Xét nghiệm kháng thể COVID-19: Khi nào nên làm và thực hiện ở đâu
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Xét nghiệm kháng thể COVID-19 là phương pháp xét nghiệm máu giúp phát hiện các protein miễn dịch mà cơ thể sản sinh ra để chống lại virus SARS-CoV-2. Xét nghiệm này được thực hiện nhằm đánh giá xem một cá nhân đã từng tiếp xúc với virus hoặc có đáp ứng miễn dịch sau khi tiêm vắc xin COVID-19 hay chưa.
Người dân thường tìm đến xét nghiệm này khi muốn kiểm tra mức độ đáp ứng miễn dịch của cơ thể hoặc hỗ trợ đánh giá y khoa trong các trường hợp cụ thể. Việc thực hiện xét nghiệm nên được tiến hành tại các bệnh viện, phòng khám hoặc trung tâm xét nghiệm được Bộ Y tế cấp phép nhằm bảo đảm độ chính xác của kết quả.
Xét nghiệm kháng thể COVID-19: Khi nào nên làm và thực hiện ở đâu?
Xét nghiệm kháng thể COVID-19 sử dụng mẫu máu tĩnh mạch để tìm kiếm hai loại kháng thể chính là IgM và IgG. Kháng thể IgM thường xuất hiện trong giai đoạn sớm của quá trình đáp ứng miễn dịch và giảm dần sau vài tuần. Trong khi đó, kháng thể IgG xuất hiện muộn hơn nhưng tồn tại lâu dài trong máu, phản ánh khả năng ghi nhớ miễn dịch của cơ thể đối với virus SARS-CoV-2. Cần lưu ý rằng xét nghiệm kháng thể không được sử dụng để chẩn đoán một người có đang mắc COVID-19 cấp tính hay không. Đối với mục đích chẩn đoán nhiễm bệnh tại thời điểm hiện tại, các kỹ thuật như xét nghiệm RT-PCR hoặc xét nghiệm nhanh kháng nguyên vẫn là tiêu chuẩn y tế hàng đầu. Việc hiểu rõ bản chất của xét nghiệm kháng thể giúp người dân lựa chọn đúng dịch vụ y tế theo nhu cầu.
Bản chất và mục đích của xét nghiệm kháng thể COVID-19
Xét nghiệm kháng thể COVID-19 đo lường sự có mặt của các protein bảo vệ do hệ miễn dịch tạo ra sau khi tiếp xúc với yếu tố ngoại lai từ virus SARS-CoV-2. Khi virus xâm nhập hoặc khi cơ thể nhận vắc xin, hệ miễn dịch sẽ kích hoạt phản ứng tạo ra kháng thể đặc hiệu để vô hiệu hóa mầm bệnh. Xét nghiệm này giúp xác định xem cơ thể đã phát triển đáp ứng miễn dịch hay chưa, đồng thời hỗ trợ các nghiên cứu dịch tễ học đánh giá tỷ lệ miễn dịch trong cộng đồng. Tuy nhiên, xét nghiệm kháng thể không thay thế xét nghiệm RT-PCR trong chẩn đoán bệnh cấp tính vì kháng thể cần thời gian vài ngày đến vài tuần mới hình thành ở mức có thể phát hiện được trong máu. Do đó, xét nghiệm kháng thể mang giá trị hồi cứu và theo dõi hơn là chẩn đoán tức thì.
Thời điểm phù hợp để làm xét nghiệm kháng thể COVID-19
Thời điểm làm xét nghiệm đóng vai trò quyết định đến độ tin cậy của kết quả. Nếu thực hiện quá sớm khi hệ miễn dịch chưa kịp sản sinh đủ lượng kháng thể, kết quả có thể cho ra âm tính giả. Đối với người muốn kiểm tra sau khi hồi phục từ COVID-19, thời điểm thích hợp thường là từ 2 đến 4 tuần sau khi các triệu chứng kết thúc hoặc sau khi có kết quả xét nghiệm RT-PCR âm tính. Đối với người muốn đánh giá đáp ứng sau tiêm vắc xin COVID-19, xét nghiệm nên được thực hiện sau khoảng 2 đến 4 tuần kể từ mũi tiêm gần nhất. Việc thực hiện đúng thời điểm giúp phản ánh chính xác nhất mức độ kháng thể hiện có trong máu của người được xét nghiệm.
Ý nghĩa của kết quả xét nghiệm kháng thể COVID-19
Kết quả xét nghiệm kháng thể thường được trả dưới dạng định tính hoặc định lượng. Kết quả dương tính cho biết cơ thể đã từng tiếp xúc với virus SARS-CoV-2 hoặc đã nhận vắc xin phòng bệnh. Ngược lại, kết quả âm tính có nghĩa là không tìm thấy kháng thể đặc hiệu trong máu, có thể do chưa từng nhiễm virus, chưa tiêm vắc xin, hoặc do thời điểm xét nghiệm quá sớm khiến lượng kháng thể chưa đạt ngưỡng phát hiện. Cần lưu ý rằng việc có kháng thể không đồng nghĩa với khả năng bảo vệ tuyệt đối 100 phần trăm khỏi nguy cơ tái nhiễm. Mức độ bảo vệ còn phụ thuộc vào lượng kháng thể trung hòa, sự suy giảm kháng thể theo thời gian và sự xuất hiện của các biến thể virus mới.
Địa điểm thực hiện xét nghiệm kháng thể COVID-19 uy tín
Xét nghiệm kháng thể COVID-19 cần được thực hiện tại các cơ sở y tế uy tín được cơ quan quản lý y tế cấp phép hoạt động. Người dân có thể lựa chọn các bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh hoặc trung ương, các viện vệ sinh dịch tễ, trung tâm kiểm soát bệnh tật hoặc các phòng khám, trung tâm xét nghiệm đạt chuẩn ISO về quản lý chất lượng phòng xét nghiệm. Những cơ sở này trang bị hệ thống máy phân tích miễn dịch tự động hiện đại và quy trình kiểm chuẩn nghiêm ngặt, đảm bảo sai số ở mức thấp nhất. Trước khi đến xét nghiệm, người dân nên liên hệ trước để tư vấn về thủ tục, chi phí cũng như quy định an toàn phòng dịch của từng cơ sở.
Quy trình thực hiện xét nghiệm kháng thể COVID-19
Quy trình xét nghiệm kháng thể COVID-19 diễn ra tương tự như các xét nghiệm máu thông thường. Nhân viên y tế sẽ dùng kim tiêm lấy một lượng máu nhỏ từ tĩnh mạch ở cánh tay của người khám. Mẫu máu sau đó được bảo quản trong ống nghiệm chuyên dụng và chuyển đến phòng phân tích miễn dịch. Tại đây, hệ thống máy móc tự động sử dụng phương pháp xét nghiệm miễn dịch gắn enzym hoặc miễn dịch huỳnh quang để định lượng kháng thể. Thời gian trả kết quả thường dao động từ vài giờ đến trong ngày tùy thuộc vào công suất của cơ sở y tế. Người thực hiện xét nghiệm không nhất thiết phải nhịn ăn trước khi lấy máu, trừ khi có chỉ định phối hợp làm thêm các xét nghiệm sinh hóa khác.
Lưu ý an toàn
Xét nghiệm kháng thể COVID-19 không có giá trị chẩn đoán tình trạng nhiễm virus SARS-CoV-2 cấp tính và không thay thế cho xét nghiệm RT-PCR hoặc test nhanh kháng nguyên khi có triệu chứng nghi ngờ. Kết quả xét nghiệm kháng thể không được dùng làm căn cứ duy nhất để chủ quan bỏ qua các biện pháp phòng bệnh cá nhân hay tự điều chỉnh lịch tiêm chủng vắc xin. Người dân nên thảo luận trực tiếp với bác sĩ hoặc chuyên gia y tế để được giải thích chính xác ý nghĩa chỉ số kháng thể trong bối cảnh sức khỏe cụ thể của bản thân.
Tóm tắt
Xét nghiệm kháng thể COVID-19 là công cụ y khoa hữu ích giúp đánh giá mức độ đáp ứng miễn dịch của cơ thể sau khi tiêm vắc xin hoặc sau khi khỏi bệnh. Để đạt kết quả chính xác, người dân nên thực hiện xét nghiệm đúng thời điểm khuyến cáo và lựa chọn các cơ sở y tế uy tín có phòng xét nghiệm đạt chuẩn. Mọi thắc mắc về chỉ số kháng thể cần được bác sĩ chuyên khoa tư vấn trực tiếp.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Xét nghiệm kháng thể COVID-19 có chẩn đoán được bệnh đang mắc không?
Xét nghiệm kháng thể không dùng để chẩn đoán tình trạng nhiễm COVID-19 cấp tính vì kháng thể cần thời gian mới xuất hiện trong máu. Để biết có đang mắc bệnh hay không, người dân cần thực hiện xét nghiệm RT-PCR hoặc test nhanh kháng nguyên.
Có cần nhịn ăn trước khi lấy máu làm xét nghiệm kháng thể COVID-19 không?
Người dân thông thường không cần nhịn ăn hay uống trước khi lấy máu làm xét nghiệm kháng thể. Tuy nhiên, nếu xét nghiệm này được thực hiện cùng lúc với các chỉ số sinh hóa máu khác, bác sĩ có thể yêu cầu nhịn ăn theo quy định.
Kết quả xét nghiệm kháng thể dương tính có ý nghĩa gì?
Kết quả dương tính cho biết hệ miễn dịch của cơ thể đã từng tạo ra kháng thể chống lại virus SARS-CoV-2, thường do đã nhiễm bệnh trước đó hoặc đã được tiêm vắc xin phòng COVID-19.
Nên xét nghiệm kháng thể bao lâu sau khi tiêm vắc xin COVID-19?
Thời điểm thích hợp để kiểm tra mức kháng thể sau tiêm vắc xin là khoảng 2 đến 4 tuần sau mũi tiêm gần nhất. Đây là khoảng thời gian hệ miễn dịch sản sinh lượng kháng thể ổn định trong máu.
Có kháng thể COVID-19 trong máu thì có bị tái nhiễm không?
Sự hiện diện của kháng thể giúp giảm rủi ro diễn tiến nặng nhưng không bảo vệ hoàn toàn khỏi nguy cơ tái nhiễm, đặc biệt trước các biến thể mới của virus. Do đó, người dân vẫn cần duy trì các thói quen vệ sinh và phòng bệnh.
