Xạ trị ung thư tuyến giáp có rụng tóc không và những lưu ý cần biết
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Lo ngại về hiện tượng rụng tóc là tâm lý phổ biến của nhiều bệnh nhân khi bắt đầu quá trình điều trị ung thư. Khi được chỉ định xạ trị ung thư tuyến giáp, không ít người thắc mắc liệu liệu pháp này có làm mất đi mái tóc của mình hay không.
Trên thực tế, ung thư tuyến giáp thường được điều trị bằng phương pháp i-ốt phóng xạ I-131 hoặc xạ trị chiếu ngoài tùy theo tình trạng bệnh. Hiểu rõ cơ chế của từng phương pháp sẽ giúp người bệnh giải tỏa bớt lo âu và chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe.
Xạ trị ung thư tuyến giáp có rụng tóc không?
Ung thư tuyến giáp là bệnh lý ác tính xảy ra tại tuyến nội tiết nằm ở vùng cổ. Sau khi phẫu thuật cắt bỏ khối u hoặc toàn bộ tuyến giáp, bác sĩ thường chỉ định điều trị bổ trợ bằng i-ốt phóng xạ I-131 nhằm tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại và giảm nguy cơ tái phát. Trong một số trường hợp đặc biệt, xạ trị chiếu ngoài vùng cổ cũng có thể được áp dụng. Mỗi phương pháp có cơ chế tác động riêng biệt lên cơ thể người bệnh. Việc nắm vững thông tin về các tác dụng phụ giúp bệnh nhân chuẩn bị tâm lý vững vàng và tuân thủ tốt liệu trình điều trị do bác sĩ xây dựng.
Xạ trị ung thư tuyến giáp bằng i-ốt phóng xạ có gây rụng tóc không
Nhiều người bệnh thường lo lắng về nguy cơ rụng tóc khi nghe đến từ xạ trị trong điều trị ung thư. Tuy nhiên, đối với ung thư tuyến giáp, phương pháp điều trị phổ biến sau phẫu thuật là sử dụng i-ốt phóng xạ I-131. Cơ chế của i-ốt phóng xạ là đi theo đường uống, hấp thu vào máu và tập trung đặc hiệu tại các tế bào tuyến giáp còn sót lại hoặc tế bào ung thư di căn.
Do i-ốt phóng xạ I-131 chỉ tập trung tác động tại mô tuyến giáp mà không phân bố toàn thân hay tấn công các tế bào nang tóc nhanh phát triển, phương pháp này hoàn toàn không gây rụng tóc hàng loạt hay hói đầu như các liệu pháp hóa trị toàn thân. Bệnh nhân điều trị bằng I-131 vẫn giữ được mái tóc bình thường trong suốt quá trình liệu trình.
Trường hợp xạ trị chiếu ngoài ung thư tuyến giáp ảnh hưởng đến tóc
Bên cạnh việc uống i-ốt phóng xạ I-131, một số ít trường hợp ung thư tuyến giáp tiến triển, không đáp ứng i-ốt phóng xạ hoặc tái phát có thể được bác sĩ chỉ định thêm phương pháp xạ trị chiếu ngoài. Đây là kĩ thuật sử dụng tia bức xạ năng lượng cao chiếu từ bên ngoài cơ thể vào trực tiếp vùng cổ nơi có khối u.
Khi thực hiện xạ trị chiếu ngoài vùng cổ, tia bức xạ chỉ tác động tại vùng không gian được đánh dấu chiếu tia. Tóc trên da đầu thường nằm ngoài vùng chiếu xạ nên không bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, nếu tia xạ đi qua vùng gáy, đường tóc sau cổ hoặc vùng râu ở nam giới, hiện tượng rụng tóc hoặc rụng râu tại đúng vùng chiếu tia có thể xuất hiện. Hiện tượng rụng lông tóc tại chỗ này thường mang tính tạm thời và tóc sẽ dần mọc lại sau khi kết thúc quá trình điều trị.
Các tác dụng phụ thường gặp khác khi xạ trị i-ốt phóng xạ
Mặc dù không gây rụng tóc toàn thân, việc điều trị ung thư tuyến giáp bằng i-ốt phóng xạ I-131 vẫn có thể mang lại một số tác dụng phụ ngắn hạn khác. Người bệnh có thể gặp phải tình trạng sưng nhẹ hoặc đau tức vùng cổ do tuyến giáp tiếp nhận nguồn phóng xạ.
Ngoài ra, hiện tượng viêm tuyến nước bọt, khô miệng, thay đổi vị giác hoặc cảm giác buồn nôn nhẹ cũng là các phản ứng thường gặp trong những ngày đầu sau khi uống thuốc. Bệnh nhân cũng có thể cảm thấy mệt mỏi tạm thời. Hầu hết các phản ứng phụ này đều ở mức độ nhẹ đến trung bình và sẽ giảm dần theo thời gian dưới sự theo dõi của bác sĩ chuyên khoa Ung bướu và Nội tiết.
Lưu ý quan trọng trước và sau khi xạ trị ung thư tuyến giáp
Để quá trình xạ trị ung thư tuyến giáp đạt hiệu quả cao và an toàn, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt các chỉ dẫn từ bác sĩ điều trị. Trước khi uống i-ốt phóng xạ I-131, bệnh nhân thường được yêu cầu thực hiện chế độ ăn kiêng i-ốt trong khoảng một đến hai tuần để tăng khả năng hấp thu phóng xạ của tế bào tuyến giáp.
Sau khi uống thuốc, việc tuân thủ các nguyên tắc an toàn bức xạ là vô cùng quan trọng nhằm tránh phát tán tia xạ ra môi trường xung quanh. Bệnh nhân cần ở trong phòng riêng theo quy định, uống nhiều nước để tăng cường đào thải chất phóng xạ qua đường tiểu, xả nước nhà vệ sinh nhiều lần sau khi sử dụng và giữ khoảng cách an toàn với người xung quanh, đặc biệt là trẻ em và phụ nữ mang thai.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y học phổ quát và không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hay phác đồ điều trị từ bác sĩ chuyên khoa. Mỗi bệnh nhân ung thư tuyến giáp có thể trạng và tình trạng bệnh lý khác nhau, do đó liều lượng i-ốt phóng xạ cũng như quy trình chăm sóc cần tuân theo đúng hướng dẫn trực tiếp từ y bác sĩ điều trị. Người bệnh không tự ý ngưng thuốc, thay đổi chế độ ăn hoặc áp dụng các liệu pháp dân gian khi chưa có sự đồng ý của nhân viên y tế.
Tóm tắt
Việc tìm hiểu rõ thông tin về quá trình xạ trị ung thư tuyến giáp giúp người bệnh chủ động chuẩn bị tâm lý và chăm sóc sức khỏe tốt hơn. Mặc dù phương pháp sử dụng i-ốt phóng xạ I-131 ít gây lo ngại về rụng tóc, bệnh nhân vẫn cần lắng nghe cơ thể và phối hợp chặt chẽ với y bác sĩ. Việc tuân thủ đúng các chỉ dẫn y khoa sẽ đảm bảo hiệu quả điều trị tối ưu và an toàn cho bản thân cũng như gia đình.
Nguồn tham khảo
- International Journal of Radiation Oncology*Biology*Physics: External Beam Radiation Therapy in Radioactive Iodine Refractory Thyroid Carcinoma: Long-Term Outcomes and Side Effects
- SOJ Pediatrics and Clinical Neonatology: Evaluation of Serum Tumor Markers Variation, following the Radioactive Iodine Therapy in Patients with Differentiated Thyroid Cancer
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Uống i-ốt phóng xạ I-131 bao lâu thì được tiếp xúc với người thân?
Thời gian cách ly tùy thuộc vào liều I-131 sử dụng và hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa, thông thường từ vài ngày đến một tuần. Người bệnh cần giữ khoảng cách an toàn, tránh tiếp xúc gần với phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ.
Tại sao xạ trị i-ốt phóng xạ lại ít gây rụng tóc hơn hóa trị?
I-ốt phóng xạ I-131 hoạt động theo cơ chế tập trung đặc hiệu vào tế bào tuyến giáp mà không phân bố rộng khắp các cơ quan khác. Do đó, phương pháp này không tác động mạnh lên các tế bào nang tóc trên toàn cơ thể như thuốc hóa trị.
Tóc bị rụng do xạ trị chiếu ngoài vùng cổ có mọc lại không?
Trong hầu hết các trường hợp xạ trị chiếu ngoài liều tiêu chuẩn ở vùng cổ, tóc hoặc phần lông bị rụng tại khu vực bị ảnh hưởng sẽ mọc lại sau khi kết thúc đợt điều trị vài tháng, tùy thuộc vào cơ địa và liều lượng tia xạ.
Cần chuẩn bị chế độ ăn uống thế nào trước khi uống i-ốt phóng xạ?
Người bệnh thường được chỉ định thực hiện chế độ ăn kiêng i-ốt thấp khoảng một đến hai tuần trước khi điều trị. Điều này giúp tế bào tuyến giáp kiệt i-ốt và hấp thu tối đa liều I-131 khi đưa vào cơ thể.
Khi nào người bệnh cần liên hệ bác sĩ trong quá trình xạ trị?
Bệnh nhân nên thông báo ngay cho bác sĩ nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường như sưng đau cổ dữ dội, khó thở, nuốt nghẹn nghiêm trọng, sốt cao hoặc mệt mỏi kéo dài không cải thiện.
