Virus Hanta có lây từ người sang người không và con đường truyền bệnh

Virus Hanta có lây từ người sang người không là gì?

Virus Hanta là nhóm virus thuộc họ Hantaviridae, có thể gây ra những hội chứng nhiễm trùng cấp tính nghiêm trọng ở người. Điểm đặc trưng của nhóm virus này là ký sinh tự nhiên trên các loài gặm nhấm như chuột đồng, chuột cống mà không làm vật chủ phát bệnh rõ rệt. Khi xâm nhập vào cơ thể người, virus có thể gây tổn thương hệ thống mạch máu, suy giảm chức năng thận hoặc tổn thương phổi nặng nề. Hai thể bệnh kinh điển được ghi nhận gồm sốt xuất huyết kèm hội chứng thận phổ biến hơn ở châu Á, châu Âu và hội chứng phổi do virus Hanta ghi nhận nhiều tại châu Mỹ. Đây là bệnh truyền nhiễm từ động vật sang người, cần được phát hiện và hỗ trợ y tế tích cực sớm.

Khả năng lây truyền của virus Hanta giữa người với người

Phần lớn các nghiên cứu dịch tễ học khẳng định các chủng virus Hanta gây bệnh sốt xuất huyết kèm hội chứng thận hoặc hội chứng phổi không có khả năng lây lan trực tiếp giữa người với người. Người chăm sóc, nhân viên y tế hoặc người sống cùng nhà không có nguy cơ mắc bệnh chỉ qua tiếp xúc thông thường, trò chuyện hay chăm sóc hằng ngày.

Ngoại lệ duy nhất được y văn thế giới ghi nhận là chủng virus Andes lưu hành chủ yếu tại khu vực Nam Mỹ, đặc biệt ở Chile và Argentina. Chủng này có khả năng lây truyền giữa các cá nhân có tiếp xúc rất gần gũi và kéo dài, chẳng hạn như người chung sống một nhà hoặc tiếp xúc thân mật qua giọt bắn đường hô hấp. Tuy nhiên, các vụ lây truyền này rất hiếm gặp và không phổ biến ở các khu vực địa lý khác trên toàn cầu.

Các con đường truyền bệnh chủ yếu từ loài gặm nhấm sang người

Vật chủ tự nhiên lưu trữ virus Hanta là các loài gặm nhấm hoang dã và chuột sống gần khu vực dân cư. Động vật nhiễm virus thường không biểu hiện bệnh nhưng đào thải mầm bệnh liên tục ra môi trường qua nước tiểu, phân và nước bọt trong suốt đời sống.

Con đường lây nhiễm chính và phổ biến nhất cho con người là đường hô hấp. Khi phân hoặc nước tiểu khô của chuột bị xáo trộn do quét dọn, lau chùi trong không gian kín, các hạt bụi nhỏ chứa virus sẽ phát tán tạo thành khí dung lơ lửng. Khi hít phải lượng khí dung này, người tiếp xúc có nguy cơ nhiễm bệnh. Ngoài ra, tiếp xúc trực tiếp chất thải vào vết thương hở, niêm mạc mắt mũi miệng hoặc bị chuột cắn trực tiếp cũng là những con đường lây truyền đã được ghi nhận.

Biểu hiện bệnh lý khi cơ thể nhiễm virus Hanta

Sau thời gian ủ bệnh thường kéo dài từ một đến vài tuần, người nhiễm virus Hanta có thể xuất hiện các triệu chứng khởi phát tương tự như hội chứng cúm nặng. Người bệnh thường bị sốt cao đột ngột, ớn lạnh, đau đầu dữ dội, đau mỏi các khối cơ lớn ở lưng và đùi, đi kèm cảm giác mệt lả và buồn nôn.

Tùy thuộc vào từng chủng virus cụ thể, bệnh có thể tiến triển thành hai thể lâm sàng nặng là sốt xuất huyết kèm hội chứng thận hoặc hội chứng phổi do virus Hanta. Ở thể thận, người bệnh có thể xuất hiện hạ huyết áp, xuất huyết dưới da, đau vùng hông lưng và suy giảm chức năng bài tiết nước tiểu. Ở thể phổi, triệu chứng thường tiến triển nhanh chóng thành khó thở cấp, ho khan, phù phổi cấp và tụt huyết áp nghiêm trọng đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu hồi sức kịp thời.

Biện pháp chủ động phòng ngừa lây nhiễm virus Hanta

Nguyên tắc cốt lõi trong phòng bệnh là hạn chế tối đa việc tiếp xúc với loài gặm nhấm và môi trường sống của chúng. Các gia đình cần cất giữ lương thực, thực phẩm trong hộp kín có nắp đậy, dọn sạch rác thải sinh hoạt hằng ngày và bịt kín các kẽ hở quanh nhà để chuột không thể xâm nhập.

Khi cần dọn dẹp các khu vực ẩm thấp, kho chứa đồ lâu ngày hoặc nơi có dấu vết của chuột, tuyệt đối không dùng chổi quét khô hoặc máy hút bụi thông thường vì dễ làm phát tán hạt khí dung. Nên mở cửa sổ để thông thoáng khí ít nhất ba mươi phút, mang khẩu trang lọc bụi cùng găng tay cao su, sau đó phun đẫm dung dịch khử khuẩn chứa clo hoạt tính lên bề mặt trước khi lau dọn. Thu gom rác thải và xác chuột vào túi nilon buộc kín rồi rửa tay sạch bằng xà phòng.

Lưu ý an toàn

Nội dung cung cấp nhằm mục đích giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên sâu. Các biểu hiện ban đầu của nhiễm virus Hanta rất dễ nhầm lẫn với bệnh cảm cúm, sốt xuất huyết Dengue hoặc nhiễm trùng hô hấp khác. Người có tiền sử tiếp xúc với chuột hoặc phân chuột khi xuất hiện triệu chứng bất thường cần đến bệnh viện thăm khám ngay, tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hạ sốt chống viêm không steroid hay tự điều trị tại nhà.

Tóm tắt

Nhiễm virus Hanta là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhưng hầu như không lây lan từ người sang người trong cộng đồng thường ngày. Kiểm soát loài gặm nhấm, dọn dẹp vệ sinh đúng cách và bảo vệ đường hô hấp là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất. Khi có biểu hiện sốt cao hoặc mệt mỏi bất thường sau tiếp xúc với chuột, người dân nên đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.