Vô sinh thứ phát là gì và có chữa được không?

Vô sinh thứ phát là gì?

Vô sinh thứ phát được định nghĩa về mặt y khoa là sự mất khả năng thụ thai tự nhiên ở các cặp đôi đã từng có ít nhất một lần mang thai trước đó, bất kể lần mang thai đó kết thúc bằng việc sinh con khỏe mạnh, sảy thai, thai ngoài tử cung hay đình chỉ thai nghén. Tình trạng này được xác định khi hai vợ chồng duy trì quan hệ tình dục đều đặn từ hai đến ba lần mỗi tuần, không sử dụng bất kỳ biện pháp tránh thai nào trong vòng một năm đối với phụ nữ dưới ba mươi lăm tuổi, hoặc trong vòng sáu tháng đối với phụ nữ từ ba mươi lăm tuổi trở lên.

Khác với vô sinh nguyên phát xảy ra ở người chưa từng mang thai, vô sinh thứ phát thường diễn tiến âm thầm theo thời gian cùng với sự lão hóa của cơ thể và những tổn thương tích tụ sau lần sinh nở trước. Nhiều cặp đôi thường bỏ lỡ thời điểm vàng để can thiệp chỉ vì tâm lý ỷ lại vào lần sinh nở thuận lợi trong quá khứ.

Các nguyên nhân gây vô sinh thứ phát thường gặp ở nữ giới

Vô sinh thứ phát ở nữ giới thường bắt nguồn từ những biến đổi bệnh lý phát sinh sau lần mang thai hoặc sinh nở trước đó. Các nguyên nhân phổ biến bao gồm viêm tắc vòi trứng do viêm nhiễm vùng chậu, ứ dịch vòi trứng, hoặc tổn thương niêm mạc sau phẫu thuật sinh mổ. Bên cạnh đó, tình trạng rối loạn phóng noãn, hội chứng buồng trứng đa nang tiến triển, và lạc nội mạc tử cung cũng làm giảm cơ hội thụ thai tự nhiên.

Yếu tố suy giảm dự trữ buồng trứng do tuổi tác tăng lên là rào cản lớn đối với nhiều phụ nữ muốn sinh thêm con. Chất lượng trứng suy giảm cùng với các bất thường cấu trúc tử cung như polyp lòng tử cung, u xơ tử cung dưới niêm mạc hay dính buồng tử cung sau nạo hút thai cũng khiến phôi thai khó làm tổ và phát triển bình thường.

Nguyên nhân gây suy giảm khả năng sinh sản ở nam giới

Ở nam giới, chất lượng tinh dịch không phải là yếu tố bất biến mà có thể suy giảm rõ rệt theo thời gian do bệnh lý hoặc tác động từ lối sống. Tình trạng giãn tĩnh mạch thừng tinh tiến triển là một trong những căn nguyên hàng đầu làm tăng nhiệt độ vùng bìu, ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình sinh tinh.

Ngoài ra, các đợt nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc viêm tinh hoàn, viêm mào tinh hoàn sau lần có con đầu tiên có thể để lại sẹo gây tắc ống dẫn tinh. Những thay đổi về thói quen sinh hoạt như lạm dụng rượu bia, hút thuốc lá, tiếp xúc môi trường nhiệt độ cao, căng thẳng kéo dài, thừa cân béo phì hoặc tác dụng phụ của một số loại thuốc điều trị cũng làm giảm sút mật độ và độ di động của tinh trùng.

Khả năng điều trị và các phương pháp can thiệp y khoa hiện nay

Khả năng chữa khỏi vô sinh thứ phát phụ thuộc lớn vào nguyên nhân cụ thể, độ tuổi của hai vợ chồng và thời gian phát hiện bệnh. Đa số các cặp đôi đều có cơ hội đón thêm con nếu được tiếp cận các biện pháp can thiệp y khoa phù hợp. Với các vấn đề viêm nhiễm đường sinh dục, bác sĩ sẽ chỉ định điều trị nội khoa dứt điểm nhằm khôi phục môi trường tự nhiên cho quá trình thụ tinh.

Khi gặp bất thường cấu trúc như polyp tử cung, dính buồng tử cung hoặc tắc vòi trứng, các phẫu thuật nội soi can thiệp có thể giúp giải quyết tổn thương. Đối với trường hợp rối loạn rụng trứng, liệu pháp kích thích phóng noãn kết hợp theo dõi chu kỳ rụng trứng thường đem lại kết quả tích cực. Khi các can thiệp cơ bản không đạt hiệu quả, các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản hiện đại sẽ được cân nhắc.

Vai trò của các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản hiện đại

Khi các biện pháp điều trị bảo tồn hoặc canh trứng tự nhiên không mang lại kết quả, kỹ thuật hỗ trợ sinh sản là giải pháp tối ưu cho các cặp vợ chồng hiếm muộn thứ phát. Phương pháp bơm tinh trùng vào buồng tử cung thường được áp dụng cho các trường hợp tinh trùng yếu mức độ nhẹ hoặc nữ giới có chất nhầy cổ tử cung bất lợi.

Trong trường hợp tắc hai vòi trứng, dự trữ buồng trứng suy giảm nghiêm trọng, tinh trùng yếu nặng hoặc lớn tuổi, thụ tinh trong ống nghiệm là lựa chọn mang lại tỷ lệ thành công cao nhất. Quá trình này giúp chọn lọc noãn và tinh trùng khỏe mạnh để thụ tinh trong phòng thí nghiệm trước khi chuyển phôi vào buồng tử cung. Việc ứng dụng công nghệ sàng lọc di truyền tiền làm tổ còn giúp hạn chế nguy cơ sảy thai và nâng cao sức khỏe thai nhi.

Lưu ý an toàn

Các cặp vợ chồng tuyệt đối không nên tự ý tìm mua các loại thuốc bổ, thuốc nam không rõ nguồn gốc hoặc thực hiện các biện pháp dân gian truyền miệng để mong sớm có thai. Việc chậm trễ đi khám chuyên khoa có thể làm mất đi cơ hội điều trị khi dự trữ buồng trứng giảm dần theo tuổi tác. Mọi xét nghiệm và chỉ định can thiệp cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa hỗ trợ sinh sản tại các cơ sở y tế uy tín.

Tóm tắt

Vô sinh thứ phát là tình trạng y khoa tương đối phổ biến nhưng hoàn toàn có cơ hội cải thiện nếu các cặp vợ chồng chủ động đi khám chuyên khoa sớm. Việc phát hiện chính xác nguyên nhân từ người vợ, người chồng hoặc từ cả hai phía giúp bác sĩ đưa ra phác đồ can thiệp phù hợp. Giữ tinh thần thoải mái, kiên trì đồng hành cùng bạn đời và tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn y khoa là chìa khóa quan trọng trên con đường đón thêm thành viên mới.