác sĩ sẽ lựa chọn những danh mục xét nghiệm phù hợp dựa trên tình trạng cụ thể của từng người bệnh. Một trong những xét nghiệm thường gặp nhất là đo nồng độ kháng thể IgE toàn phần và xét nghiệm bảng dị nguyên chuyên biệt nhằm định lượng kháng thể IgE đặc hiệu với từng nhóm tác nhân nghi ngờ. Phép đo này giúp nhận diện chính xác các chất kích ứng mà người bệnh có nguy cơ phản ứng cao khi tiếp xúc.

Bên cạnh đó, xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu ngoại vi giúp đánh giá số lượng bạch cầu đa nhân ái toan vốn thường tăng cao trong các phản ứng dị ứng hoặc nhiễm ký sinh trùng. Nếu mề đay có xu hướng mạn tính kéo dài, người bệnh có thể được chỉ định bổ sung các xét nghiệm tốc độ máu lắng, đo nồng độ protein phản ứng C để đánh giá mức độ viêm, kiểm tra kháng thể tự miễn ANA hoặc xét nghiệm chức năng tuyến giáp TSH và kháng thể kháng giáp nhằm tầm soát các nguyên nhân nội sinh phức tạp.

Thời điểm người bệnh nên thực hiện xét nghiệm máu nổi mề đay

Không phải người bệnh nào bị nổi mẩn ngứa cũng cần lấy máu xét nghiệm ngay lập tức. Thông thường, xét nghiệm máu chỉ được cân nhắc khi tình trạng nổi mề đay kéo dài liên tục trên sáu tuần trở thành mề đay mạn tính mà việc điều trị ban đầu bằng thuốc kháng dị ứng không mang lại đáp ứng như mong đợi. Ngoài ra, các đợt phát ban tái phát với tần suất dày đặc không rõ căn nguyên cũng là đối tượng cần được làm rõ yếu tố kích hoạt.

Chỉ định xét nghiệm máu cũng rất cần thiết nếu nốt sẩn phù đi kèm các biểu hiện bất thường toàn thân như sốt kéo dài, sụt cân không rõ lý do, đau mỏi khớp, tiêu chảy kéo dài hoặc các vết phù để lại vết thâm bầm tím trên da quá hai mươi bốn giờ. Đặc biệt, khi phản ứng dị ứng kèm theo dấu hiệu phù nề mi mắt, môi, khó thở, hạ huyết áp hoặc choáng váng, người bệnh cần được can thiệp cấp cứu y tế ngay lập tức trước khi tiến hành bất kỳ thăm dò nguyên nhân sâu nào.

Những lưu ý cần chuẩn bị trước khi lấy mẫu máu xét nghiệm

Để kết quả xét nghiệm đạt độ tin cậy cao, người bệnh cần tuân thủ một số hướng dẫn chuẩn bị từ nhân viên y tế. Tùy thuộc vào danh mục xét nghiệm cụ thể, bác sĩ có thể yêu cầu nhịn ăn trong khoảng tám đến mười hai giờ trước khi lấy máu, đặc biệt đối với các xét nghiệm có kết hợp kiểm tra đường huyết, mỡ máu hoặc chức năng gan thận. Đối với các xét nghiệm dị nguyên hoặc kháng thể thông thường, việc nhịn ăn có thể không bắt buộc nhưng người bệnh vẫn nên uống đủ nước lọc.

Người bệnh cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ về danh sách các loại thuốc, thực phẩm chức năng hoặc thảo dược đang sử dụng trong thời gian gần đây. Một số loại thuốc điều trị dị ứng như kháng histamin hoặc corticoid có thể làm thay đổi phản ứng miễn dịch hoặc ảnh hưởng đến một số chỉ số đánh giá. Việc tạm ngừng thuốc hay tiếp tục dùng cần tuân theo chỉ dẫn chuyên môn của bác sĩ phụ trách, không nên tự ý ngưng thuốc đột ngột làm triệu chứng ngứa ngáy bùng phát dữ dội.

Lưu ý an toàn

Xét nghiệm máu là công cụ hỗ trợ giá trị nhưng không thể thay thế cho quá trình thăm khám lâm sàng toàn diện bởi bác sĩ chuyên khoa da liễu hoặc dị ứng miễn dịch lâm sàng. Nhiều trường hợp nổi mề đay mạn tính mang tính chất tự phát, không tìm thấy dị nguyên cụ thể qua máu, do đó người bệnh không nên lo lắng quá mức khi kết quả nằm trong giới hạn bình thường. Tuyệt đối không tự ý đọc kết quả để tự mua thuốc điều trị hoặc kiêng khem ăn uống quá mức dẫn đến suy dinh dưỡng và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe.

Tóm tắt

Xét nghiệm máu nổi mề đay đóng vai trò quan trọng trong việc tìm kiếm dị nguyên và tầm soát các bệnh lý tiềm ẩn khi các nốt sẩn phù kéo dài dai dẳng. Để quá trình chẩn đoán đạt hiệu quả tối ưu, người bệnh nên chủ động đến các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ thăm khám, chỉ định xét nghiệm đúng mục đích và tư vấn kế hoạch điều trị khoa học.